મોટાભાગના લોકો આ સવાલનો જવાબ પોતાનું એકાઉન્ટ બેલેન્સ જોઈને આપે છે. મુશ્કેલી એ છે કે બેલેન્સ જ એકમાત્ર એવી વસ્તુ છે જે આનો જવાબ આપી શકતી નથી. સારી સ્ટ્રેટેજી અઠવાડિયાં સુધી નુકસાન કરી શકે છે. ખરાબ સ્ટ્રેટેજી અઠવાડિયાં સુધી પૈસા કમાવી શકે છે. એ ચાલતું હોય ત્યારે, કઈ કઈ છે તે કહી શકાતું નથી.
એક વધુ સારી રીત છે. તેમાં પાંચ આંકડા લાગે છે, અને તમને ગમે તેના કરતાં વધુ ટ્રેડ.
તમારું બેલેન્સ તમને કેમ કહી શકતું નથી
એક ટ્રેડ તમને લગભગ કશું જ કહેતો નથી. વીસ ટ્રેડ પણ લગભગ કશું જ કહેતા નથી. આ કોઈ પ્રેરણાત્મક વાક્ય નથી, આ ગણિત છે, અને ટ્રેડિંગ આટલું અઘરું કેમ છે પાઠમાં તે વિગતવાર સમજાવ્યું છે.
55% વખત જીતતી સ્ટ્રેટેજી માત્ર સિક્કો ઉછાળવા જેવી નથી, એની વાજબી ખાતરી માટે તમારે આશરે 785 ટ્રેડ જોઈએ. તેથી જો તમે ગયા મહિના પરથી સ્ટ્રેટેજીને મૂલવી રહ્યા છો, તો તમે અનુમાન લગાવી રહ્યા છો.
તમે વહેલું જે કરી શકો છો, તે છે એવી બાબતો માપવી જે બેલેન્સ કરતાં ઘણી વહેલી સ્થિર થઈ જાય છે.
એ પાંચ આંકડા, જે કહી શકે છે
પાંચેય આંકડા તમારા ટ્રેડ રેકૉર્ડમાંથી મળે છે. તમારે કોઈ સૉફ્ટવેરની જરૂર નથી, અને તેમાંનો એક પણ બેલેન્સ નથી.
પહેલાં, એક શબ્દ જેની તમને જરૂર પડશે: R. R એટલે એક ટ્રેડ પર તમે જોખમમાં મૂકેલી રકમ. જો તમે $100નું જોખમ લો અને $200 જીતો, તો તે 2Rની જીત છે. જો તમે એ $100 ગુમાવો, તો તે 1Rનું નુકસાન છે. Rમાં વિચારવાથી તમે જુદી જુદી સાઇઝના ટ્રેડની સરખામણી કરી શકો છો.
| આંકડો | તે કેવી રીતે મળે છે | તે શું કહે છે |
|---|---|---|
| કેટલા ટ્રેડ | તેમને ગણો. ફક્ત આ જ સ્ટ્રેટેજીના ટ્રેડ | બાકીના ચાર આંકડાનો હજુ કોઈ અર્થ છે કે નહીં |
| જીતેલા ટ્રેડની ટકાવારી (win rate) | નફાવાળા ટ્રેડ ભાગ્યા બધા ટ્રેડ | એકલી તો બહુ ઓછું કહે છે. તેનું મહત્ત્વ ફક્ત નીચેની હરોળની સાથે છે |
| સરેરાશ નફો વિ. સરેરાશ નુકસાન | સરેરાશ નફાવાળો ટ્રેડ ભાગ્યા સરેરાશ નુકસાનવાળો ટ્રેડ, Rમાં | સ્ટ્રેટેજી સાચી હોય ત્યારે પૂરતું વળતર આપે છે કે નહીં |
| અપેક્ષિત પરિણામ (expectancy) | નીચે જુઓ | સ્ટ્રેટેજી પૈસા કમાય છે કે ગુમાવે છે |
| સૌથી લાંબું સતત નુકસાન | અત્યાર સુધીનો નુકસાનનો સૌથી લાંબો દોર | તમારી પોઝિશન સાઇઝ તે સહન કરી શકે છે કે નહીં |
લોકો જીતેલા ટ્રેડની ટકાવારી પર નજર ટેકવી રાખે છે અને અપેક્ષિત પરિણામની અવગણના કરે છે. જો નુકસાન નફા કરતાં ચાર ગણું મોટું હોય, તો 70% જીતેલા ટ્રેડની ટકાવારી નકામી છે. જો નફાવાળા ટ્રેડ પૂરતા મોટા હોય, તો 35% જીતેલા ટ્રેડની ટકાવારી ઉત્તમ છે.
