ट्रेडिंग कठीण आहे ते त्यातील कल्पना गुंतागुंतीच्या आहेत म्हणून नव्हे. कमी किमतीत खरेदी करा, जास्त किमतीत विका. प्लॅटफॉर्मवर दोन बटणे असतात आणि चार्ट्स मोफत असतात. ते काही रचनात्मक कारणांमुळे कठीण आहे, आणि त्या कारणांचा तुम्ही किती हुशार किंवा शिस्तबद्ध आहात याच्याशी फारसा संबंध नाही.
हे महत्त्वाचे आहे, कारण बहुतेक सल्ले अडचणीला वैयक्तिक अपयश मानतात. सहसा तसे नसते.
तुम्ही खोटे बोलणाऱ्या शिक्षकाकडून शिकत आहात
बहुतेक कौशल्यांमध्ये योग्य गोष्ट केल्यास तुम्हाला बऱ्यापैकी लवकर चांगला परिणाम मिळतो. चेंडू नीट मारा, आणि तो तुम्ही नेम धरलेल्या ठिकाणी जातो. कोड बरोबर लिहा, आणि तो चालतो. प्रतिसाद प्रामाणिक असतो, आणि त्यामुळेच तुम्ही शिकू शकता.
ट्रेडिंग वेगळे आहे. चांगला निर्णय नियमितपणे तोट्यात जातो, वाईट निर्णय नियमितपणे जिंकतो, आणि कोणताही निकाल तो निर्णय कोणता होता हे सांगत नाही.
| ट्रेड नफ्यात गेला | ट्रेड तोट्यात गेला | |
|---|---|---|
| चांगला निर्णय | योग्यच निकाल. योग्य धडा शिकवतो | बरोबर केल्याबद्दल शिक्षा. अगदी अपयशासारखे वाटते |
| वाईट निर्णय | बक्षीस मिळते. चुकीचा धडा शिकवतो, तोही ठणकावून | योग्यच निकाल. योग्य धडा शिकवतो |
या चार चौकटींपैकी दोन तुम्हाला काहीतरी खरे शिकवतात. बाकीच्या दोन तुमची दिशाभूल करतात. सर्वात वाईट जोडी म्हणजे शिक्षा मिळणारा शिस्तबद्ध ट्रेडर आणि पैसे मिळणारा बेफिकीर ट्रेडर.
ट्रेडिंग कठीण असण्याचे हे सर्वात खोल कारण आहे. आणि म्हणूनच प्रत्येक गंभीर पद्धत निर्णयांचे मूल्यमापन निकालांपासून वेगळे करते. ट्रेडिंग जर्नलमधील “योजनेनुसार (हो/नाही)” या स्तंभाचा संपूर्ण उद्देश हाच आहे.
प्रतिसादावर विश्वास ठेवण्यासाठी शेकडो ट्रेड्स लागतात
समजा, तुमच्याकडे खरी फायद्याची धार (edge) आहे आणि तुम्ही ५५% वेळा जिंकता. हे नाणेफेकीपासून वेगळे ओळखता येण्यासाठी किती ट्रेड्स लागतील?
हा संख्याशास्त्रातील एक नेहमीचा प्रश्न आहे, आणि त्याचे उत्तर अस्वस्थ करणारे आहे. जिंकलेल्या ट्रेड्सचे ५५% प्रमाण (win rate) ५०% पासून ८०% खात्रीने वेगळे ओळखण्यासाठी तुम्हाला साधारण ७८५ ट्रेड्स लागतात.
| जिंकलेल्या ट्रेड्सचे तुमचे खरे प्रमाण | ते नाणेफेकीपासून वेगळे ओळखण्यासाठी लागणारे ट्रेड्स |
|---|---|
| ६०% | साधारण १९६ |
| ५५% | साधारण ७८५ |
| ५२% | साधारण ४,९०० |
बहुतेक लोक पंधरा वाईट ट्रेड्सनंतर स्ट्रॅटेजी बदलतात. पंधरा ट्रेड्सवरून जवळजवळ काहीच कळत नाही, आणि पन्नासवरूनही नाही. दर महिन्याला पद्धत बदलणारा ट्रेडर पुरावा गोळा करत नसतो, फक्त गोंगाट गोळा करत असतो, आणि आपण शिकत आहोत असे वाटत असताना तो वर्षानुवर्षे हेच करत राहू शकतो.
म्हणूनच छोटी फायद्याची धार असलेली स्ट्रॅटेजी जाणीवपूर्वक ट्रेड करणे जवळजवळ अशक्य असते. आकड्यांनी काहीही सिद्ध करण्याच्या खूप आधीच तुम्ही हार मानाल, किंवा तुमचे पैसे संपतील.
