धेरैजसो मानिस यो प्रश्नको उत्तर आफ्नो खाताको ब्यालेन्स हेरेर दिन्छन्। समस्या के छ भने, ब्यालेन्स नै यस्तो कुरा हो जसले यसको उत्तर दिन सक्दैन। राम्रो रणनीति पनि हप्तौँसम्म घाटामा जान सक्छ। खराब रणनीतिले पनि हप्तौँसम्म पैसा कमाउन सक्छ। यो भइरहेका बेला कुन कुन हो भनेर छुट्याउन सकिँदैन।
यसभन्दा राम्रो तरिका छ। यसका लागि पाँचवटा अङ्क चाहिन्छन्, र तपाईंले चाहेभन्दा बढी ट्रेड।
ब्यालेन्सले किन बताउन सक्दैन
एउटा ट्रेडले तपाईंलाई लगभग केही बताउँदैन। बीसवटा ट्रेडले पनि लगभग केही बताउँदैनन्। यो प्रेरणादायी भनाइ होइन, सीधा हिसाब हो, र यसबारे ट्रेडिङ किन यति गाह्रो छ भन्ने पाठमा विस्तारमा लेखिएको छ।
५५% पटक जित्ने रणनीति केवल सिक्का उछालेजस्तो मात्र होइन भनेर यथोचित रूपमा निश्चित हुन तपाईंलाई करिब ७८५ ट्रेड चाहिन्छन्। त्यसैले गत महिनाको आधारमा रणनीति मूल्याङ्कन गर्दै हुनुहुन्छ भने तपाईं अनुमान मात्र लगाउँदै हुनुहुन्छ।
त्योभन्दा चाँडो तपाईं के गर्न सक्नुहुन्छ भने, ब्यालेन्सभन्दा धेरै अघि नै स्थिर हुने कुराहरू नाप्न सक्नुहुन्छ।
बताउन सक्ने पाँचवटा अङ्क
पाँचवटै अङ्क तपाईंको ट्रेड रेकर्डबाट निस्कन्छन्। कुनै सफ्टवेयर चाहिँदैन, र तीमध्ये कुनै पनि ब्यालेन्स होइन।
पहिले, तपाईंलाई चाहिने एउटा शब्द: R। R भनेको एउटा ट्रेडमा तपाईंले जोखिममा राख्ने रकम हो। तपाईंले $१०० जोखिममा राखेर $२०० जित्नुभयो भने त्यो २R को जित हो। त्यो $१०० गुमाउनुभयो भने त्यो १R को घाटा हो। R मा सोच्दा फरक-फरक साइजका ट्रेडहरू तुलना गर्न सकिन्छ।
| अङ्क | कसरी निकाल्ने | यसले के बताउँछ |
|---|---|---|
| ट्रेडको सङ्ख्या | गन्नुहोस्। ठ्याक्कै यही रणनीतिका ट्रेडहरू मात्र | बाँकी चारवटाको अहिलेसम्म कुनै अर्थ छ कि छैन |
| जित्ने ट्रेडको अनुपात (win rate) | नाफाका ट्रेडलाई कुल ट्रेडले भाग गर्दा | एक्लै धेरै कम। अर्को पङ्क्तिसँगै राख्दा मात्र यसको महत्त्व हुन्छ |
| औसत नाफा र औसत घाटा | औसत नाफालाई औसत घाटाले भाग गर्दा, R मा | सही हुँदा रणनीतिले पर्याप्त कमाउँछ कि कमाउँदैन |
| अपेक्षित प्रतिफल (expectancy) | तल हेर्नुहोस् | रणनीतिले पैसा कमाउँछ कि गुमाउँछ |
| सबैभन्दा लामो लगातार घाटा | अहिलेसम्मको सबैभन्दा लामो घाटाको शृङ्खला | तपाईंको पोजिसन साइजले त्यसलाई थेग्न सक्छ कि सक्दैन |
मानिसहरू जित्ने ट्रेडको अनुपातमा मात्र आँखा गाड्छन् र अपेक्षित प्रतिफललाई बेवास्ता गर्छन्। घाटा नाफाभन्दा चार गुणा ठूला छन् भने ७०% जित्ने अनुपातको कुनै मूल्य छैन। नाफाका ट्रेड पर्याप्त ठूला छन् भने ३५% को अनुपात पनि उत्कृष्ट हो।
निर्णायक अङ्क अपेक्षित प्रतिफल हो
अपेक्षित प्रतिफल भनेको औसतमा एउटा ट्रेडको मूल्य हो। सूत्र छोटो छ:
अपेक्षित प्रतिफल = (जित्ने अनुपात × औसत नाफा) − (हार्ने अनुपात × औसत घाटा)
मानौँ, तपाईं ४०% पटक जित्नुहुन्छ, औसत नाफा $२०० र औसत घाटा $१०० छ। त्यसले (०.४० × २००) − (०.६० × १००) दिन्छ, अर्थात् ८० − ६०, त्यसैले प्रति ट्रेड $२०। सय ट्रेडमा त्यो $२,००० हुन्छ। चलाख भएर होइन। बढत (edge) भएर र त्यसलाई निरन्तर चल्न दिएर।
