घटकांची यादी छोटी आहे आणि ती तुम्ही दहा मिनिटांत शिकू शकता. व्याजदर, महागाई, रोजगार, आर्थिक वाढ, कंपन्यांची कमाई. या विषयावरचा प्रत्येक लेख तुम्हाला हीच यादी देतो आणि तिथेच थांबतो.
उपयोगी भाग म्हणजे ही यादी जे सांगत नाही ते. मार्केट आकड्यावर हलत नाही. ते आकडा आणि आधीच अपेक्षित असलेला आकडा यांच्यातील फरकावर हलते. एकदा हे समजले की, आर्थिक विश्लेषण म्हणून विकल्या जाणाऱ्या बहुतेक गोष्टींमध्ये तुम्हाला फायद्याची धार (edge) दिसेनाशी होते.
मुख्य घटक, आणि ते किमतींना सहसा कोणत्या दिशेने ढकलतात
हे कल आहेत, नियम नाहीत. प्रत्येक घटकाने अनेकदा उलट परिणामही दिला आहे, आणि त्याची कारणे पुढच्या भागात सांगितली आहेत.
| घटक | शेअरच्या किमतींवर सहसा होणारा परिणाम | कारण |
|---|---|---|
| व्याजदर वाढतात | किमती खाली जाण्याचा दबाव | कर्ज घेणे महाग होते, भविष्यातील कमाईचे आजचे मूल्य कमी होते आणि बाँड्स हा अधिक आकर्षक पर्याय बनतो |
| महागाई अनपेक्षितपणे वाढते | किमती खाली जाण्याचा दबाव | त्यामुळे व्याजदर वाढण्याची शक्यता वाढते, आणि ती कमाईचे वास्तविक मूल्य खाऊन टाकते |
| रोजगाराचे मजबूत आकडे | संमिश्र | कंपन्यांच्या महसुलासाठी चांगले, पण त्यामुळे व्याजदर कपातीची शक्यताही कमी होऊ शकते |
| जीडीपी (GDP) वाढ अपेक्षेपेक्षा जास्त | किमती वर जाण्याचा दबाव | जास्त आर्थिक हालचाल म्हणजे सहसा कंपन्यांचा जास्त नफा |
| कंपनीची कमाई अपेक्षेपेक्षा चांगली | त्या कंपनीच्या शेअरवर वर जाण्याचा दबाव | या यादीतील सर्वात थेट संबंध, आणि तोही नियमितपणे चुकतो |
| केंद्रीय बँक धोरण बदलाचे संकेत देते | बहुतेकदा या यादीतील सर्वात मोठी हालचाल घडवणारा घटक | इतर प्रत्येक मूल्यांकनाच्या मुळाशी असलेले गृहीतकच ते बदलते |
यातील किती घटक शेवटी व्याजदरांकडेच येतात, हे लक्षात घ्या. शेअर्ससाठी व्याजदरांची पुढची वाटचाल हाच सहसा सर्वात महत्त्वाचा बदलता घटक असतो, कारण भविष्यातील कमाईच्या प्रत्येक प्रवाहाचे आजचे मूल्य तीच ठरवते.
सगळे काही बदलून टाकणारा भाग
लोकांच्या नजरेतून सुटणारी गोष्ट ही आहे. एखादा आकडा प्रसिद्ध होईपर्यंत, तो किती येईल याबद्दलची मार्केटची अपेक्षा किमतीत आधीच सामावलेली असते. आकडा जाहीर होण्यापूर्वी तुम्हाला दिसणाऱ्या किमतीत अंदाज आधीच समाविष्ट असतो.
म्हणून हालचाल अनपेक्षित आकड्यामुळे होते, आकड्याच्या पातळीमुळे नाही.
| अपेक्षित | प्रत्यक्ष | अनपेक्षित आकडा | सहसा दिसणारी प्रतिक्रिया |
|---|---|---|---|
| १,५०,००० नोकऱ्या | २,००,००० | अपेक्षेपेक्षा स्पष्टपणे जास्त | किंमत वाढते |
| २,००,००० नोकऱ्या | २,००,००० | काहीच नाही | फारशी हालचाल नाही |
| २,५०,००० नोकऱ्या | २,००,००० | अपेक्षेपेक्षा कमी | किंमत घसरते |
तिन्ही ओळींमध्ये प्रत्यक्ष आकडा एकच आहे. म्हणूनच तुम्हाला असे दिसेल की मजबूत आर्थिक आकडे आले आणि मार्केट घसरले, आणि नंतर तुम्ही त्याचे स्पष्टीकरण देणारे भाष्य असे वाचाल, जणू काहीतरी गूढ घडले होते. काहीही गूढ घडले नव्हते. आकडा चांगला होता आणि अपेक्षा त्याहून चांगली होती.
हे उलट दिशेनेही घडते, आणि ते पाहणे तर आणखी गोंधळात टाकणारे असते. ज्या मार्केटने आणखी वाईट बातमीची तयारी ठेवली होती, ते वाईट बातमीवरही वर जाऊ शकते.
