रिभेन्ज ट्रेडिङ (बदलाको भावनाले गरिने ट्रेडिङ) भनेको सेटअप भएर होइन, घाटा फिर्ता जित्नका लागि ट्रेड खोल्नु हो। त्यो क्षणमा इच्छाशक्तिले यसलाई रोक्दैन, किनकि ठीक त्यही क्षणमा तपाईंको विवेक हराएको हुन्छ। यसलाई रोक्ने कुरा त तपाईंले पहिल्यै, शान्त हुँदा लेखेको नियम हो, जसले निर्णय तपाईंको हातबाट निकालिदिन्छ।
मलाई यो थाहा छ, किनकि मैले ८,००० डलर तिरेर यो सिकेँ।
जुन दिन मैले ८,००० डलर गुमाएँ
त्यो दिन नोभेम्बर १५ थियो, र त्यो मेरो करियरकै सबैभन्दा महँगो पाठ बन्यो।
बिहानको पहिलो ट्रेड मेरो विपरीत गयो। मैले घाटा स्वीकारेँ। त्यो भाग सामान्य थियो। दिन त्यहीँ सकिएको भए, त्यो मलाई याद पनि नहुने एउटा साधारण घाटाको बिहान हुने थियो। तर मैले भावनालाई पछ्याएँ। मलाई पैसा छिट्टै फिर्ता चाहिएको थियो, त्यसैले अर्को ट्रेडमा मैले साइज दोब्बर गरेँ।
बजारले यो माफ गरेन। मूल्य फेरि मेरो विपरीत गयो, र पन्ध्र मिनेटमै मैले पूरै एक महिनाको मेहनत गुमाएँ। आठ हजार डलर। यो आर्थिक रूपमा पनि दुख्यो, मानसिक रूपमा पनि, र दोस्रो पीडा लामो समयसम्म रह्यो।
त्यो दिनपछि मैले आफ्नो जर्नलमा एउटा अटल नियम लेखेँ, र त्यो अझै त्यहीँ छ:
दैनिक घाटा सीमा पुग्नेबित्तिकै प्लेटफर्म २४ घण्टाका लागि बन्द हुन्छ। कुनै अपवाद छैन। न ठूला पोजिसन, न बजारसँग हिसाब चुक्ता गर्ने प्रयास।
त्यो पाठको मूल्य ८,००० डलर थियो। त्यसयता यो नियमले मेरो धेरै पैसा जोगाएको छ, र त्योभन्दा पनि धेरै मनको शान्ति। तलका सबै कुरा यो किन काम गर्छ भन्ने कुराको लामो व्याख्या हो।
रिभेन्ज ट्रेडिङ कस्तो देखिन्छ
यो भइरहँदा विरलै नाटकीय लाग्छ। कसैले पनि “अहिले म रिभेन्ज ट्रेडिङ गर्दै छु” भनेर सोच्दैन। यो हतारजस्तो लाग्छ, र हतार चाहिँ निर्णायक हुनुजस्तो लाग्छ।
क्रम प्रायः सधैँ उस्तै हुन्छ:
- घाटा आउँछ, प्रायः ट्रेडिङ सत्रको सुरुतिरै।
- अर्को प्रवेश सामान्यभन्दा छिटो हुन्छ, कम जाँचबुझका साथ।
- साइज ठूलो हुन्छ, किनकि ठूलो जितले दिन जोगाउने थियो।
- स्टप-लस टाढा राखिन्छ, वा स्टप-लस नै हुँदैन, किनकि सामान्य स्टप-लस राख्दा पर्याप्त रकम फिर्ता जित्न सकिँदैन।
- त्यो ट्रेड पनि घाटामा गए, अर्को झन् ठूलो हुन्छ।
सङ्केत भावना होइन। सङ्केत हिसाब हो। घाटाको ट्रेडलगत्तै तपाईंको पोजिसन साइज बढेको थियो भने, त्यतिबेला आफूलाई जे भने पनि, तपाईं रिभेन्ज ट्रेडिङ गर्दै हुनुहुन्थ्यो।
अङ्कमा हेर्दा यसको मूल्य