सामान्य योगायोग अगदी बिघडलेल्या स्ट्रॅटेजीसारखा दिसतो
बऱ्यापैकी चांगली स्ट्रॅटेजी असूनही सलग तोटे दुर्मीळ नसतात. ते जवळजवळ निश्चित असतात, आणि बहुतेक लोकांच्या अपेक्षेपेक्षा जास्त काळ टिकतात.
शंभर ट्रेड्समध्ये ठरावीक लांबीची किमान एक सलग तोट्यांची मालिका येण्याची शक्यता अशी आहे:
| जिंकलेल्या ट्रेड्सचे तुमचे प्रमाण | सलग ५ तोट्यांची शक्यता | सलग ८ तोट्यांची शक्यता |
|---|---|---|
| ५०% | ८१% | १७% |
| ४५% | ९२% | ३१% |
| ४०% | ९८% | ४९% |
जिंकलेल्या ट्रेड्सचे प्रमाण ४५% असताना, जे २:१ नफा-जोखीम गुणोत्तरासह पूर्णपणे फायदेशीर आहे, शंभर ट्रेड्समध्ये सलग पाच तोटे होण्याची ९२% शक्यता असते, आणि सलग आठ तोटे होण्याची शक्यता साधारण तीनपैकी एक असते.
सलग आठ तोटे दुर्दैवासारखे वाटत नाहीत. असे वाटते की स्ट्रॅटेजीने काम करणे थांबवले आहे, किंवा मार्केट बदलले आहे, किंवा तुमचे कसब हरवले आहे. ज्यांची स्ट्रॅटेजी ठीक आहे, त्यांनाही ही भावना ठरल्याप्रमाणे येतेच. आणि नेमक्या याच क्षणी त्यांच्यापैकी बहुतेक जण ती सोडून देतात आणि पुन्हा शून्यापासून सुरुवात करतात.
खर्च निश्चित असतो, नफा नाही
प्रत्येक ट्रेडवर स्प्रेड (खरेदी-विक्री किमतीतील फरक), सहसा कमिशन आणि कधी कधी रात्रभराचा फायनान्सिंग खर्च द्यावा लागतो. तुम्ही बरोबर असा किंवा चुकीचे, हे खर्च तुम्ही भरताच. नफा ही फक्त एक शक्यता असते.
Brad Barber आणि Terrance Odean यांनी १९९१ ते १९९६ या काळात एका डिस्काउंट ब्रोकरकडील ६६,४६५ कुटुंबांचा मागोवा घेतला. मार्केटने दरवर्षी १७.९% परतावा दिला. सरासरी कुटुंबाने १६.४% कमावले, आणि सर्वात सक्रिय एक पंचमांश कुटुंबांनी ११.४%. हा फरक चुकीचे शेअर्स निवडल्यामुळे नव्हता. तो इतके जास्त ट्रेडिंग करण्याचा खर्च होता.
म्हणजे सक्रियतेलाच एक किंमत असते, आणि ती तुम्ही आधीच मोजता. ज्या गोष्टीत तुम्ही अजून तरबेज नाही, ती जास्त केल्याने कमी करण्यापेक्षा जास्त खर्च येतो. बहुतेक कौशल्ये सरावाचे जसे फळ देतात, त्याच्या हे अगदी उलट आहे.
फक्त चिकाटीने हे सुटत नाही
या सगळ्यावर नेहमीचे उत्तर असते: प्रयत्न करत राहा. ज्यांनी तसे केले, त्यांचे काय झाले हे जाणून घेणे उपयोगी आहे.
२०२० मध्ये Chague, De-Losso आणि Giovannetti यांनी २०१३ ते २०१५ दरम्यान ब्राझीलच्या इक्विटी फ्युचर्स मार्केटमध्ये डे ट्रेडिंग सुरू केलेल्या सर्वांचा अभ्यास केला. ज्यांनी ३०० पेक्षा जास्त दिवस सातत्य ठेवले, त्यांच्यापैकी ९७% जणांनी पैसे गमावले. फक्त १.१% जणांनी ब्राझीलमधील किमान वेतनापेक्षा जास्त कमावले, आणि ०.५% जणांनी बँक कॅशियरच्या सुरुवातीच्या पगारापेक्षा जास्त.
ती अट पुन्हा वाचा, कारण खरा निष्कर्ष तोच आहे. हे लोक लवकर सोडून देणारे नव्हते. ते टिकून राहिले, आणि टिकून राहणे हा काही हरवलेला दुवा नव्हता. चिकाटी आवश्यक आहे, पण ती पुरेशी असण्याच्या जवळपासही नाही, आणि तुम्ही वाचाल ते बहुतेक प्रोत्साहनपर लेखन गुपचूप याच्या उलट गृहीत धरते.