आर्थिक कॅलेंडर म्हणजे फायद्याची धार का नाही
हे थेट यातूनच निघते. जर हालचाल अनपेक्षित आकड्यावर अवलंबून असेल, तर एखाद्या घोषणेतून नफा कमवण्यासाठी तुम्हाला आकडा प्रसिद्ध होण्यापूर्वीच त्याबद्दल असे काहीतरी माहीत असायला हवे, जे सर्वसाधारण अपेक्षा मांडणाऱ्यांना माहीत नाही.
- तुम्ही तोच आकडा त्याच सेकंदाला वाचत असता, ज्या सेकंदाला बाकी सगळे तो वाचत असतात.
- मोठ्या संस्थांच्या यंत्रणा एक्सचेंजच्या अगदी शेजारी बसवलेल्या असतात आणि त्या मायक्रोसेकंदांत प्रतिक्रिया देतात. तुम्ही मथळा वाचेपर्यंत पहिली हालचाल होऊनही गेलेली असते.
- घोषणांच्या आसपास स्प्रेड (खरेदी-विक्री किमतीतील फरक) रुंदावतो आणि स्लिपेज वाढते, त्यामुळे तुमचा अंदाज बरोबर असूनही ऑर्डर वाईट किमतीला भरली जाऊ शकते. याबद्दल अधिक माहिती ट्रेडिंगमधील जोखीम व्यवस्थापन या धड्यात आहे.
याचा अर्थ आर्थिक आकडेवारी निरुपयोगी आहे असा नाही. याचा अर्थ एवढाच की सामान्य (रिटेल) ट्रेडरच्या खात्यासाठी ती ट्रेडिंग सिग्नल नाही, आणि घोषणेवर ट्रेड करण्यावर आधारलेली स्ट्रॅटेजी विकणारा कोणीही तुम्हाला अशी शर्यत विकत असतो, जिच्यात तुम्ही पायी उतरणार आहात.
महागाईच्या एका आकड्याने काही सेकंदांत हिरावून घेतलेली पोझिशन
माझी एक पोझिशन होती जिच्यावर मी समाधानी होते, आणि मग महागाईचा आकडा जाहीर झाला आणि मार्केट अक्षरशः बेभान झाले. काही सेकंदांत. किंमत कुठे जाणार याबद्दल मला जे काही माहीत आहे असे वाटत होते, त्या सगळ्याला काहीच अर्थ उरला नाही, कारण एक आकडा अंदाजापेक्षा वेगळा आला होता.
म्हणून मी सरळ सुचणारा उपाय करून पाहिला आणि घोषणांवरच ट्रेड करू लागले. ते आणखी वाईट ठरले. घोषणेनंतरची पहिली हालचाल म्हणजे मार्केटने काही ठरवले आहे असे नसते. ती नुसती धावपळ असते, आणि त्या अचानक उसळ्यांनी मला इतक्या वेळा पोझिशनमधून बाहेर फेकले की मी ती कल्पना कायमची सोडून दिली.
मी आता जे करते, त्यात काही हुशारी नाही. कॅलेंडरवर एखादी मोठी घोषणा असेल, तेव्हा त्या वेळी मी मार्केटमध्ये नसते. मी पहिली लाट जाऊ देते, स्प्रेड आणि हालचाल स्थिरावण्याची वाट पाहते, आणि त्यानंतर प्रत्यक्षात जे उरले असेल त्यावर निर्णय घेते.
माझ्या मते कॅलेंडरचा खरा उपयोग हाच आहे. संधींची यादी म्हणून नाही, तर कोणत्या वेळी मार्केटपासून दूर राहायचे याची यादी म्हणून.
कॅलेंडरचा खरा उपयोग काय आहे
त्याचा खरा उपयोग आहे, आणि तो बचावात्मक आहे, भाकीत करणारा नाही.
- अस्थिरता (volatility) कधी येणार आहे हे जाणणे. कोणत्या तासांत नियोजित घोषणा आहे हे तुम्ही आधीच पाहू शकता आणि ते तास जास्त जोखमीचे मानू शकता.
- घोषणेच्या वेळी पोझिशन न ठेवण्याचा निर्णय घेणे. कोणत्याही दिशेने अचानक उसळी आल्यास एखाद्या पोझिशनला मोठा फटका बसणार असेल, तर ती आधीच बंद करणे ही खरी स्ट्रॅटेजी आहे, भित्रेपणा नाही.
- नंतर हालचालीचे स्पष्टीकरण देणे. आठवडाभर व्याजदरांमुळे मार्केट हलले हे माहीत असल्याने तुम्हाला परिस्थिती समजायला मदत होते, जरी त्याचे भाकीत करायला त्याची मदत झाली नसती तरी.
- दीर्घ मुदतीसाठी संदर्भ. तुम्ही पोझिशन्स आठवडे आठवडे ठेवत असाल, तर दररोज पोझिशन बंद करणाऱ्या व्यक्तीपेक्षा तुमच्यासाठी व्याजदरांचे वातावरण कितीतरी जास्त महत्त्वाचे असते.
