रिव्हेंज ट्रेडिंग (सूड भावनेने केलेले ट्रेडिंग) म्हणजे सेटअप आहे म्हणून नव्हे, तर झालेला तोटा भरून काढण्यासाठी ट्रेड उघडणे. त्या क्षणी इच्छाशक्ती ते थांबवू शकत नाही, कारण नेमक्या त्याच क्षणी तुमची विवेकबुद्धी हरवलेली असते. ते थांबवतो तो नियम, जो तुम्ही आधीच, शांत असताना लिहून ठेवलेला असतो आणि जो निर्णय तुमच्या हातातून काढून घेतो.
मला हे माहीत आहे, कारण हे शिकण्यासाठी मला ८,००० डॉलर मोजावे लागले.
ज्या दिवशी मी ८,००० डॉलर गमावले
ती १५ नोव्हेंबरची गोष्ट होती, आणि तो दिवस माझ्या कारकिर्दीतील सर्वात महागडा धडा ठरला.
सकाळचा पहिलाच ट्रेड माझ्या विरोधात गेला. मी तो तोटा स्वीकारला. इथपर्यंत सगळे नेहमीसारखे होते. दिवस तिथेच संपला असता, तर ती एक साधी लाल सकाळ ठरली असती, जी मला आठवलीही नसती. पण त्याऐवजी मी त्या भावनेच्या मागे गेले. मला पैसे लवकर परत हवे होते, म्हणून पुढच्या ट्रेडमध्ये मी साइझ दुप्पट केला.
मार्केटने ते माफ केले नाही. किंमत पुन्हा माझ्या विरोधात गेली आणि पंधरा मिनिटांत मी पूर्ण महिन्याच्या मेहनतीची कमाई गमावली. आठ हजार डॉलर. त्याचा आर्थिक फटकाही बसला आणि मानसिक धक्काही, आणि दुसरा जास्त काळ टिकला.
त्या दिवसानंतर मी माझ्या जर्नलमध्ये एक पोलादी नियम लिहिला, आणि तो आजही तिथे आहे:
दैनिक तोटा मर्यादा गाठली की त्याच क्षणी प्लॅटफॉर्म २४ तासांसाठी बंद होतो. कोणताही अपवाद नाही. मोठ्या पोझिशन्स नाहीत, मार्केटशी हिशोब चुकता करणे नाही.
त्या धड्याची किंमत ८,००० डॉलर होती. त्यानंतर या नियमाने माझे बरेच पैसे वाचवले आहेत, आणि त्याहून कितीतरी जास्त मनःशांती. खाली जे काही आहे, ते हा नियम का काम करतो याचे सविस्तर स्पष्टीकरण आहे.
रिव्हेंज ट्रेडिंग कसे दिसते
ते घडत असताना क्वचितच नाट्यमय वाटते. “मी आता रिव्हेंज ट्रेडिंग करत आहे” असा विचार कोणीही करत नाही. ते तातडीसारखे वाटते, आणि तातडी ठामपणासारखी वाटते.
हा क्रम जवळजवळ नेहमी सारखाच असतो:
- एक तोटा होतो, बहुतेक वेळा ट्रेडिंग सत्राच्या सुरुवातीलाच.
- पुढची एंट्री नेहमीपेक्षा लवकर येते, कमी तपासणी करून.
- साइझ मोठा असतो, कारण मोठा नफा झाला तर दिवस सावरेल.
- स्टॉप-लॉस जास्त दूर असतो, किंवा स्टॉप-लॉसच नसतो, कारण नेहमीच्या स्टॉप-लॉसने पुरेसे पैसे परत मिळणार नाहीत.
- तो ट्रेडही तोट्यात गेला, तर पुढचा ट्रेड आणखी मोठा असतो.
लक्षण भावना नाही. लक्षण आहे गणित. तोट्याच्या ट्रेडनंतर लगेच तुमचा पोझिशन साइझ वाढला असेल, तर तुम्ही रिव्हेंज ट्रेडिंग करत होतात, त्या वेळी स्वतःला काहीही सांगितले असले तरी.