यही कुरा R मा पढ्न अझ सजिलो हुन्छ। मानिसहरूले वास्तवमा प्रयोग गर्ने संयोजनहरूमा एउटा ट्रेडको मूल्य यस्तो हुन्छ:
| प्रति नाफाको ट्रेड प्रतिफल | जित्ने अनुपात ४०% | जित्ने अनुपात ५०% | जित्ने अनुपात ६०% |
|---|---|---|---|
| १R | −०.२०R | ०.००R | +०.२०R |
| १.५R | ०.००R | +०.२५R | +०.५०R |
| २R | +०.२०R | +०.५०R | +०.८०R |
| ३R | +०.६०R | +१.००R | +१.४०R |
दुईवटा कुरा प्रस्ट देखिन्छन्। तपाईंका नाफाका ट्रेड घाटाका ट्रेडजत्तिकै ठूला छन् भने (१R को पङ्क्ति), लागत नजोडीकनै न नाफा न घाटाको स्थितिमा पुग्न मात्र पनि तपाईंले आधाभन्दा बढी पटक जित्नुपर्छ। त्यसैले साना टार्गेटका लागि गरिने स्काल्पिङ देखिएजति सजिलो हुँदैन। अनि ४०% जित्ने अनुपातमा २R जित्ने रणनीतिले पाँचमध्ये तीन पटक गलत हुँदा पनि पैसा कमाउँछ।
शून्य वा त्योभन्दा कम नतिजा दिने रणनीति नराम्रो महिना बिताइरहेको रणनीति होइन। त्यसले बनावटैले पैसा गुमाउँछ, र जतिसुकै अनुशासनले पनि त्यसलाई सुधार्न सक्दैन।
केही पनि प्रमाणित नगरेका पाँचवटा नाफाका ट्रेड
एउटा रणनीति उत्तम देखिएको थियो, किनकि पहिलो पाँचवटै ट्रेडमा जित भयो। लगातार पाँच जित आफूलाई अजेय महसुस गराउन पर्याप्त हुन्छ, तर केही थाहा पाउन त्यो पटक्कै पर्याप्त हुँदैन। त्यतिबेला मैले यो बुझिनँ, त्यसैले मैले साइज बढाएँ र योजना बनाउन थालेँ।
त्यसपछि बजार अलिकति बदलियो र सबै कुरा भताभुङ्ग भयो। त्रुटिरहित देखिएका तिनै नियमले एकपछि अर्को घाटा दिन थाले। जसलाई मैले प्रमाण ठानेकी थिएँ, त्यो भाग्यको एउटा लहर मात्र थियो।
भरोसा गर्न सकिने केही कुरा अङ्कहरूले बताउनुअघि झन्डै सयवटा ट्रेड लागे। अधीर मान्छे कसैले पनि यो सुन्न चाहँदैन। तैपनि रणनीति परीक्षणबारे मलाई थाहा भएको सबैभन्दा उपयोगी कुरा यही हो।
उत्तरमा भरोसा गर्न कति ट्रेड चाहिन्छ
पन्ध्रवटा ट्रेडबाट निकालिएको अपेक्षित प्रतिफल हल्ला मात्र हो। मोटामोटी रूपमा, ट्रेडको सङ्ख्याअनुसार तपाईंले यति कुरा थाहा पाउन सक्नुहुन्छ:
| रेकर्ड गरिएका ट्रेड | तपाईं के भन्न सक्नुहुन्छ |
|---|---|
| २० भन्दा कम | केही पनि होइन। केही नबदल्नुहोस् |
| २० देखि ५० | तपाईंले योजना पालना गर्नुभयो कि गर्नुभएन। योजनाले काम गर्छ कि गर्दैन भन्ने होइन |
| ५० देखि १०० | अपेक्षित प्रतिफल र सबैभन्दा लामो लगातार घाटाको पहिलो अनुमान। यसलाई अस्थायी ठान्नुहोस् |
| १०० देखि ३०० | प्रयोग गर्न मिल्ने अनुमान, यदि बीचमै बजार बदलिएन भने |
| केही सय | सानो बढतलाई भाग्यबाट छुट्याउन पर्याप्त |
असहज सत्य के हो भने, धेरैजसो खुद्रा ट्रेडरहरूले कुनै एउटा तरिकाले काम गर्छ कि गर्दैन भनेर थाहा पाउन पुग्ने जति ट्रेड कहिल्यै रेकर्ड गर्दैनन्। हरेक नराम्रो दौरपछि उनीहरू तरिका बदल्छन्, जसले गणनालाई फेरि शून्यबाट सुरु गराउँछ। अनि वर्षौँसम्म यही क्रम चलिरहन्छ।
रणनीति बिग्रिएको हो, कि यो सामान्य हो?