ते तास कोणते, आणि टाळण्यासारख्या इतर वेळा कोणत्या, हे ट्रेडिंगसाठी दिवसातील सर्वोत्तम वेळ या धड्यात सांगितले आहे.
कोणत्या मार्केटमध्ये काय सर्वात महत्त्वाचे
एकाच घोषणेचे वजन सगळीकडे सारखे नसते.
| तुम्ही यात ट्रेड करत असाल | त्याला सर्वात जास्त हलवणारे घटक |
|---|---|
| वैयक्तिक कंपन्यांचे शेअर्स | आधी कंपनीची कमाई, मग तिचे क्षेत्र, मग व्याजदर |
| शेअर निर्देशांक | व्याजदरांच्या अपेक्षा आणि केंद्रीय बँकेची भाषा, जवळजवळ इतर सर्व गोष्टींपेक्षा जास्त |
| चलने | दोन देशांच्या व्याजदर-अपेक्षांमधील फरक, कोणत्याही एका देशाच्या अपेक्षा नव्हे |
| कमोडिटीज | त्या कमोडिटीची मागणी आणि पुरवठा, सोबत डॉलर, सोबत आर्थिक वाढीच्या अपेक्षा |
| क्रिप्टो | तरलतेची परिस्थिती आणि जोखीम घेण्याची तयारी. ते चलनापेक्षा उच्च बीटा असलेल्या तंत्रज्ञान मालमत्तेसारखे जास्त वागते |
चलनांची ओळ हीच सर्वात जास्त वेळा चुकीच्या पद्धतीने शिकवली जाते. व्याजदर वाढल्याने चलन आपोआप मजबूत होत नाही. ज्या देशात व्याजदर वाढण्याची अपेक्षा नाही, त्या देशाच्या तुलनेत ते मजबूत होते, आणि तेही फक्त तेव्हाच, जेव्हा ती वाढ आधीपासून अपेक्षित नव्हती.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
शेअरच्या किमतींवर कोणते आर्थिक घटक सर्वात जास्त परिणाम करतात?
संपूर्ण मार्केटसाठी, व्याजदरांच्या अपेक्षा आणि केंद्रीय बँक त्यांच्याबद्दल देत असलेले संकेत. एखाद्या कंपनीसाठी, विश्लेषकांच्या अंदाजाच्या तुलनेत तिची स्वतःची कमाई. नेहमीच्या यादीतील जवळजवळ बाकी सगळे घटक या दोनपैकी एक बदलूनच काम करतात.
चांगल्या बातमीवर मार्केट का घसरले?
कारण किमतीने आधीच गृहीत धरली होती तितकी बातमी चांगली नव्हती, किंवा तिच्यामुळे व्याजदर कपातीची शक्यता कमी झाली, किंवा ती हालचाल अपेक्षित होती आणि ज्यांनी तिची अपेक्षा केली होती त्यांनी आपला नफा पदरात पाडून घेतला. ही तिन्ही कारणे अगदी सामान्य आहेत, आणि यापैकी कशासाठीही कटकारस्थानाची गरज नाही.
मी बातम्यांवर ट्रेड करावे का?
नवशिके असताना, नाही. स्प्रेड रुंदावतो, ऑर्डर कोणत्या किमतीला भरली जाईल याचा भरवसा नसतो, पहिली हालचाल तुम्ही काही करण्याआधीच घडून जाते, आणि दिशा एका अंदाजित आकड्यावर अवलंबून असते, ज्याचे मूल्यमापन करण्याच्या स्थितीत तुम्ही नसता. घोषणांच्या वेळी बाजूला थांबणे ही एक स्ट्रॅटेजी आहे, आणि तीही शहाणपणाची.
ट्रेड करण्यासाठी मला अर्थव्यवस्थेच्या घडामोडींवर लक्ष ठेवावे लागेल का?
कॅलेंडरवर कधी गर्दी आहे हे कळेल इतके लक्ष ठेवावे लागते, जेणेकरून एखादी नियोजित घटना तुम्हाला कधीही अचानक गाठणार नाही. अर्थव्यवस्थेचे मोठे चित्र मांडणाऱ्या दृष्टिकोनाची तुम्हाला गरज नाही, आणि असा दृष्टिकोन असला की, चार्टने आधीच विरोधी कौल दिलेल्या पोझिशनला चिकटून राहण्याची चूक अनेकदा होते.
थोडक्यात
व्याजदरांच्या अपेक्षांचे वर्चस्व असते, बाकी बहुतेक गोष्टी त्यांच्यामार्फतच काम करतात, आणि मार्केट आकड्यावर नाही, तर आकडा आणि अंदाज यांच्यातील फरकावर हलते.
कॅलेंडरचा वापर कधी सावध राहायचे हे जाणण्यासाठी करा, काय होणार आहे हे जाणण्यासाठी नाही. पहिली गोष्ट साध्य करता येते. दुसरी गोष्ट तुम्हाला विकली जात असते.