आकड्यांमध्ये त्याची किंमत
हा भाग तुम्हाला कोणीच दाखवत नाही. हे पाहा दोन ट्रेडर्स, दोघांचेही १०,००० डॉलरचे खाते, आणि दोघांचाही अगदी सारखाच वाईट दिवस: सलग पाच तोट्याचे ट्रेड्स. एक ट्रेडर प्रत्येक वेळी स्थिर १% जोखीम घेतो. दुसरा प्रत्येक तोट्यानंतर जोखीम दुप्पट करतो.
| टप्पा | प्रत्येक ट्रेडवर स्थिर १% | प्रत्येक तोट्यानंतर दुप्पट |
|---|---|---|
| सुरुवात | $१०,००० | $१०,००० |
| १ तोटा | $९,९०० | $९,९०० |
| २ तोटे | $९,८०१ | $९,७०२ |
| ३ तोटे | $९,७०३ | $९,३१४ |
| ४ तोटे | $९,६०६ | $८,५६९ |
| ५ तोटे | $९,५१० | $७,१९८ |
| १०,००० पर्यंत परत येण्यासाठी आवश्यक नफा | ५.२% | ३८.९% |
तेच पाच चुकीचे अंदाज. तीच स्ट्रॅटेजी. फरक आहे २,३१२ डॉलरचा. त्याहूनही महत्त्वाचे म्हणजे, सावरण्यासाठी एक आठवडा सामान्य ट्रेडिंग लागणे आणि एक महिना लागणे, यातला हा फरक आहे.
आणि हो, सलग पाच तोटे होणे यात काही विशेष नाही. नाणे उडवल्यावर सलग पाच वेळा काटा येणे, हे साधारण दर ३२ प्रयत्नांत एकदा घडते. स्थिर जोखमीच्या कॉलममधील खाते यातून टिकते. दुसरा कॉलम दाखवतो की खाती कशी संपतात.
हे का घडते
मनाच्या तीन चांगल्या प्रकारे अभ्यासलेल्या सवयी एकमेकांवर रचल्या जातात, आणि त्यांच्यातून सुटका करून घेण्याचा पर्याय कोणालाच नसतो.
- तोटा टाळण्याची प्रवृत्ती. तोटा हा तितक्याच रकमेच्या नफ्यापेक्षा कितीतरी मोठा वाटतो. Kahneman आणि Tversky यांनी हे अनेक दशकांपूर्वी मोजले, आणि तेव्हापासून ते पुन्हा पुन्हा खरे ठरले आहे. म्हणूनच २०० डॉलरचा तोटा २०० डॉलरच्या नफ्याची इच्छा निर्माण करत नाही. तो त्याहून कितीतरी तीव्र ओढ निर्माण करतो.
- बुडीत खर्चाचा सापळा. पैसे गेले आहेत, पण ते गेले आहेत असे वाटत नाही. ते परत मिळवता येतील असे वाटते, आणि तेही नेमके त्याच मार्केटमधून, ज्याने ते आत्ताच घेतले.
- ना नफा ना तोटा या बिंदूला चिकटून राहणे. एकदा तुम्ही तोट्यात गेलात, की ध्येय हळूच “आज चांगले ट्रेडिंग करणे” यावरून “शून्यावर परत येणे” यावर जाते. हे दोन वेगळे खेळ आहेत, आणि दुसऱ्या खेळातून बाहेर पडण्याचा मार्गच नाही.
हे माहीत असल्याने ते दूर होत नाही. १५ नोव्हेंबरला मला हे तिन्ही माहीत होते.
ते खरोखर थांबवणारे सहा नियम
खालील प्रत्येक नियमाचे स्वरूप सारखेच आहे: तो आधीच ठरवलेला असतो, आणि यांत्रिक असतो. यातले काहीही, तुमच्या दिवसातल्या सर्वात वाईट क्षणी तुम्ही शहाणपणाने वागाल, यावर अवलंबून नाही.
१. पैशांमध्ये लिहिलेली दैनिक तोटा मर्यादा
टक्क्यांमध्ये नाही. टक्के अमूर्त असतात आणि त्यांच्याशी वाद घालणे सोपे असते. तुमच्या स्वतःच्या चलनातील आकड्याशी तसे करता येत नाही. रक्कम लिहा, आणि ती गाठली की काय होईल तेही लिहा: प्लॅटफॉर्म बंद होतो.