तुम्ही शिकत असताना मार्केट स्थिर राहत नाही
टेनिस कोर्टचा आकार पुढच्या वर्षीही तोच असतो. मार्केटचा नसतो. अस्थिरता (volatility) बदलते, परस्परसंबंध तुटतात, आणि ज्या वर्तनावर एखादा पॅटर्न अवलंबून होता ते सरळ थांबू शकते.
त्याहून वाईट म्हणजे प्रतिस्पर्धी स्वतःला बदलतो. तुम्ही अडचणीविरुद्ध ट्रेड करत नसता, इतर लोकांविरुद्ध ट्रेड करत असता, आणि त्यांच्यापैकी अनेक जण जास्त वेगवान, जास्त भांडवल असलेले आणि स्वयंचलित असतात. जी फायद्याची धार सर्वांना माहीत होते, ती आधी शोधणारे लोक वापरून संपवतात. हे असे एकमेव कौशल्य आहे जिथे अधिक चांगले होऊनही तुम्ही मागे पडणार नाही याची हमी नसते.
आणि ते सोपे दिसावे अशीच त्याची रचना आहे
अडचण दिसत असती, तर वरील सगळे हाताळता आले असते. पण ती दिसत नाही.
कोणतीही प्रवेश परीक्षा नाही, उमेदवारी नाही, परवाना नाही आणि कोणतीही किमान अट नाही. इंटरफेसवर दोन बटणे असतात, चार्ट्स व्यावसायिक वापरतात तसेच दिसतात, आणि सुरुवातीचे काही ट्रेड्स अनेकदा निव्वळ नशिबाने नफ्यात जातात. तुम्ही प्रत्यक्षात काय अंगावर घेत आहात हे या अनुभवातील काहीही सांगत नाही, आणि परिस्थिती अशीच ठेवण्यावर एक संपूर्ण उद्योग चालतो.
याची तुलना अशा इतर कोणत्याही उपक्रमाशी करा जिथे ७४% ते ८९% लोक अपयशी ठरतात. तिथे दारावरच इशारे लावलेले असतील. इथे इशारा म्हणजे ब्रोकरच्या वेबसाइटच्या वरच्या भागात बारीक अक्षरांतील एक ओळ, आणि तीसुद्धा नियामकांनी आग्रह धरल्यामुळेच आली.
चुकीच्या ठिकाणी शोध घेण्यात घालवलेले माझे महिने
असे बरेच ट्रेड्स होते जिथे माझा चार्टचा अंदाज बरोबर होता आणि तरीही मी तोट्यात गेले, कारण मी वर्तवलेली हालचाल प्रत्यक्षात येण्यापूर्वीच भीतीने ती पोझिशन बंद करून टाकली. बरोबर असणे आणि त्याचे पैसे मिळणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत, आणि चार्टवरील काहीही तुम्हाला हे सांगत नाही.
कित्येक महिने मी यावर उत्तर म्हणून आणखी शिकत राहिले. आणखी एक इंडिकेटर, आणखी एक पॅटर्न, आणखी एक असे मिश्रण जे शेवटी नक्की योग्य ठरेल. मी एखादे सूत्र शोधत होते, आणि तो शोध कामासारखा वाटत होता, आणि नेमक्या याच कारणामुळे तो सुरू ठेवणे इतके सोपे होते.
हे संपले ते पूर्णपणे स्वच्छ, काहीही न लावलेल्या चार्टवर ट्रेडिंग केल्यावर. दोष द्यायला एकही इंडिकेटर उरला नाही, तेव्हा हे स्पष्ट झाले की समस्या विश्लेषणात नव्हती. ट्रेड चालू असताना मी त्या विश्लेषणाचे काय करत होते, त्यात ती होती.
हा भाग कोणताही कोर्स तुमच्या हातात देऊ शकत नाही, आणि हे इतके कठीण असण्याचे एक मोठे कारण तोच आहे.
प्रत्यक्षात हे कमी कठीण कशामुळे होते
यापैकी काहीही हार मानण्याच्या बाजूने युक्तिवाद नाही. हा युक्तिवाद आहे पहिल्या वर्षाकडून असलेल्या तुमच्या अपेक्षा बदलण्यासाठी, आणि अडचणीच्या धूसर भावनेऐवजी वर सांगितलेल्या विशिष्ट समस्यांविरुद्ध तयारी करण्यासाठी.
- एका इन्स्ट्रुमेंटमध्ये पन्नास ट्रेड्स होईपर्यंत फक्त तेच ट्रेड करा. यांपैकी कोणतीही गोष्ट अजून गोंगाटापासून वेगळी ओळखता येत नसताना तुम्ही एकाच वेळी पाच गोष्टी शिकू शकत नाही.
- नमुना गोळा होईल इतका काळ एकच स्ट्रॅटेजी ठेवा. वरील आकडे पाहता, दर महिन्याला बदल केल्यास तुम्ही कधीच काहीही शिकणार नाही, हे निश्चित.