નિર્ણય અપેક્ષિત પરિણામથી જ થાય છે
અપેક્ષિત પરિણામ એટલે સરેરાશ એક ટ્રેડની કિંમત. ફૉર્મ્યુલા ટૂંકી છે:
અપેક્ષિત પરિણામ = (જીતેલા ટ્રેડની ટકાવારી × સરેરાશ નફો) − (નુકસાનવાળા ટ્રેડની ટકાવારી × સરેરાશ નુકસાન)
ધારો કે તમે 40% વખત જીતો છો, તમારો સરેરાશ નફો $200 છે અને સરેરાશ નુકસાન $100 છે. તો (0.40 × 200) − (0.60 × 100) થાય, એટલે કે 80 − 60, એટલે દરેક ટ્રેડ પર $20. સો ટ્રેડમાં, તે $2,000 થાય. હોશિયારીથી નહીં. આગવો ફાયદો (edge) હોવાથી અને તેને કામ કરવા દેવાથી.
આ જ વાત Rમાં વાંચવી સહેલી છે. લોકો ખરેખર જે સંયોજનો વાપરે છે, તેમાં એક ટ્રેડની કિંમત આટલી છે:
| દરેક નફાવાળા ટ્રેડનું વળતર | જીતેલા ટ્રેડ 40% | જીતેલા ટ્રેડ 50% | જીતેલા ટ્રેડ 60% |
|---|---|---|---|
| 1R | −0.20R | 0.00R | +0.20R |
| 1.5R | 0.00R | +0.25R | +0.50R |
| 2R | +0.20R | +0.50R | +0.80R |
| 3R | +0.60R | +1.00R | +1.40R |
બે બાબતો ધ્યાન ખેંચે છે. જો તમારા નફાવાળા ટ્રેડ નુકસાનવાળા ટ્રેડ જેટલા જ મોટા હોય (1Rની હરોળ), તો ખર્ચ પહેલાં માત્ર નફો-નુકસાન વગરની સ્થિતિએ પહોંચવા માટે પણ તમારે અડધાથી વધુ વખત જીતવું પડે. એટલે જ નાના ટાર્ગેટ માટે સ્કૅલ્પિંગ દેખાય છે તેના કરતાં અઘરું છે. અને 40% જીતેલા ટ્રેડ સાથે 2R જીતતી સ્ટ્રેટેજી પાંચમાંથી ત્રણ વખત ખોટી હોવા છતાં પૈસા કમાય છે.
શૂન્ય કે તેનાથી નીચેનું કંઈ પણ એ કોઈ સ્ટ્રેટેજીનો ખરાબ મહિનો નથી. તે રચનાથી જ પૈસા ગુમાવે છે, અને ગમે તેટલી શિસ્ત તેને સુધારી નહીં શકે.
