Faktörlerin listesi kısa ve on dakikada öğrenebilirsiniz. Faiz oranları, enflasyon, istihdam, büyüme, şirket kârları. Bu konudaki her yazı size bu listeyi verir ve orada durur.
İşe yarayan kısım, listenin dışarıda bıraktığı şey. Piyasalar rakamla hareket etmez. Rakam ile zaten beklenen arasındaki farkla hareket eder. Bunu bir kez anladığınızda, ekonomik analiz diye satılan şeylerin çoğu bir avantaj (edge) gibi görünmemeye başlar.
Ana faktörler ve fiyatları genellikle hangi yöne ittikleri
Bunlar kanun değil, eğilim. Her biri, bir sonraki bölümde açıklanan nedenlerle, defalarca tam tersi sonucu doğurdu.
| Faktör | Hisse fiyatlarına olağan etkisi | Neden |
|---|---|---|
| Faiz oranları yükselir | Aşağı yönlü baskı | Borçlanma pahalılaşır, gelecekteki kazançlar bugün daha az değer taşır ve tahviller daha cazip bir alternatif hâline gelir |
| Enflasyon beklenmedik şekilde yükselir | Aşağı yönlü baskı | Faiz artışlarını daha olası kılar ve reel kazançları eritir |
| Güçlü istihdam verisi | Karışık | Şirket gelirleri için iyidir ama faiz indirimlerini de daha az olası kılabilir |
| Beklentilerin üzerinde GSYH büyümesi | Yukarı yönlü baskı | Daha fazla ekonomik faaliyet genellikle daha yüksek şirket kârları demektir |
| Şirket kârları beklentileri aşar | O şirket üzerinde yukarı yönlü baskı | Bu listedeki en doğrudan bağlantı ve bu bile düzenli olarak işlemez |
| Merkez bankası politika değişikliği sinyali verir | Çoğu zaman listedeki en büyük etken | Diğer tüm değerlemelerin altında yatan varsayımı değiştirir |
Bunların kaçının dönüp dolaşıp faiz oranlarına bağlandığına dikkat edin. Hisseler için faizlerin izleyeceği yol genellikle ana değişkendir, çünkü gelecekteki her kazanç akışının bugün ne kadar ettiğini o belirler.
Her şeyi değiştiren kısım
İnsanların gözden kaçırdığı şey şu. Bir rakam yayımlandığında piyasa, o rakamın ne olmasını beklediğini çoktan fiyatlamıştır. Açıklamadan önce gördüğünüz fiyat, beklentiyi zaten içerir.
Yani hareket seviyeden değil, sürprizden gelir.
| Beklenen | Gerçekleşen | Sürpriz | Tipik tepki |
|---|---|---|---|
| 150.000 yeni istihdam | 200.000 | Beklentinin açıkça üstünde | Yükselir |
| 200.000 yeni istihdam | 200.000 | Yok | Pek hareket olmaz |
| 250.000 yeni istihdam | 200.000 | Beklentinin altında | Düşer |
Gerçekleşen rakam üç satırda da aynı. Güçlü bir ekonomik verinin gelip piyasanın düştüğünü görmenizin, ardından da bunu sanki çok ince bir şey olmuş gibi açıklayan yorumlar okumanızın nedeni bu. İnce hiçbir şey olmadı. Rakam iyiydi, beklenti daha iyiydi.
Tersi de geçerli ve izlemesi daha da kafa karıştırıcı. Daha kötüsüne hazırlanan bir piyasayı kötü bir haber bile yukarı taşıyabilir.
Ekonomik takvim neden bir avantaj değildir
Bu doğrudan buradan çıkıyor. Hareket sürprize bağlıysa, bir açıklamadan kâr etmek için rakam yayımlanmadan önce onunla ilgili piyasa beklentisinin bilmediği bir şeyi bilmeniz gerekir.
- Aynı rakamı herkesle aynı saniyede okuyorsunuz.
- Kurumların borsanın hemen yanına yerleştirilmiş, mikrosaniyeler içinde tepki veren makineleri var. Siz başlığı okuyana kadar ilk hareket çoktan olmuş olur.
- Açıklamalar sırasında spread’ler açılır ve kayma (slippage) artar, bu yüzden doğru bir tahmin bile kötü bir fiyattan gerçekleşebilir. Bununla ilgili daha fazlasını tradingde risk yönetimi dersinde bulabilirsiniz.
Bunların hiçbiri ekonomik verilerin önemsiz olduğu anlamına gelmez. Verinin bireysel bir hesap için trading sinyali olmadığı anlamına gelir; açıklama anında işlem yapmaya dayalı bir strateji satan herkes de size yaya olarak katılacağınız bir yarış satıyor.
Bir enflasyon verisinin saniyeler içinde elimden aldığı pozisyon
Memnun olduğum bir pozisyonum vardı, sonra bir enflasyon verisi açıklandı ve piyasa çıldırdı. Saniyeler içinde. Fiyatın nereye gittiğine dair bildiğimi sandığım her şey önemini yitirdi, çünkü tek bir rakam beklentiyi tutturamamıştı.