यो भाग कसैले देखाउँदैन। यहाँ १०,००० डलरको खाता भएका दुई ट्रेडर छन्, र दुवैको दिन ठ्याक्कै उस्तै नराम्रो जान्छ: लगातार पाँचवटा घाटाको ट्रेड। एक जनाले हरेक पटक स्थिर १% जोखिम लिन्छ। अर्कोले हरेक घाटापछि जोखिम दोब्बर बनाउँछ।
| अवस्था | हरेक ट्रेडमा स्थिर १% | हरेक घाटापछि दोब्बर |
|---|---|---|
| सुरु | $१०,००० | $१०,००० |
| १ घाटापछि | $९,९०० | $९,९०० |
| २ घाटापछि | $९,८०१ | $९,७०२ |
| ३ घाटापछि | $९,७०३ | $९,३१४ |
| ४ घाटापछि | $९,६०६ | $८,५६९ |
| ५ घाटापछि | $९,५१० | $७,१९८ |
| १०,००० मा फर्कन चाहिने नाफा | ५.२% | ३८.९% |
उही पाँच गलत अनुमान। उही रणनीति। फरक २,३१२ डलरको छ। अझ महत्त्वपूर्ण कुरा, यो घाटा पूर्ति गर्न लाग्ने एक हप्ताको सामान्य ट्रेडिङ र एक महिनाको सामान्य ट्रेडिङबीचको फरक हो।
प्रसङ्गवश, लगातार पाँच घाटा असामान्य कुरा होइन। सिक्का उफार्दा लगातार पाँच पटक ‘टेल’ पर्ने घटना लगभग हरेक ३२ प्रयासमा एक पटक हुन्छ। स्थिर स्तम्भले यो सहन सक्छ। अर्को स्तम्भले खाताहरू कसरी सकिन्छन् भन्ने देखाउँछ।
यस्तो किन हुन्छ
मनका तीनवटा राम्रोसँग प्रमाणित बानी एकमाथि अर्को थपिन्छन्, र तिनबाट कोही पनि उम्कन पाउँदैन।
- घाटा विमुखता। उत्तिकै आकारको नाफाभन्दा घाटा धेरै ठूलो लाग्छ। कानेमान र ट्भर्स्कीले दशकौँअघि यसलाई मापन गरेका थिए, र त्यसयता यो सधैँ सही साबित हुँदै आएको छ। त्यसैले २०० डलरको घाटाले २०० डलरको नाफाको इच्छा जगाउँदैन। यसले त्योभन्दा धेरै बलियो तलतल जगाउँछ।
- डुबेको लागतको पासो। पैसा गइसकेको छ, तर गएजस्तो लाग्दैन। यो फिर्ता ल्याउन सकिनेजस्तो लाग्छ, र त्यो पनि ठ्याक्कै त्यही बजारबाट, जसले भर्खरै यो लगेको छ।
- न नाफा न घाटाको बिन्दुमा अड्किनु। एक पटक घाटामा पुगेपछि लक्ष्य चुपचाप बदलिन्छ: “आज राम्रोसँग ट्रेड गर्ने” को ठाउँमा “शून्यमा फर्कने” आउँछ। यी फरक खेल हुन्, र दोस्रो खेलबाट निस्कने बाटो छैन।
यिनका बारेमा थाहा हुँदैमा यी ठीक हुँदैनन्। नोभेम्बर १५ मा मलाई तीनवटै थाहा थियो।
यसलाई साँच्चै रोक्ने छवटा नियम
तलका हरेक नियमको ढाँचा एउटै छ: पहिल्यै तय गरिएको, र यान्त्रिक। यहाँ कुनै पनि कुरा तपाईं दिनको सबैभन्दा नराम्रो क्षणमा विवेकी हुनुमा निर्भर छैन।
१. पैसामा लेखिएको दैनिक घाटा सीमा
प्रतिशतमा होइन। प्रतिशत अमूर्त हुन्छ र त्यससँग बहस गर्न सजिलो हुन्छ। तपाईंको आफ्नै मुद्रामा लेखिएको रकमसँग त्यस्तो हुँदैन। रकम लेख्नुहोस्, र त्यो पुगेपछि के हुन्छ त्यो पनि लेख्नुहोस्: प्लेटफर्म बन्द हुन्छ।
मेरो प्लेटफर्म २४ घण्टाका लागि बन्द हुन्छ। कति समयका लागि भन्ने कुरा, त्यो क्षणमा यसबारे छलफल नै नहुने तथ्यभन्दा कम महत्त्वपूर्ण हो।