मानिसहरूले वास्तवमा सोध्ने प्रश्न यही हो, प्रायः खाताको गिरावट (drawdown) को बीचमा। यी दुईलाई यसरी छुट्याउन सकिन्छ।
| तपाईं के देख्नुहुन्छ | सम्भवतः सामान्य | सम्भवतः बिग्रिएको |
|---|---|---|
| लगातार पाँच वा छवटा घाटा | हो। ४५% जित्ने अनुपातमा लगभग सबैले १०० ट्रेडभित्र यो देख्छन् | घाटा योजनाभन्दा ठूला छन् भने मात्र |
| पहिलेको भन्दा गहिरो गिरावट | हुन सक्छ, यदि तपाईंको रेकर्ड छोटो छ भने | तपाईंको सबैभन्दा लामो लगातार घाटालाई धेरै पार गरेपछि जाँच्न लायक |
| जित्ने अनुपात घट्यो, R घटेन | सम्भवतः सामान्य उतारचढाव | यो १००+ ट्रेडसम्म रह्यो भने सेटअपले काम गर्न छाडेको हुन सक्छ |
| योजनाभन्दा ठूला घाटा | यो उतारचढाव होइन | रणनीतिको होइन, कार्यान्वयनको समस्या |
| सेटअप भेट्न गाह्रो हुँदै गएको | बजार बदलियो | रणनीति सकिइसकेका परिस्थितिहरूका लागि मात्र उपयुक्त हुन सक्छ |
सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पङ्क्ति चौथो हो। तपाईंका घाटा योजनाभन्दा ठूला छन् भने तपाईंले रणनीतिको परीक्षण गर्नुभएकै छैन, किनकि तपाईंले चलाएको कुरा त्यो रणनीति थिएन।
तपाईंले वास्तवमा कहिल्यै परीक्षण नगरेका सङ्केतहरू
रणनीतिले काम गर्दैन भन्ने निष्कर्षमा पुग्नुअघि यी सम्भावना पहिले खारेज गर्नुहोस्। यी चारवटै बिग्रिएको विधिभन्दा धेरै सामान्य हुन्।
- तपाईंले परीक्षणकै बीचमा नियम बदल्नुभयो। त्यसो भए त्यो नमुना कुनै पनि कुराको होइन।
- तपाईंले नियम पालना गर्नुभएन। तपाईंको जर्नलको “योजनाअनुसार (हो/होइन)” स्तम्भमा धेरैजसो “होइन” छ भने तपाईंले रणनीति होइन, आफ्नो अनुशासनको परीक्षण गर्नुभयो।
- नियम तोड्नै नसकिने गरी अस्पष्ट थिए। “पुलब्याकमा किन्नुहोस्” नियम होइन। “लेभललाई दुई पटक छोएपछि पहिलो क्यान्डल EMA २० माथि बन्द हुँदा किन्नुहोस्” चाहिँ नियम हो।
- तपाईंको पोजिसन साइज बदलिइरह्यो। जोखिम ट्रेडपिच्छे फरक थियो भने नतिजाहरू तुलना गर्न सकिँदैन र R मा निकालिएको अपेक्षित प्रतिफलको कुनै अर्थ हुँदैन।
ब्याकटेस्टिङको मूल्य कति हो
विगतको डाटामा रणनीति परीक्षण गर्नु उपयोगी छ, तर यसको महिमा बढाइचढाइ गरिन्छ। इमानदार हिसाब यस्तो छ।
यसले तपाईंलाई दिने कुरा: छिटो ठूलो नमुना, त्यो तरिकामा आउन सक्ने सबैभन्दा ठूलो गिरावटको अनुमान, र कहिल्यै काम नगरेका विचारहरू छिटो फाल्ने उपाय।