પાંચ નફાવાળા ટ્રેડ, જેણે કશું સાબિત ન કર્યું
એક સ્ટ્રેટેજી સંપૂર્ણ લાગતી હતી, કારણ કે પહેલા પાંચેય ટ્રેડ નફામાં ગયા. સળંગ પાંચ જીત અજેય હોવાનો અહેસાસ કરાવવા પૂરતી છે, પણ કશું જાણવા માટે જરાય પૂરતી નથી. એ વખતે મને આ સમજાયું નહોતું, તેથી મેં સાઇઝ વધારી અને યોજનાઓ ઘડવા લાગી.
પછી માર્કેટ થોડું બદલાયું અને આખી વાત ભાંગી પડી. જે નિયમો દોષરહિત લાગતા હતા, એ જ નિયમો એક પછી એક નુકસાન આપવા લાગ્યા. જેને મેં સાબિતી માની હતી, તે નસીબનો એક દોર હતો.
આંકડા કંઈક એવું કહે જેના પર હું આધાર રાખી શકું, તે પહેલાં લગભગ સો ટ્રેડ લાગ્યા. અધીરા લોકો આ સાંભળવા માગતા નથી. છતાં સ્ટ્રેટેજી ચકાસવા વિશે હું જે જાણું છું તેમાં આ સૌથી ઉપયોગી વાત છે.
જવાબ પર ભરોસો કરતાં પહેલાં કેટલા ટ્રેડ જોઈએ
પંદર ટ્રેડ પરથી કાઢેલું અપેક્ષિત પરિણામ એક અફવા છે. આશરે, ટ્રેડની દરેક સંખ્યા તમને આટલું કહી શકે છે:
| નોંધાયેલા ટ્રેડ | તમે શું કહી શકો |
|---|---|
| 20થી ઓછા | કશું નહીં. કંઈ બદલો નહીં |
| 20થી 50 | તમે પ્લાનનું પાલન કર્યું કે નહીં. પ્લાન કામ કરે છે કે નહીં, તે નહીં |
| 50થી 100 | અપેક્ષિત પરિણામ અને તમારા સૌથી ખરાબ દોરનો પહેલો અંદાજ. તેને કામચલાઉ ગણો |
| 100થી 300 | ઉપયોગી અંદાજ, જો આ દરમિયાન માર્કેટ બદલાયું ન હોય |
| કેટલાક સો | નાના આગવા ફાયદાને નસીબથી અલગ પારખવા માટે પૂરતા |
અણગમતું સત્ય એ છે કે મોટાભાગના રિટેલ ટ્રેડર્સ ક્યારેય એક જ અભિગમના એટલા ટ્રેડ નોંધતા નથી કે ખબર પડે કે તે કામ કર્યું કે નહીં. દરેક ખરાબ દોર પછી તેઓ સ્ટ્રેટેજી બદલી નાખે છે, જેનાથી ગણતરી ફરી શૂન્ય થઈ જાય છે. પછી વર્ષો સુધી એ જ ફરી ફરી કરે છે.
સ્ટ્રેટેજી તૂટી ગઈ છે, કે આ સામાન્ય છે?
લોકો ખરેખર આ જ સવાલ પૂછે છે, સામાન્ય રીતે એકાઉન્ટમાં ઘટાડા (drawdown)ની વચ્ચે. બંનેને અલગ કેવી રીતે પારખવા, તે અહીં છે.
