Tradingde risk yönetimi, işleme girmeden önce verilen iki karar ve bunlardan çıkan tek bir hesaptır. Kararlar şunlardır: Bu işlemin size en fazla neye mal olabileceği ve fiyatın, fikrinizin yanlış olduğunu nerede kanıtladığı. Hesap ise bu iki sayıyı pozisyon büyüklüğünüze dönüştürür.
Yeni başlayanların çoğu bunu tersten yapar. Önce büyüklüğü seçerler, çünkü yuvarlak bir sayı doğru gibi gelir, sonra da ona uyan bir stop ararlar. Bu tek ters çevirme, bugüne kadar hiçbir indikatörün yapamadığı kadar çok hesabı batırmıştır.
Bunu kurala dönüştüren işlem
Bunu pahalı yoldan öğrendim. Bir döviz çiftinde hareketli ortalama kesişimini bekliyordum ve kesişim geldiğinde sinyalden o kadar emindim ki yatırdığım paranın neredeyse yarısını tek bir işleme koydum. Mumun son saniyelerinde aleyhime döndüğünü izledim.
İşte o an risk yönetimi bir yerde okuduğum bir laf olmaktan çıkıp bir kurala dönüştü. O günden beri bu kural taviz vermeden geçerli:
İndikatör ne kadar ikna edici görünürse görünsün, tek bir işlemde asla bakiyenin küçük bir yüzdesinden fazlası yok.
Orada neyin yanlış olduğuna dikkat edin, çünkü sorun analiz değildi. Kesişim pekâlâ iyi bir sinyal olabilirdi. Hata, büyüklüğü özgüvenin belirlemesine izin vermekti. Özgüven akla gelebilecek en kötü girdidir, çünkü tam da dikkatsizleşmek üzereyken en yüksek seviyesindedir.
Bir kural evrenseldir, bir kısım değildir
Hesaba başlamadan önce iki şeyi birbirinden ayırmakta fayda var, çünkü her zaman bir arada gelmezler.
Limit evrenseldir. Ne ile işlem yaparsanız yapın ve platformunuz çıkışa ne ad verirse versin, tek bir yanlış kararın telafi edilemeyecek hasar verdiği bir yüzde vardır. Bu hisseler, vadeli işlemler ve spot dövizler için geçerlidir. Tasarımı gereği yatırılan tutarın tamamının risk altında olduğu sabit süreli ürünler için de aynen geçerlidir. Hatta çıkış üzerinde ne kadar az kontrolünüz varsa, giriş büyüklüğünün taşıması gereken yük o kadar artar.
Büyüklük hesabı ise evrensel değildir. Aşağıdaki adımlar çıkış fiyatınızı kendinizin seçtiğini varsayar. Bu da hisseleri, vadeli işlemleri, spot forex’i ve CFD’leri kapsar. Çıkışınızı siz değil ürün belirliyorsa, toplam risk ve kazanma oranı bölümlerine geçin. Bölme işlemi sizin için geçerli olmaz, ama çevresindeki her şey geçerliliğini korur.
1. adım: Tek bir işlemin size neye mal olabileceğine karar verin
Her şeyden önce, tek bir zararlı işlemin hesabınızdan ne kadarını alabileceğini sabitleyin. Bunu bir kez yüzde olarak yazın ve bir seans sırasında asla yeniden pazarlığa açmayın.
Yaygın kabul %1 ile %2 arasıdır. Bu sayılarda sihirli bir şey yok. Yalnızca normal bir kötü şans serisinin atlatılabilir kalacağı kadar küçüktürler ve üst üste beş altı zarar normaldir. Havaya atılan bir para, yaklaşık her 32 denemede bir, üst üste beş kez yazı gelir.
| Hesap | İşlem başına %1 | İşlem başına %2 |
|---|---|---|
| $1.000 | $10 | $20 |
| $5.000 | $50 | $100 |
| $10.000 | $100 | $200 |
| $25.000 | $250 | $500 |
| $100.000 | $1.000 | $2.000 |
Bu sayılar işlem yapmaya değmeyecek kadar küçük görünüyorsa, önce ele alınması gereken yüzde değil, bu histir. Kârlar sıkıcı göründüğü için seçilen bir risk seviyesi, hesabın sonunu getiren şeydir. Bununla ilgili daha fazlası neden sürekli para kaybettiğiniz dersinde.
2. adım: Rahat hissettiğiniz yeri değil, yanıldığınız yeri bulun
Stopun yeri, fikrin yanlış olduğunu söyleyen fiyattır. İşlemi dayandırdığınız yapının altında, tutması gereken seviyenin ötesinde, hareketi tanımlayan salınımın gerisinde. Bu, grafik hakkında bir ifadedir.