माझा प्लॅटफॉर्म २४ तासांसाठी बंद होतो. किती वेळ, यापेक्षा महत्त्वाचे हे आहे की त्या क्षणी त्यावर चर्चाच होऊ शकत नाही.
२. शांत होण्यासाठी सक्तीचा ब्रेक
कोणत्याही तोट्यानंतर, पुढच्या एंट्रीपूर्वी ठरलेले अंतर. बहुतेक लोकांसाठी पंधरा मिनिटे पुरेशी असतात. अंदाजाने ठरवण्याऐवजी फोनवर टायमर लावा, कारण अंदाजाने ठरवले तर ते अंतर नव्वद सेकंदांचे होते.
३. ट्रेडिंग सत्र सुरू होण्यापूर्वीच ठरलेला पोझिशन साइझ
साइझ एकदाच ठरवा, मार्केट उघडण्यापूर्वी, आणि दिवसभरात तो पुन्हा मोजू नका. साइझ हा जर तुम्ही एका सत्रात वीस वेळा घेणारा निर्णय असेल, तर त्या वीसपैकी एक निर्णय रागाच्या भरात घेतला जाईल.
तो कसा ठरवायचा, याबद्दल अधिक माहिती ट्रेडिंगमधील जोखीम व्यवस्थापन या धड्यात आहे.
४. शारीरिक व्यत्यय
उठून उभे राहा. खोलीतून बाहेर जा. स्क्रीनकडे एकटक बघत बसण्याची अवस्था मोडणारे काहीही करा. हे क्षुल्लक वाटते, आणि लोक नेमका हाच नियम वगळतात, पण पुन्हा एंट्री घेण्याची ओढ काही प्रमाणात शारीरिक असते. तुम्ही चार्टसमोर बसलेले नसता, तेव्हा ती लवकर ओसरते.
५. “भरपाई” हा शब्द वापरणे बंद करा
खात्याला माहीत नसते की त्याने काय गमावले. पैसे परत जिंकणे असे काही नसतेच. असतो तो फक्त पुढचा ट्रेड, जो स्वतःच्या पातळीवर एकतर चांगला असतो किंवा वाईट. ज्या क्षणी तुम्ही स्वतःला काहीतरी भरून काढण्याचा विचार करताना पकडता, त्या क्षणी तुम्ही घेणार असलेला ट्रेड मार्केटबद्दल नसतो.
६. शांत असताना लिहिलेली, तोट्यानंतरची दिनचर्या
एक इंडेक्स कार्ड, चांगल्या दिवशी लिहिलेले, ज्यावर तोट्याच्या ट्रेडनंतर तुम्ही नेमके काय करता ते लिहिलेले असते. प्लॅटफॉर्म बंद करा. तोटा जर्नलमध्ये लिहा. टायमर. थोडा फेरफटका. त्यानंतर, आणि फक्त त्यानंतरच, सेटअप आहे की नाही ते ठरवा.
तुम्ही हे आजसाठी लिहीत नाही. तुम्ही ते तुमच्या त्या रूपासाठी लिहीत आहात, ज्याला त्या वेळी हे ठरवणे जमणार नाही.
जेव्हा ही शिस्तीची समस्या नसून दुसरेच काहीतरी असते
ब्रोकर्सचे ब्लॉग आणि कोर्स विकणारे हा भाग लिहीत नाहीत, कारण तो त्यांच्या धंद्यासाठी चांगला नाही. मी काहीही विकत नाही, म्हणून तो इथे आहे.
कधी कधी समस्या तंत्राची नसते. Hakansson, Fernandez-Aranda आणि Jimenez-Murcia यांच्या Frontiers in Psychiatry मधील २०२१ च्या एका शोधनिबंधानुसार, वित्तीय बाजारातील सुमारे ८% गुंतवणूकदार त्यांच्या ट्रेडिंगच्या संदर्भात जुगाराच्या समस्येचे निकष पूर्ण करू शकतात, आणि त्यात वेगवान डे ट्रेडिंगचे वर्णन कर्ज आणि मानसिक आरोग्याच्या समस्यांकडे नेणारा एक ओळखला गेलेला मार्ग असे केले आहे.