२. छोड्न नमिल्ने विश्राम
जुनसुकै घाटापछि, अर्को प्रवेशअघि तोकिएको अन्तराल। धेरैजसो मानिसका लागि पन्ध्र मिनेट पर्याप्त हुन्छ। अनुभूतिका भरमा निर्णय गर्नुको सट्टा फोनमा टाइमर राख्नुहोस्, किनकि अनुभूतिका भरमा त्यो अन्तराल नब्बे सेकेन्डमा झर्छ।
३. ट्रेडिङ सत्र सुरु हुनुअघि नै तय गरिएको पोजिसन साइज
साइज एक पटक, बजार खुल्नुअघि नै निकाल्नुहोस्, र दिनभरि फेरि हिसाब नगर्नुहोस्। साइज एउटा सत्रमा बीस पटक गर्ने निर्णय हो भने, ती बीसमध्ये एउटा रिसको झोकमा हुनेछ।
यसलाई कसरी निकाल्ने भन्नेबारे थप जानकारी ट्रेडिङमा जोखिम व्यवस्थापन पाठमा छ।
४. शारीरिक अवरोध
उठ्नुहोस्। कोठाबाट बाहिर जानुहोस्। स्क्रिनतिर एकटक हेरिरहने मुद्रा तोड्ने जुनसुकै कुरा। यो सानो कुराजस्तो सुनिन्छ, र मानिसहरूले छोड्ने नियम यही हो, तर फेरि प्रवेश गर्ने तलतल आंशिक रूपमा शारीरिक हुन्छ। चार्टअगाडि बसिरहनुभएन भने यो छिटो हराउँछ।
५. “घाटा पूर्ति” शब्द प्रयोग गर्न छोड्नुहोस्
खातालाई आफूले के गुमायो भन्ने थाहा हुँदैन। पैसा फिर्ता जित्ने भन्ने कुरा नै हुँदैन। अर्को ट्रेड मात्र हुन्छ, जुन आफैँमा कि राम्रो हुन्छ कि नराम्रो। जुन क्षण तपाईं आफूलाई केही पूर्ति गर्नेबारे सोचिरहेको पाउनुहुन्छ, त्यो क्षण तपाईंले लिन लागेको ट्रेड बजारबारे हुँदैन।
६. शान्त हुँदा लेखिएको, घाटापछिको दिनचर्या
राम्रो दिनमा लेखिएको एउटा सानो कार्ड, जसमा घाटाको ट्रेडपछि तपाईंले ठ्याक्कै के गर्ने भनेर लेखिएको हुन्छ। प्लेटफर्म बन्द गर्नुहोस्। घाटा जर्नलमा लेख्नुहोस्। टाइमर। हिँडाइ। त्यसपछि, र त्यसपछि मात्र, सेटअप छ कि छैन भनेर निर्णय गर्नुहोस्।
तपाईं यो आजका लागि लेख्दै हुनुहुन्न। तपाईं यो आफ्नो त्यो रूपका लागि लेख्दै हुनुहुन्छ, जो त्यतिबेला यसो गर्न सक्ने अवस्थामा हुनेछैन।
जब समस्या अनुशासनको होइन, अरू नै केहीको हुन्छ
यो त्यो भाग हो जुन ब्रोकरका ब्लग र कोर्स बेच्नेहरू लेख्दैनन्, किनकि यो व्यापारका लागि राम्रो होइन। म केही बेचिरहेकी छैन, त्यसैले यहाँ छ।
कहिलेकाहीँ समस्या प्रविधिको हुँदैन। Frontiers in Psychiatry मा प्रकाशित हाकान्सन, फर्नान्डेज-अरान्डा र हिमेनेज-मुर्सियाको २०२१ को एक अनुसन्धानपत्रअनुसार वित्तीय बजारका करिब ८% लगानीकर्ताले आफ्नो ट्रेडिङका सन्दर्भमा समस्याग्रस्त जुवाका मापदण्ड पूरा गर्न सक्छन्, र उक्त अनुसन्धानपत्रले छिटो-छिटो गरिने डे ट्रेडिङलाई ऋण र मानसिक स्वास्थ्य समस्यातर्फ लैजाने एउटा पहिचान भइसकेको बाटोका रूपमा वर्णन गर्छ।
