Danh sách các yếu tố rất ngắn và bạn có thể học thuộc trong mười phút. Lãi suất, lạm phát, việc làm, tăng trưởng, lợi nhuận doanh nghiệp. Bài viết nào về chủ đề này cũng đưa cho bạn danh sách đó rồi dừng lại ở đó.
Phần hữu ích lại nằm ở những gì danh sách bỏ sót. Thị trường không chạy theo con số. Nó chạy theo khoảng cách giữa con số và điều mà mọi người đã kỳ vọng từ trước. Khi bạn hiểu điều đó, phần lớn những thứ được rao bán dưới danh nghĩa phân tích kinh tế sẽ không còn giống một lợi thế (edge) nữa.
Các yếu tố chính, và chúng thường đẩy giá theo hướng nào
Đây là xu hướng, không phải quy luật. Yếu tố nào cũng đã nhiều lần cho ra kết quả ngược lại, vì những lý do được giải thích ở phần tiếp theo.
| Yếu tố | Tác động thường thấy lên giá cổ phiếu | Vì sao |
|---|---|---|
| Lãi suất tăng | Áp lực giảm | Vay tiền tốn kém hơn, lợi nhuận tương lai có giá trị thấp hơn ở thời điểm hiện tại, và trái phiếu trở thành lựa chọn thay thế hấp dẫn hơn |
| Lạm phát tăng ngoài dự kiến | Áp lực giảm | Nó khiến khả năng tăng lãi suất cao hơn, và bào mòn lợi nhuận thực |
| Số liệu việc làm mạnh | Trái chiều | Tốt cho doanh thu doanh nghiệp, nhưng cũng có thể khiến khả năng giảm lãi suất thấp đi |
| Tăng trưởng GDP cao hơn kỳ vọng | Áp lực tăng | Hoạt động kinh tế nhiều hơn thường đồng nghĩa với lợi nhuận doanh nghiệp cao hơn |
| Lợi nhuận doanh nghiệp vượt kỳ vọng | Áp lực tăng lên cổ phiếu của công ty đó | Mối liên hệ trực tiếp nhất trong danh sách này, và ngay cả nó cũng thường xuyên không đúng |
| Ngân hàng trung ương phát tín hiệu thay đổi chính sách | Thường là yếu tố làm giá biến động mạnh nhất trong danh sách | Nó thay đổi giả định nằm bên dưới mọi cách định giá khác |
Hãy để ý xem có bao nhiêu yếu tố trong số này quay về lãi suất. Với cổ phiếu, lộ trình lãi suất thường là biến số chính, vì nó quyết định mọi dòng lợi nhuận trong tương lai đáng giá bao nhiêu ở hiện tại.
Phần làm thay đổi mọi thứ
Đây là điều mọi người hay bỏ lỡ. Vào lúc một con số được công bố, thị trường đã phản ánh vào giá mức mà nó kỳ vọng con số đó sẽ đạt. Mức giá bạn thấy trước khi công bố đã bao gồm sẵn dự báo.
Vì vậy biến động đến từ sự bất ngờ, chứ không phải từ bản thân mức số liệu.
| Kỳ vọng | Thực tế | Mức bất ngờ | Phản ứng thường thấy |
|---|---|---|---|
| 150.000 việc làm | 200.000 | Vượt rõ rệt | Tăng |
| 200.000 việc làm | 200.000 | Không có | Ít biến động |
| 250.000 việc làm | 200.000 | Hụt kỳ vọng | Giảm |
Con số thực tế giống hệt nhau ở cả ba dòng. Đó là lý do bạn sẽ thấy số liệu kinh tế mạnh được công bố mà thị trường vẫn giảm, rồi sau đó đọc những bình luận giải thích chuyện này như thể có điều gì tinh vi vừa xảy ra. Chẳng có gì tinh vi cả. Con số thì tốt, còn kỳ vọng thì tốt hơn.