यसले दिन नसक्ने कुरा: विगतबारे इमानदारी। त्यो अवधि कसरी सकियो भन्ने तपाईंलाई पहिले नै थाहा छ, र परीक्षण गर्दा तपाईंले गर्ने हरेक छनोटमा त्यसको प्रभाव पर्छ। पर्याप्त नियम थप्नुभयो भने इतिहासको जुनसुकै अवधिलाई नाफामूलक देखाउन सकिन्छ। त्यसले अर्को अवधिबारे केही बताउँदैन। अनि तपाईं आफ्नै व्यवहारको ब्याकटेस्ट गर्न सक्नुहुन्न, र प्रायः वास्तविक सीमा त्यही हो।
व्यावहारिक बीचको बाटो: ब्याकटेस्टिङलाई विचार पुष्टि गर्न होइन, अस्वीकार गर्न प्रयोग गर्नुहोस्। त्यसपछि बाँचेका विचारहरूलाई तपाईंको ब्रोकरले अनुमति दिने सबैभन्दा सानो साइजमा वास्तविक बजारमा परीक्षण गर्नुहोस्। कागजमा काम गर्ने तर लाइभ खातामा भताभुङ्ग हुने रणनीति अपवाद होइन, सामान्य नतिजा हो।
प्रायः सोधिने प्रश्नहरू
मेरो ट्रेडिङ रणनीतिले काम गर्छ कि गर्दैन, कसरी थाहा पाउने?
नियम पालना गरिएका र जोखिम उही राखिएका कम्तीमा सयवटा रेकर्ड गरिएका ट्रेडबाट अपेक्षित प्रतिफल निकाल्नुहोस्। लागत घटाएपछि पनि त्यो प्रस्ट रूपमा शून्यभन्दा माथि छ भने रणनीतिले काम गर्छ। रेकर्ड नै नभएकाले निकाल्न सक्नुहुन्न भने त्यो अझ जरुरी प्रश्नको उत्तर हो।
राम्रो रणनीतिको जित्ने अनुपात कति हुनुपर्छ?
त्यस्तो कुनै अङ्क छैन। जित्ने अनुपातको अर्थ जोखिमको तुलनामा पाइने प्रतिफलसँगै हेर्दा मात्र हुन्छ। ३५% अनुपात ३R मा उत्कृष्ट हो र १R मा घातक।
रणनीति कति समयसम्म परीक्षण गर्ने?
हप्ता होइन, ट्रेड गन्नुहोस्। पहिलो निष्कर्षका लागि सय ट्रेड उचित न्यूनतम सङ्ख्या हो। सङ्ख्या सुरु गर्नुअघि नै तय गर्नुहोस्। गिरावटकै बीचमा तय गर्नुभयो भने तपाईं सबैभन्दा नराम्रो क्षणमा रोकिनुहुनेछ।
के एकभन्दा बढी रणनीति चलाउनुपर्छ?
पहिलो रणनीतिका केही सय ट्रेड रेकर्ड नभएसम्म होइन। दुईवटा रणनीतिले हरेकको नमुना आधा बनाउँछन् र दुवैबारे केही नसिक्ने सम्भावना दोब्बर बनाउँछन्।
छोटकरीमा
पाँचवटा अङ्क: ट्रेडको सङ्ख्या, जित्ने अनुपात, औसत नाफा र औसत घाटाको तुलना, अपेक्षित प्रतिफल, सबैभन्दा लामो लगातार घाटा। अपेक्षित प्रतिफल नै फैसला हो। ट्रेडको सङ्ख्याले त्यो फैसलाको कुनै अर्थ छ कि छैन भन्ने तय गर्छ। ब्यालेन्स यो सूचीमा छैन।
छाडिएका धेरैजसो रणनीतिको कहिल्यै परीक्षण भएकै थिएन। तिनलाई बीचमै रोकिएको थियो।