Ben de akla gelen ilk şeyi denedim ve doğrudan açıklamaların kendisinde işlem yaptım. Daha da kötü gitti. Bir açıklamadan sonraki ilk hareket, piyasanın bir karara varması değildir. Bir kargaşadır ve o ani sıçramalar beni o kadar çok pozisyondan attı ki bu fikirden tamamen vazgeçtim.
Şimdi yaptığım şey zekice değil. Takvimde önemli bir açıklama varsa, o sırada piyasada olmuyorum. İlk dalganın geçmesine izin veriyorum, spread’in ve hareketin oturmasını bekliyorum ve geriye gerçekte ne kaldıysa ona göre sonradan karar veriyorum.
Bana kalırsa takvim aslında bunun için var. Bir fırsatlar listesi değil, başka bir yerde olunması gereken zamanların listesi.
Takvim aslında ne işe yarar
Gerçek bir faydası var ve bu fayda tahmin etmek değil, korunmak.
- Volatilitenin ne zaman geleceğini bilmek. Hangi saatlerde planlanmış bir açıklama olduğunu önceden görebilir ve o saatleri daha riskli sayabilirsiniz.
- Bir açıklamaya pozisyonla girmemeye karar vermek. Bir pozisyon herhangi bir yöndeki ani bir sıçramadan ciddi zarar görecekse, onu önceden kapatmak ürkeklik değil, gerçek bir stratejidir.
- Bir hareketi sonradan açıklamak. Haftayı faizlerin yönlendirdiğini bilmek, koşulları tahmin etmenize yardımcı olmasa da onları anlamanıza yardımcı olur.
- Uzun vade için bağlam. Pozisyonları haftalarca tutuyorsanız, faiz ortamı sizin için her gün pozisyonlarını kapatan birine göre çok daha önemlidir.
Bunların hangi saatler olduğu ve kaçınmaya değer diğer zamanlar işlem yapmak için günün en iyi saati dersinde anlatılıyor.
Hangi piyasada en çok ne önemli
Aynı açıklama her yerde aynı ağırlığı taşımaz.
| İşlem yaptığınız piyasa | Onu en çok hareket ettiren faktörler |
|---|---|
| Tek tek hisseler | Önce şirket kârları, sonra sektör, sonra faiz oranları |
| Hisse endeksleri | Faiz beklentileri ve merkez bankasının dili, neredeyse her şeyin önünde |
| Dövizler | İki ülke arasındaki faiz beklentilerinin farkı, tek başına herhangi biri değil |
| Emtialar | O emtianın arz ve talebi, artı dolar, artı büyüme beklentileri |
| Kripto | Likidite koşulları ve risk iştahı. Bir para biriminden çok, yüksek betalı bir teknoloji varlığı gibi davranır |
En sık yanlış öğretilen satır döviz satırıdır. Faiz artışı bir para birimini tek başına güçlendirmez. Onu faizlerin artması beklenmeyen bir ülkenin para birimine göre güçlendirir, o da ancak artış zaten beklenmiyorsa.
Sık sorulan sorular
Hisse fiyatlarını en çok hangi ekonomik faktörler etkiler?
Piyasanın geneli için faiz beklentileri ve merkez bankasının bunlarla ilgili verdiği sinyaller. Tek bir şirket için ise kendi kârlarının analistlerin beklentisine göre durumu. Olağan listedeki neredeyse her şey, bu ikisinden birini değiştirerek etki eder.
Piyasa neden iyi haberde düştü?
Çünkü haber, fiyatın zaten varsaydığı kadar iyi değildi; ya da faiz indirimini daha az olası kıldı; ya da hareket zaten bekleniyordu ve onu bekleyenler kârlarını aldı. Üçü de sıradan şeyler ve hiçbiri bir komplo gerektirmiyor.
Haberde işlem yapmalı mıyım?
Yeni başlayan biri olarak, hayır. Spread açılır, emrinizin hangi fiyattan gerçekleşeceği belirsizdir, ilk hareket sizin tepki verebileceğinizden hızlı olur ve yön, değerlendirecek durumda olmadığınız bir beklenti rakamına bağlıdır. Açıklamalar sırasında kenarda durmak bir stratejidir, hem de mantıklı bir strateji.
İşlem yapmak için ekonomiyi takip etmem gerekir mi?
Takvimin ne zaman yoğun olduğunu bilecek kadar takip etmeniz gerekir, böylece planlanmış bir olay sizi asla hazırlıksız yakalamaz. Ekonomiye dair büyük resim bir görüşe ihtiyacınız yok; böyle bir görüşe sahip olmak, grafiğin çoktan aksini söylediği bir pozisyona bağlanıp kalmanın yaygın yollarından biridir.
Kısacası
Faiz beklentileri baskındır, geri kalan her şey çoğunlukla onlar üzerinden etki eder ve piyasa rakamın kendisiyle değil, rakam ile beklenti arasındaki farkla hareket eder.
Takvimi ne zaman dikkatli olmanız gerektiğini bilmek için kullanın, ne olacağını bilmek için değil. Birincisi mümkün. İkincisi, size satılan şey.