Chiều ngược lại cũng đúng, và điều này còn khó hiểu hơn khi quan sát. Tin xấu có thể đẩy giá lên ở một thị trường vốn đã chuẩn bị tinh thần cho điều tệ hơn.
Vì sao lịch kinh tế không phải là lợi thế
Điều này suy ra trực tiếp từ phần trên. Nếu biến động phụ thuộc vào sự bất ngờ, thì để kiếm lời từ một đợt công bố, bạn cần biết điều gì đó về con số mà dự báo chung của thị trường không biết, trước khi nó được công bố.
- Bạn đọc cùng một con số vào đúng cùng một giây với tất cả mọi người.
- Các tổ chức lớn đặt máy móc ngay cạnh sàn giao dịch, phản ứng trong vài micro giây. Đến lúc bạn đọc xong tiêu đề, nhịp biến động đầu tiên đã xảy ra rồi.
- Spread giãn rộng quanh thời điểm công bố và trượt giá (slippage) tăng lên, nên ngay cả khi bạn đoán đúng, lệnh vẫn có thể khớp ở mức giá tệ. Bạn có thể đọc thêm về điều này trong bài quản lý rủi ro trong giao dịch.
Điều này không có nghĩa là số liệu kinh tế không quan trọng. Nó có nghĩa là số liệu không phải tín hiệu giao dịch cho tài khoản của nhà đầu tư cá nhân, và bất kỳ ai bán cho bạn một chiến lược dựa trên việc giao dịch lúc công bố tin đều đang bán cho bạn một cuộc đua mà bạn phải chạy bằng đôi chân.
Vị thế bị một báo cáo lạm phát cuốn đi trong vài giây
Tôi đang có một vị thế mà tôi thấy hài lòng, rồi một báo cáo lạm phát được công bố và thị trường phát cuồng. Chỉ trong vài giây. Mọi điều tôi nghĩ mình biết về hướng đi của giá đều không còn ý nghĩa, chỉ vì một con số đã lệch so với dự báo.
Thế là tôi thử cách phản ứng hiển nhiên nhất và giao dịch ngay chính các đợt công bố. Kết quả còn tệ hơn. Nhịp biến động đầu tiên sau khi công bố không phải là thị trường đang quyết định điều gì cả. Đó là một cuộc tranh giành hỗn loạn, và những cú giật giá đã hất tôi ra khỏi vị thế nhiều lần đến mức tôi bỏ hẳn ý tưởng đó.
Điều tôi làm bây giờ chẳng có gì thông minh. Khi có một đợt công bố quan trọng trên lịch, tôi không có mặt trên thị trường lúc đó. Tôi để làn sóng đầu tiên qua đi, chờ spread và biến động lắng xuống, rồi mới quyết định dựa trên những gì thực sự còn lại.
Với tôi, đó mới là công dụng thật sự của lịch kinh tế. Không phải một danh sách cơ hội, mà là danh sách những lúc nên đứng ngoài thị trường.
Lịch kinh tế thực sự dùng để làm gì
Nó có công dụng thật, và công dụng đó mang tính phòng thủ, không phải dự đoán.
- Biết khi nào biến động sắp đến. Bạn có thể thấy trước những giờ nào có lịch công bố tin và coi đó là khoảng thời gian rủi ro cao hơn.
- Quyết định không giữ lệnh qua đợt công bố. Nếu một vị thế sẽ bị tổn thương nặng bởi một cú giật giá theo bất kỳ hướng nào, đóng nó từ trước là một chiến lược thực sự, không phải sự nhút nhát.
- Giải thích biến động sau khi nó xảy ra. Biết rằng lãi suất đã chi phối cả tuần giúp bạn hiểu bối cảnh thị trường, dù điều đó không giúp bạn dự đoán trước được.
- Bối cảnh cho dài hạn. Nếu bạn giữ vị thế trong nhiều tuần, môi trường lãi suất quan trọng với bạn hơn nhiều so với người đóng hết lệnh mỗi ngày.