- निकालाचे नव्हे, निर्णयाचे मूल्यमापन करा. तुम्ही तुमच्या योजनेचे पालन केले की नाही, हे नफा किंवा तोट्यापेक्षा जास्त सांगते, आणि ते तुम्हाला लगेच कळते.
- सलग आठ तोटे सहन करता येतील अशी पोझिशन साइझ ठेवा. ते घडण्याची शक्यता कमी आहे म्हणून नव्हे, कारण ती शक्यता कमी नाही. ट्रेडिंगमधील जोखीम व्यवस्थापन हा धडा पाहा.
- सलग तोट्यांची मालिका येण्याआधीच तिची अपेक्षा ठेवा. गणिताने जी मालिका येणार असे सांगितले होते, त्याच मालिकेदरम्यान बहुतेक लोक काम करणारी पद्धत सोडून देतात.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
नवशिक्याने ट्रेडिंगची सुरुवात कशी करावी?
योग्य वाटते त्यापेक्षा लहान प्रमाणात आणि सावकाश. एक इन्स्ट्रुमेंट, एक स्ट्रॅटेजी, लिखित योजना, प्रत्येक ट्रेडची नोंद, आणि अशी पोझिशन साइझ जिच्यावर सलग आठ वेळा चुकणे सहन करता येईल. पहिले ध्येय नफा नाही. एका पद्धतीचे पुरेसे ट्रेड्स गोळा करून ती काही उपयोगाची आहे का हे शोधणे, हे पहिले ध्येय आहे.
ट्रेडिंगमधून दिवसाला $१,००० कमावता येतात का?
काही लोक कमावतात. वरील ब्राझीलमधील अभ्यासात असे आढळले की चिकाटीने ट्रेडिंग करणाऱ्या डे ट्रेडर्सपैकी १.१% जणांनी किमान वेतनापेक्षा जास्त कमावले, त्यामुळे पुढच्या बारा महिन्यांची योजना म्हणून ही वाजवी अपेक्षा नाही, आणि जो कोणी ती तशी मांडतो तो काहीतरी विकत असतो. या प्रश्नाचे प्रामाणिक रूप असे आहे: त्यासाठी किती मोठे खाते आणि किती परतावा लागेल. आणि ते गणितच सहसा डोळे उघडण्यासाठी पुरेसे असते.
ट्रेडिंग गुंतवणुकीपेक्षा कठीण आहे का?
बहुतेक लोकांसाठी, खूपच जास्त कठीण. दीर्घकालीन गुंतवणुकीत निर्णय कमी असतात, खर्च कमी असतो आणि हळूहळू वर जाणाऱ्या मार्केटचा फायदा मिळतो. ट्रेडिंग हे तिन्ही फायदे काढून घेते आणि त्यात या पानाच्या सुरुवातीला सांगितलेल्या प्रतिसादाच्या समस्येची भर घालते. यामुळे ट्रेडिंग चुकीचे ठरत नाही. ते फक्त एक वेगळा उपक्रम ठरते, ज्यात शिकण्याची किंमत खूपच जास्त आहे.
हे कालांतराने सोपे होते का?
यांत्रिक भाग लवकरच सोपे होतात. पोझिशन साइझ ठरवणे, ऑर्डर टाकणे, नोंदी ठेवणे. प्रतिसादाची समस्या मात्र कधीच जात नाही, कारण ती मार्केटची आहे, तुमची नाही. बदलते ते एवढेच की एकेका निकालातून काही अर्थ निघेल अशी अपेक्षा तुम्ही सोडून देता. हे ऐकायला वाटते त्यापेक्षा कमी समाधानकारक आहे, आणि टिकून राहणाऱ्या आणि न टिकणाऱ्या लोकांमधील फरक बहुतांशी हाच असतो.
थोडक्यात
ट्रेडिंग कठीण आहे कारण प्रतिसाद खोटे बोलतो, त्यावर विश्वास ठेवण्यासाठी लागणारा नमुना प्रचंड मोठा असतो, सामान्य योगायोगातून अपयशासारख्या वाटणाऱ्या सलग मालिका तयार होतात, खर्च आधीच आकारला जातो, मार्केट स्वतःला बदलते, आणि यापैकी काहीही बाहेरून दिसत नाही.
यापैकी जवळजवळ काहीच तुमच्याबद्दलचे विधान नाही. हे जाणणे आणखी एका इंडिकेटरपेक्षा जास्त मोलाचे आहे, कारण सोडून देणारे लोक क्वचितच सर्वात वाईट ट्रेडिंग करणारे असतात. ते असे लोक असतात ज्यांना वाटले की सलग आठ तोट्यांना काहीतरी अर्थ आहे.