| તમે શું જુઓ છો | કદાચ સામાન્ય | કદાચ તૂટેલી |
|---|---|---|
| સળંગ પાંચ કે છ નુકસાન | હા. 45% જીતેલા ટ્રેડ પર લગભગ દરેકને 100 ટ્રેડની અંદર આ જોવા મળે છે | ફક્ત ત્યારે, જો નુકસાન તમારા પ્લાન કરતાં મોટાં હોય |
| અગાઉના કોઈ પણ ઘટાડા કરતાં ઊંડો ઘટાડો | શક્ય છે, જો તમારો રેકૉર્ડ ટૂંકો હોય | તમારા સૌથી ખરાબ દોરથી ઘણો આગળ જાય, ત્યારે તપાસવા જેવું |
| જીતેલા ટ્રેડની ટકાવારી ઘટી, R નહીં | મોટે ભાગે આંકડાકીય વધઘટ | જો 100+ ટ્રેડ સુધી ચાલુ રહે, તો સેટઅપ કામ કરતું બંધ થયું હોઈ શકે |
| નુકસાન પ્લાન કરતાં મોટાં | આંકડાકીય વધઘટ નથી | અમલની સમસ્યા, સ્ટ્રેટેજીની નહીં |
| સેટઅપ શોધવા મુશ્કેલ બની રહ્યા છે | માર્કેટ બદલાયું છે | સ્ટ્રેટેજી કદાચ એવી પરિસ્થિતિઓને અનુકૂળ છે જે પૂરી થઈ ગઈ છે |
સૌથી મહત્ત્વની હરોળ ચોથી છે. જો તમારાં નુકસાન તમારા પ્લાન કરતાં મોટાં હોય, તો તમે સ્ટ્રેટેજી ચકાસી જ નથી, કારણ કે તમે જે ચલાવ્યું તે એ સ્ટ્રેટેજી નહોતી.
સંકેતો કે તમે તેને ક્યારેય ખરેખર ચકાસી જ નથી
સ્ટ્રેટેજી કામ નથી કરતી એવું નક્કી કરો તે પહેલાં, આ બાબતો નકારી કાઢો. આ ચારેય, તૂટેલી પદ્ધતિ કરતાં ઘણી વધુ સામાન્ય છે.
- તમે ટેસ્ટ દરમિયાન નિયમો બદલ્યા. તો પછી એ નમૂનો કશાનો નમૂનો નથી.
- તમે નિયમોનું પાલન ન કર્યું. જો તમારી જર્નલમાં “શું મેં પ્લાનનું પાલન કર્યું” કૉલમમાં મોટે ભાગે “ના” હોય, તો તમે તમારી સ્ટ્રેટેજી નહીં, તમારી શિસ્ત ચકાસી છે.
- નિયમો એટલા અસ્પષ્ટ હતા કે તોડી જ ન શકાય. “પુલબેક પર ખરીદો” એ નિયમ નથી. “લેવલને બે વાર સ્પર્શ્યા પછી EMA 20ની ઉપરના પહેલા ક્લોઝ પર ખરીદો” એ નિયમ છે.
- તમારી પોઝિશન સાઇઝ બદલાતી રહી. જો જોખમ ટ્રેડે ટ્રેડે બદલાતું રહ્યું, તો પરિણામોની સરખામણી થઈ શકતી નથી અને Rમાં અપેક્ષિત પરિણામનો કોઈ અર્થ નથી.
બૅકટેસ્ટિંગનું ખરું મૂલ્ય
ભૂતકાળના ડેટા પર સ્ટ્રેટેજી ચકાસવી ઉપયોગી છે, અને તેનાં વખાણ જરૂર કરતાં વધુ થાય છે. અહીં પ્રામાણિક હિસાબ છે.
તે તમને શું આપે છે: ઝડપથી મોટો નમૂનો, એ અભિગમમાં આવ્યો હોત એવા સૌથી ખરાબ ઘટાડાનો ખ્યાલ, અને ક્યારેય કામ ન કરનારા વિચારોને ફેંકી દેવાની ઝડપી રીત.
તે તમને શું આપી શકતું નથી: ભૂતકાળ વિશે પ્રામાણિકતા. તમે પહેલેથી જાણો છો કે અંત કેવો આવ્યો, અને ટેસ્ટ કરતી વખતે તમે જે પણ પસંદગી કરો છો તેના પર એની અસર હોય છે. પૂરતા નિયમો ઉમેરો, તો ઇતિહાસના કોઈ પણ સમયગાળાને નફાકારક બનાવી શકાય. તે તમને આગલા સમયગાળા વિશે કશું કહેતું નથી. અને તમે તમારા પોતાના વર્તનનું બૅકટેસ્ટ કરી શકતા નથી, જે સામાન્ય રીતે સાચી મર્યાદા હોય છે.