Cụ thể là những giờ nào, cùng những thời điểm khác nên tránh, bạn có thể xem trong bài thời điểm tốt nhất trong ngày để giao dịch.
Điều gì quan trọng nhất, theo từng thị trường
Cùng một đợt công bố không có sức nặng như nhau ở mọi nơi.
| Nếu bạn giao dịch | Những yếu tố tác động mạnh nhất |
|---|---|
| Cổ phiếu riêng lẻ | Trước hết là lợi nhuận doanh nghiệp, sau đó đến ngành, rồi đến lãi suất |
| Chỉ số chứng khoán | Kỳ vọng lãi suất và ngôn từ của ngân hàng trung ương, hơn hẳn gần như mọi thứ khác |
| Tiền tệ | Chênh lệch kỳ vọng lãi suất giữa hai quốc gia, chứ không phải riêng một quốc gia nào |
| Hàng hóa | Cung và cầu của chính mặt hàng đó, cộng với đồng đô la, cộng với kỳ vọng tăng trưởng |
| Tiền điện tử | Điều kiện thanh khoản và khẩu vị rủi ro. Nó hành xử giống một tài sản công nghệ có beta cao hơn là một loại tiền tệ |
Dòng tiền tệ là dòng thường bị dạy sai nhất. Một lần tăng lãi suất không tự nó làm đồng tiền mạnh lên. Nó làm đồng tiền mạnh lên so với đồng tiền của một quốc gia không được kỳ vọng sẽ tăng lãi suất, và chỉ khi việc tăng lãi suất đó chưa được kỳ vọng từ trước.
Câu hỏi thường gặp
Những yếu tố kinh tế nào ảnh hưởng đến giá cổ phiếu nhiều nhất?
Với toàn bộ thị trường, đó là kỳ vọng lãi suất và những tín hiệu ngân hàng trung ương đưa ra về lãi suất. Với từng công ty riêng lẻ, đó là lợi nhuận của chính công ty so với dự báo của các nhà phân tích. Hầu hết mọi thứ khác trong danh sách quen thuộc đều tác động thông qua việc thay đổi một trong hai yếu tố đó.
Vì sao thị trường giảm khi có tin tốt?
Vì tin đó không tốt bằng mức giá đã giả định sẵn, hoặc vì nó khiến khả năng giảm lãi suất thấp đi, hoặc vì biến động đó đã được dự đoán trước và những người dự đoán đúng đã chốt lời. Cả ba đều bình thường, và không cái nào cần đến thuyết âm mưu.
Tôi có nên giao dịch theo tin tức không?
Nếu bạn mới bắt đầu thì không. Spread giãn rộng, việc khớp lệnh không đáng tin cậy, nhịp biến động đầu tiên diễn ra nhanh hơn khả năng phản ứng của bạn, và hướng đi phụ thuộc vào một con số dự báo mà bạn không ở vị trí để đánh giá. Đứng ngoài trong lúc công bố tin là một chiến lược, và là một chiến lược hợp lý.
Tôi có cần theo dõi kinh tế để giao dịch không?
Bạn cần biết đủ để nhận ra khi nào lịch kinh tế dày đặc, để một sự kiện đã lên lịch không bao giờ khiến bạn bất ngờ. Bạn không cần một cái nhìn toàn cảnh về nền kinh tế, và việc có một cái nhìn như vậy là cách phổ biến khiến người ta bám víu vào một vị thế mà biểu đồ đã cho thấy là sai.
Tóm lại
Kỳ vọng lãi suất giữ vai trò chi phối, mọi thứ khác phần lớn tác động thông qua nó, và thị trường biến động theo khoảng cách giữa con số và dự báo, chứ không phải theo bản thân con số.
Hãy dùng lịch kinh tế để biết khi nào cần cẩn thận, chứ không phải để biết điều gì sẽ xảy ra. Điều thứ nhất là làm được. Điều thứ hai là thứ người ta đang bán cho bạn.