Hesabınız hakkında bir ifade değildir. “Gücümün yettiği kadar uzağa” konan bir stop, stop değil bir dilektir. Doğru stop riskinize sığmayacak kadar uzaktaysa çözüm daha küçük bir pozisyondur, asla daha yakın bir stop değil.
3. adım: Büyüklüğü hesaba bırakın
Bu iki sayı elinizde olduğunda pozisyon büyüklüğü artık bir karar bile değildir. Bir bölme işlemidir.
- Parasal risk = hesap × işlem başına risk. $10.000’lik hesapta %1 ile bu $100 eder.
- Birim başına risk = giriş fiyatı − stop fiyatı. Giriş $50,00, stop $47,00 ise hisse başına $3,00.
- Pozisyon büyüklüğü = parasal risk ÷ birim başına risk. $100 ÷ $3,00 = 33 hisse.
$50 fiyatla otuz üç hisse, $10.000’lik bir hesapta $1.650’lik bir pozisyon demektir. $1.650 doğru geldiği için değil, yanılmanın tam olarak göze aldığınız kadara mal olduğu tek büyüklük bu olduğu için.
Stopu değiştirirseniz büyüklük de onunla birlikte değişir. Bu insanları şaşırtıyor, o yüzden işte her satırda riskin $100’de sabit tutulduğu hâli:
| Stop mesafesi | Alabileceğiniz hisse | $50 fiyatla pozisyon değeri |
|---|---|---|
| $0,50 | 200 | $10.000 |
| $1,00 | 100 | $5.000 |
| $2,00 | 50 | $2.500 |
| $3,00 | 33 | $1.650 |
| $4,00 | 25 | $1.250 |
Dar bir stop daha az risk demek değildir. Aynı riskle daha büyük bir pozisyon demektir ve daha büyük bir pozisyon daha sık stop olur. Geniş bir stop da daha fazla risk demek değildir. Daha az hisse demektir. Risk her satırda $100’de kaldı.
Kendi sayılarınızı girin:
Pozisyon büyüklüğü hesaplayıcı
Hiçbir yere hiçbir şey gönderilmez. Hesaplama tarayıcınızda yapılır.
4. adım: Yalnızca her işlemi değil, tüm açık pozisyonları sınırlayın
Beş kez %1 risk almak %5 gibi görünür. Ama bu ancak beş işlem birbiriyle ilişkisizse %5’tir. Aynı sektörde dört alış pozisyonu ya da hepsinde dolar bulunan dört döviz çifti, dört parçaya bölünmüş tek bir işleme daha yakındır ve hep birlikte yanılırlar.
Bu yüzden toplam açık risk için ikinci bir limit tutun. Her şey aynı anda stop olsaydı, o gün size neye mal olurdu? Önemli olan sayı budur ve genellikle insanların düşündüğünden büyüktür.
3-5-7 kuralı aslında ne diyor
Bu soru sürekli karşıma çıkıyor, o yüzden işte açık açık. 3-5-7 kuralı, üç limitten oluşan bir risk çerçevesidir:
- %3, tek bir işlemdeki azami risk.
- %5, aynı anda açık olan tüm pozisyonlardaki azami toplam risk.
- %7, kârlı işlemlerinizin zararlı işlemlerinizi geçmesi gereken asgari fark.
Makul bir yapı ve yukarıdaki paragrafla aynı şeyi söylüyor: Tek başına işlem başına limit yeterli değil. İki dürüst çekince var. Sayılar bir bulgu değil, bir teamüldür. Yani 3, 5 ve 7’yi doğru değerler olarak ortaya koyan bir çalışma yok. Ayrıca işlem başına %3, yeni başlayan biri için agresif tarafta kalır. Birçok deneyimli trader bunun üçte biriyle çalışır.
5. adım: Oranınızın gerektirdiği kazanma oranını bilin
İşlem başına risk size bir zararın neye mal olduğunu söyler. Stratejinin para kazandırıp kazandırmadığı hakkında hiçbir şey söylemez. Bu, iki şeyin bir aradaki etkisine bağlıdır: Haklı çıktığınızda kazandığınızın yanıldığınızda kaybettiğinize oranı ve ne sıklıkla haklı çıktığınız.
Bu ikisi birbirine kilitlidir. Ödül/risk oranınızı bildiğinizde, başa baş için gereken kazanma oranı sabittir ve bunu tek bir bölme işlemiyle hesaplayabilirsiniz.
| Kârlı işlemleriniz şu kadar değerliyse | Başa baş noktasındaki kazanma oranı | Bunun altında para kaybedersiniz |
|---|---|---|
| Riskinizin 1 katı | %50 | Maliyetlerden sonra yazı tura isabeti bile yetmez |
| 1,5 katı | %40 | On işlemde altı zarar atlatılabilir |
| 2 katı | %33 | Üç işlemden ikisi yanlış çıkabilir |
| 3 katı | %25 | Dörtte üçü yanlış çıkabilir |
| 5 katı | %17 | Altıda beşi yanlış çıkabilir |
Üçüncü satırı tekrar okuyun, çünkü insanların işlem yapma biçimini değiştiren satır bu. 2’ye 1 oranında işlemlerinizin üçte ikisinde yanılıp yine de kârla bitirebilirsiniz. Yüksek bir kazanma oranı hedef değildir. Onun peşinden koşmak, traderların küçük kârları alıp büyük zararları taşımasıyla sonuçlanır.