पैशांची बाजूही याच दिशेने बोट दाखवते. २०२० मध्ये Chague, De-Losso आणि Giovannetti यांनी २०१३ ते २०१५ दरम्यान ब्राझीलच्या इक्विटी फ्युचर्समध्ये डे ट्रेडिंग सुरू करणाऱ्या प्रत्येकाचा अभ्यास केला. त्यांच्यापैकी जे ३०० पेक्षा जास्त दिवस ट्रेडिंग करत राहिले, त्यांच्यापैकी ९७% लोकांनी पैसे गमावले, आणि फक्त १.१% लोकांनी ब्राझीलमधील किमान वेतनापेक्षा जास्त कमाई केली. जे टिकून राहिले, ते शेवटी जिंकणारे ठरले नाहीत.
म्हणून यापैकी काही तुमच्या बाबतीत खरे आहे का, हे स्वतःला प्रामाणिकपणे विचारणे योग्य ठरेल:
- तुम्ही भाडे, बिले किंवा कर्जफेडीसाठी लागणाऱ्या पैशांनी ट्रेडिंग करत आहात.
- तुम्ही तुमच्या तोट्यांचा आकार जवळच्या लोकांपासून लपवता.
- आपण थांबणार आहोत असे तुम्ही स्वतःला एकापेक्षा जास्त वेळा सांगितले, आणि तरीही थांबला नाहीत.
- तोट्यांचा परिणाम तुमच्या झोपेवर, कामावर किंवा नातेसंबंधांवर होत आहे.
- नफ्याच्या दिवसांनंतर तुम्हाला अपेक्षेपेक्षा वाईट वाटते.
यापैकी अनेक गोष्टी खऱ्या असतील, तर स्टॉप-लॉसबद्दलचा कोणताही लेख मदत करणार नाही, आणि दैनिक तोटा मर्यादा म्हणजे तुम्ही मोडणारा फक्त आणखी एक नियम ठरेल. हे जुगाराच्याच क्षेत्रातले आहे, आणि त्यावर उपचारही त्याच पद्धतीने होतात. डॉक्टरशी किंवा जुगाराच्या समस्येसाठी मदत करणाऱ्या सेवेशी बोलणे हे एक वाजवी पहिले पाऊल आहे, नाट्यमय नाही. मार्केट तुमच्यासाठी हे सोडवेल, असे कधीच होणार नाही.
तुमच्या स्वतःच्या जर्नलमध्ये ते कसे ओळखावे
तुम्ही आधीच नोंदी ठेवत असाल, तर तुम्हाला आठवणीवर अवलंबून राहण्याची गरज नाही. तुमचे शेवटचे वीस ट्रेड्स पुन्हा वाचा आणि हे पाच पॅटर्न शोधा.
| नोंदीत तुम्हाला काय दिसते | त्याचा अर्थ काय |
|---|---|
| साइझ आधीच्या ट्रेडपेक्षा मोठा आहे, आणि आधीचा ट्रेड तोट्यात होता | हा रिव्हेंज ट्रेड आहे, एंट्रीच्या नोंदीत काहीही लिहिलेले असले तरी |
| तोटा आणि पुढची एंट्री यांच्यात पंधरा मिनिटांपेक्षा कमी वेळ | शांत होण्याचा ब्रेक घेतला नाही. निर्णय तोट्याने घेतला |
| त्या ओळीतील “एंट्रीचे कारण” अस्पष्ट आहे किंवा रिकामे आहे | सेटअप नव्हताच. गरज होती |
| तुम्ही नियोजित स्टॉप-लॉसऐवजी दुसरीकडेच बाहेर पडलात | ट्रेड सुरू असतानाच योजना सोडून दिली |
| ज्या इन्स्ट्रुमेंटमध्ये तोटा झाला, त्यातच तासाभराच्या आत पुन्हा एंट्री | ज्या गोष्टीने दुखावले, तिच्याच मागे धावणे |
वीस ट्रेड्समध्ये यापैकी दोन किंवा जास्त गोष्टी दिसल्या, तर तो एक पॅटर्न आहे, एखादा वाईट दिवस नाही. तुम्ही अजून नोंदी ठेवत नसाल, तर ट्रेडिंग जर्नल ठेवण्यापासून सुरुवात करा, कारण जर्नलशिवाय प्रत्येक तोटा हा वेगळाच, स्वतंत्र दुर्दैवाचा प्रकार वाटतो.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
९०% ट्रेडर्स पैसे गमावतात, हे खरे आहे का?