पैसाको पक्षले पनि उही दिशा देखाउँछ। २०२० मा शागे, डे-लोसो र जियोभानेट्टीले २०१३ देखि २०१५ सम्म ब्राजिलको सेयर फ्युचर्समा डे ट्रेडिङ सुरु गर्ने सबैको अध्ययन गरे। ३०० दिनभन्दा बढी निरन्तर ट्रेड गरिरहनेहरूमध्ये ९७% ले पैसा गुमाए, र १.१% ले मात्र ब्राजिलको न्यूनतम ज्यालाभन्दा बढी कमाए। लागिरहनेहरू अन्ततः जित्नेहरू थिएनन्।
त्यसैले यीमध्ये कुनै कुरा तपाईंमा लागू हुन्छ कि हुँदैन भनेर इमानदारीपूर्वक सोध्नु उचित हुन्छ:
- तपाईं घरभाडा, बिल वा ऋण तिर्न चाहिने पैसाले ट्रेड गरिरहनुभएको छ।
- तपाईं आफ्ना नजिकका मानिसहरूबाट आफ्नो घाटाको आकार लुकाउनुहुन्छ।
- तपाईंले एकपटकभन्दा बढी आफूलाई अब छोड्छु भन्नुभयो, तर छोड्नुभएन।
- घाटाले तपाईंको निद्रा, काम वा सम्बन्धमा असर पारिरहेको छ।
- नाफा भएका दिनपछि तपाईंलाई अपेक्षा गरेभन्दा नराम्रो महसुस हुन्छ।
यीमध्ये धेरै कुरा सत्य हुन् भने, स्टप-लसबारेको कुनै लेखले मद्दत गर्दैन, र दैनिक घाटा सीमा तपाईंले तोड्ने अर्को एउटा नियम मात्र बन्नेछ। यो जुवाकै क्षेत्र हो, र यसको उपचार पनि त्यसैगरी गरिन्छ। डाक्टर वा जुवाको लतसम्बन्धी सहायता सेवासँग कुरा गर्नु नाटकीय होइन, उचित पहिलो कदम हो। बजारले तपाईंका लागि यो ठीक गरिदिने कुनै सम्भावना छैन।
आफ्नै जर्नलमा यसलाई कसरी चिन्ने
तपाईं पहिल्यै रेकर्ड राख्नुहुन्छ भने, सम्झनामा भर पर्नुपर्दैन। आफ्ना पछिल्ला बीसवटा ट्रेड फेरि पढ्नुहोस् र यी पाँच ढाँचा खोज्नुहोस्।
| रेकर्डमा तपाईं के देख्नुहुन्छ | यसको अर्थ |
|---|---|
| साइज अघिल्लो ट्रेडभन्दा ठूलो छ, र अघिल्लो ट्रेड घाटामा थियो | प्रवेशको टिप्पणीमा जे लेखिएको भए पनि, रिभेन्ज ट्रेड |
| घाटा र अर्को प्रवेशबीच पन्ध्र मिनेटभन्दा कम | विश्राम भएन। निर्णय घाटाले गरेको हो |
| त्यो पङ्क्तिमा “किन प्रवेश गरेँ” टिप्पणी अस्पष्ट वा खाली छ | सेटअप थिएन। एउटा खाँचो थियो |
| तपाईं योजना गरिएको स्टप-लसभन्दा अन्यत्रै निस्कनुभयो | ट्रेडको बीचमै योजना त्यागियो |
| घाटा भएको उही इन्स्ट्रुमेन्टमा एक घण्टाभित्रै फेरि प्रवेश | तपाईंलाई चोट दिने कुराकै पछि लाग्नु |
बीस ट्रेडमा यीमध्ये दुई वा बढी देखिनु नराम्रो दिन होइन, ढाँचा हो। तपाईं अहिलेसम्म रेकर्ड राख्नुहुन्न भने, ट्रेडिङ जर्नल कसरी राख्ने पाठबाट सुरु गर्नुहोस्, किनकि रेकर्डबिना हरेक घाटा छुट्टाछुट्टै दुर्भाग्यजस्तो देखिन्छ।
प्रायः सोधिने प्रश्नहरू
के ९०% ट्रेडरले पैसा गुमाउँछन् भन्ने कुरा सत्य हो?