Formül, bir bölü bir artı orandır. 2’ye 1 oranında bu 1 ÷ 3, yani %33 eder. Üstüne spread ve komisyon için biraz ekleyin, çünkü bunlar işlem kazansa da kaybetse de her işlemden düşer.
Bu aynı zamanda bir stratejinin dürüst testidir. Elli işlem boyunca gerçek ortalama kazancınızı, gerçek ortalama zararınızı ve gerçek kazanma oranınızı takip edin. Sayılar bulunduğunuz satırı geçmiyorsa, hiçbir pozisyon büyüklüğü ayarı stratejiyi kurtaramaz. Büyüklük ne kadar süre ayakta kalacağınızı belirler, kazanıp kazanmayacağınızı değil.
Neredeyse herkesin yaptığı hata
Sıralamaya dikkat edin, çünkü işler tam burada ters gider:
| Çoğu kişinin yaptığı | Gerçekte işe yarayan |
|---|---|
| Doğru gelen bir pozisyon büyüklüğü seçmek | Önce parasal riski seçmek |
| Bu büyüklüğe uyan bir stop bulmak | Grafiğin gerekçelendirdiği stopu bulmak |
| Riski işin sonunda fark etmek | Büyüklüğü bulmak için bölmek |
| Fiyat yaklaşınca stopu kaydırmak | Stopu konduğu yerde bırakmak |
Soldaki sütunda büyüklüğü duygular belirler. Sağdaki sütunda büyüklüğü hesap belirler. Bütün mesele bu, çünkü hesabın kötü sabahları olmaz.
Sık sorulan sorular
Yeni başlayan biri işlem başına ne kadar risk almalı?
Yüzde bir, yaygın başlangıç noktasıdır ve hâlâ öğrenirken daha azı için de sağlam gerekçeler var. Başlangıçta küçük bir sayı seçmek, yavaş para kazanmakla ilgili değildir. Yaklaşımınızın işe yarayıp yaramadığını anlayabilmeniz için gereken elli ya da yüz işleme ulaşana kadar hesabın yeterince büyük bir kısmını hayatta tutmakla ilgilidir.
Pozisyon büyüklüğünü nasıl hesaplarım?
Kaybetmeye razı olduğunuz parayı, giriş ile stopunuz arasındaki mesafeye bölün. Hesap $10.000, risk %1, yani $100. Giriş $50, stop $47, yani hisse başına $3. $100 bölü $3, 33 hisse eder. Yukarıdaki hesaplayıcı da aynı işlemi yapar.
Stop loss azami zararımı garanti eder mi?
Hayır ve bu konudaki makalelerin çoğu bunu söylemez. Standart bir stop, fiyat belli bir seviyeye dokunduğunda piyasa fiyatından satma talimatıdır, o fiyatın garantisi değildir. Bir fiyat boşluğunda (gap) ya da hızlı bir harekette işleminiz o seviyenin epey altında gerçekleşebilir. Gece boşlukları, hafta sonu boşlukları ve takvimdeki haberler yaygın örneklerdir. Garantili stop, aracı kurum sunuyorsa, genellikle daha geniş bir spread ya da bir ücret karşılığındadır. Bu, stopları işe yaramaz kılmaz. En kötü senaryonun hesabın gösterdiğinden biraz daha kötü olduğu anlamına gelir ve bu da risk aralığınızın en üst ucunda durmamak için bir neden daha.
İşlem aleyhime giderse stopumu kaydırmalı mıyım?
Stopu daha uzağa kaydırmak, bilinen bir zararı bilinmeyen bir zarara dönüştürür ve %1’lik bir zararın %10’luk bir zarara dönüşmesinin en yaygın yoludur. İşlem lehinize gittikten sonra kârı korumak için stopu yaklaştırmak ise farklı ve savunulabilir bir hamledir. Test basit. Stopu, stop olmamak için kaydırıyorsanız, durun.
Kısacası
Önce parayı belirleyin. Stopu grafik belirlesin. Birini diğerine bölün ve çıkan büyüklüğü kabul edin. Aynı anda açık olan her şey için ikinci bir limit tutun.
Dört cümle ve grafiğinize kuracağınız bütün indikatörlerden daha etkililer.