९०% हा आकडा सगळीकडे पुन्हा पुन्हा सांगितला जातो, पण त्यामागे कोणताही एक अभ्यास नाही. जे प्रत्यक्षात नोंदवले गेले आहे, ते काही यापेक्षा दिलासादायक नाही. European Securities and Markets Authority ने युरोपियन युनियनमधील रिटेल CFD खात्यांचा आढावा घेतला आणि तिला आढळले की ७४% ते ८९% खाती पैसे गमावतात. वर उल्लेख केलेल्या ब्राझीलमधील अभ्यासात, ३०० दिवसांपेक्षा जास्त काळ ट्रेडिंग करत राहिलेल्यांपैकी ९७% लोकांनी पैसे गमावल्याचे आढळले. म्हणजे ९०% ही दंतकथा आहे, आणि खरे आकडे तिच्या दोन्ही बाजूंना आहेत.
ट्रेडिंगमधील ९०% नियम काय आहे?
तो सहसा असा सांगितला जातो: “९०% ट्रेडर्स ९० दिवसांत त्यांचे ९०% पैसे गमावतात.” ही एक म्हण आहे, संशोधनातील निष्कर्ष नाही. त्यामागचा अभ्यास आजवर कोणीही सादर केलेला नाही. ज्याच्यामागे तुम्ही ठामपणे उभे राहू शकता असा आकडा हवा असेल, तेव्हा ESMA आणि ब्राझीलमधील अभ्यासाचे आकडे वापरा.
९९% ट्रेडर्स अपयशी ठरतात, हे खरे आहे का?
कोणताही स्रोत नेमके ९९% म्हणत नाही. सर्वात जवळचा खरा आकडा ब्राझीलमधील अभ्यासातील आहे, जिथे सातत्याने ट्रेडिंग करणाऱ्या ९८.९% डे ट्रेडर्सना किमान वेतनाइतकीही कमाई करता आली नाही. ही भावना बहुधा तिथूनच येते. महत्त्वाचा शब्द आहे “सातत्याने”: हे असे लोक होते, जे ३०० पेक्षा जास्त दिवस ट्रेडिंग करत राहिले.
मोठ्या खात्यामुळे रिव्हेंज ट्रेडिंग कमी धोकादायक होते का?
नाही. वरच्या तक्त्यातील प्रत्येक आकडा टक्केवारी आहे, आणि टक्केवारीला शिल्लक रकमेशी काही देणेघेणे नसते. प्रत्येक तोट्यानंतर जोखीम दुप्पट केल्याने १,००,००० चे खाते नेमक्या तितक्याच ट्रेड्समध्ये संपते, जितक्या ट्रेड्समध्ये १०,००० चे खाते संपते. फक्त किंमत बदलते.
थोडक्यात
रिव्हेंज ट्रेडिंग हा स्वभावदोष नाही, आणि ते दुर्मीळही नाही. जो निर्णय आधीच घ्यायला हवा होता, तो नुकतेच पैसे गमावलेली व्यक्ती घेते, तेव्हा हेच घडते.
दैनिक तोटा मर्यादा पैशांमध्ये लिहा. ती गाठली की काय होईल, ते आत्ताच ठरवा. थांबवण्याचे काम प्लॅटफॉर्मवर सोपवा, तुमच्या इच्छाशक्तीवर नाही. आणि वरच्या यादीत तुम्हाला स्वतःची ओळख पटली असेल, तर आधी त्याकडे लक्ष द्या, कारण ज्या समस्येसाठी नियम बनवलेलाच नसतो, तिच्यासमोर कोणताही नियम टिकत नाही.
माझ्या नियमाची किंमत ८,००० डॉलर होती. तुमच्या नियमाची किंमत शून्य असू शकते.