વ્યવહારુ મધ્યમ માર્ગ: બૅકટેસ્ટિંગનો ઉપયોગ વિચારોને નકારવા માટે કરો, તેમની પુષ્ટિ કરવા માટે નહીં. પછી જે વિચારો બચે, તેમને તમારો બ્રોકર મંજૂરી આપે તેવી સૌથી નાની સાઇઝ પર ફૉરવર્ડ ટેસ્ટ કરો. કાગળ પર કામ કરતી સ્ટ્રેટેજી લાઇવ એકાઉન્ટમાં ભાંગી પડે, એ અપવાદ નહીં, સામાન્ય પરિણામ છે.
સામાન્ય પ્રશ્નો
મારી ટ્રેડિંગ સ્ટ્રેટેજી કામ કરે છે કે નહીં, તે કેવી રીતે જાણવું?
ઓછામાં ઓછા સો નોંધાયેલા ટ્રેડ પરથી અપેક્ષિત પરિણામ ગણો, જેમાં તમે નિયમોનું પાલન કર્યું હોય અને જોખમ એકસરખું રાખ્યું હોય. જો ખર્ચ બાદ કર્યા પછી તે સ્પષ્ટપણે શૂન્યથી ઉપર હોય, તો તે કામ કરે છે. જો રેકૉર્ડ જ ન હોવાથી તમે તે ગણી ન શકો, તો એ વધુ તાકીદના સવાલનો તમારો જવાબ છે.
સારી સ્ટ્રેટેજીમાં જીતેલા ટ્રેડની ટકાવારી કેટલી હોવી જોઈએ?
એવો કોઈ આંકડો નથી. જીતેલા ટ્રેડની ટકાવારીનો અર્થ ફક્ત તમારા જોખમ સામેના વળતરની સાથે જ છે. 35% એ 3R પર ઉત્તમ છે અને 1R પર ઘાતક.
સ્ટ્રેટેજીને કેટલો સમય ટેસ્ટ કરવી જોઈએ?
અઠવાડિયાં નહીં, ટ્રેડ ગણો. પહેલા ચુકાદા માટે સો એ વાજબી લઘુતમ સંખ્યા છે. સંખ્યા શરૂ કરતાં પહેલાં નક્કી કરો. જો તમે તે ઘટાડા દરમિયાન નક્કી કરશો, તો સૌથી ખરાબ ક્ષણે અટકી જશો.
શું મારે એક કરતાં વધુ સ્ટ્રેટેજી ચલાવવી જોઈએ?
જ્યાં સુધી પહેલી સ્ટ્રેટેજીના થોડાક સો નોંધાયેલા ટ્રેડ ન થાય ત્યાં સુધી નહીં. બે સ્ટ્રેટેજી દરેકનો નમૂનો અડધો કરી દે છે અને બંનેમાંથી કોઈ વિશે કશું ન શીખવાની શક્યતા બમણી કરે છે.
ટૂંકમાં
પાંચ આંકડા: કેટલા ટ્રેડ, જીતેલા ટ્રેડની ટકાવારી, સરેરાશ નફો વિ. સરેરાશ નુકસાન, અપેક્ષિત પરિણામ, સૌથી ખરાબ દોર. અપેક્ષિત પરિણામ ચુકાદો છે. ટ્રેડની સંખ્યા નક્કી કરે છે કે ચુકાદાનો કોઈ અર્થ છે કે નહીં. બેલેન્સ આ યાદીમાં નથી.
છોડી દેવાયેલી મોટાભાગની સ્ટ્રેટેજી ક્યારેય ચકાસાઈ જ નહોતી. તેમને વચ્ચેથી અટકાવી દેવાઈ હતી.