९०% को आँकडा जताततै दोहोरिन्छ, तर यसको पछाडि कुनै एउटा पनि अध्ययन छैन। प्रमाणित आँकडा पनि कुनै दयालु छैनन्। युरोपियन सेक्युरिटिज एन्ड मार्केट्स अथोरिटीले युरोपेली संघभरिका खुद्रा CFD खाताहरूको समीक्षा गरेको थियो र ७४% देखि ८९% खाताले पैसा गुमाउने पाएको थियो। माथिको ब्राजिलियन अध्ययनले ३०० दिनभन्दा बढी लागिरहनेहरूमा यो दर ९७% पाएको थियो। त्यसैले ९०% लोककथा हो, र वास्तविक आँकडा यसको दुवैतिर छन्।
ट्रेडिङमा ९०% नियम के हो?
यसलाई प्रायः “९०% ट्रेडरले ९० दिनमा आफ्नो ९०% पैसा गुमाउँछन्” भनेर उद्धृत गरिन्छ। यो एउटा भनाइ हो, अनुसन्धानको निष्कर्ष होइन। यसको पछाडिको अध्ययन आजसम्म कसैले देखाएको छैन। भरोसा गर्न सकिने आँकडा चाहिएमा ESMA र ब्राजिलका आँकडा प्रयोग गर्नुहोस्।
के ९९% ट्रेडर असफल हुन्छन् भन्ने कुरा सत्य हो?
कुनै पनि स्रोतले ठ्याक्कै ९९% भन्दैन। सबैभन्दा नजिकको वास्तविक आँकडा ब्राजिलको अध्ययनबाट आउँछ, जहाँ निरन्तर लागिरहने डे ट्रेडरमध्ये ९८.९% ले न्यूनतम ज्यालासमेत कमाउन सकेनन्। सम्भवतः त्यो धारणा त्यहीँबाट आएको हो। महत्त्वपूर्ण शब्द “निरन्तर” हो: यी ३०० दिनभन्दा बढी लागिरहने मानिसहरू थिए।
के ठूलो खाताले रिभेन्ज ट्रेडिङलाई कम खतरनाक बनाउँछ?
होइन। माथिको तालिकाका सबै अङ्क प्रतिशत हुन्, र प्रतिशतलाई ब्यालेन्सको मतलब हुँदैन। हरेक घाटापछि दोब्बर गर्दा १,००,००० को खाता पनि ठ्याक्कै त्यति नै ट्रेडमा सकिन्छ, जति ट्रेडमा १०,००० को खाता सकिन्छ। बदलिने कुरा लागत मात्र हो।
छोटकरीमा
रिभेन्ज ट्रेडिङ चरित्रको कमजोरी होइन, र यो दुर्लभ पनि होइन। पहिल्यै गरिनुपर्ने निर्णय भर्खरै पैसा गुमाएको व्यक्तिले गर्दा यही हुन्छ।
दैनिक घाटा सीमा पैसामा लेख्नुहोस्। त्यो पुगेपछि के हुन्छ भनेर अहिले नै तय गर्नुहोस्। इच्छाशक्तिमा होइन, प्लेटफर्म बन्द हुने व्यवस्थामा भर पर्नुहोस्। अनि माथिको सूचीमा तपाईंले आफूलाई चिन्नुभयो भने, पहिले त्यसको समाधान गर्नुहोस्, किनकि कुनै पनि नियम आफू जुन समस्याका लागि बनेको होइन, त्यो समस्याबाट बच्न सक्दैन।
मेरो नियम लेख्न ८,००० डलर लाग्यो। तपाईंको नियम लेख्न केही पनि लाग्नुपर्दैन।