ტრეიდინგი იმიტომ კი არ არის რთული, რომ მისი იდეები ჩახლართულია. იყიდეთ იაფად, გაყიდეთ ძვირად. პლატფორმას ორი ღილაკი აქვს, გრაფიკები კი უფასოა. ის რთულია რამდენიმე სტრუქტურული მიზეზის გამო, და ამ მიზეზებს ძალიან ცოტა აქვს საერთო იმასთან, რამდენად ჭკვიანი ან დისციპლინირებული ხართ.
ეს მნიშვნელოვანია, რადგან რჩევების უმეტესობა სირთულეს პირად ნაკლად განიხილავს. ჩვეულებრივ, ეს ასე არ არის.
თქვენ სწავლობთ მასწავლებლისგან, რომელიც გატყუებთ
უნარების უმეტესობაში სწორი მოქმედება საკმაოდ მალე კარგ შედეგს იძლევა. კარგად დაარტყით ბურთს და ის იქ წავა, სადაც დაუმიზნეთ. სწორად დაწერეთ კოდი და ის იმუშავებს. უკუკავშირი გულწრფელია და სწორედ ეს გაძლევთ სწავლის საშუალებას.
ტრეიდინგში სხვაგვარადაა. კარგი გადაწყვეტილება რეგულარულად აგებს, ცუდი კი რეგულარულად იგებს, და შედეგი არ გეუბნებათ, რომელი მათგანი იყო.
| გარიგება მომგებიანი იყო | გარიგება წამგებიანი იყო | |
|---|---|---|
| კარგი გადაწყვეტილება | დამსახურებული. სწორ გაკვეთილს გაძლევთ | დასჯა სწორად მოქცევისთვის. ზუსტად მარცხივით აღიქმება |
| ცუდი გადაწყვეტილება | ჯილდო. არასწორ გაკვეთილს გაძლევთ, თანაც ხმამაღლა | დამსახურებული. სწორ გაკვეთილს გაძლევთ |
ამ ოთხი უჯრიდან ორი რაღაც ჭეშმარიტს გასწავლით. დანარჩენი ორი შეცდომაში შეგიყვანთ. ყველაზე ცუდი წყვილია დისციპლინირებული ტრეიდერი, რომელიც ისჯება, და დაუდევარი, რომელიც ჯილდოს იღებს.
ეს ტრეიდინგის სირთულის ყველაზე ღრმა მიზეზია. ამიტომაც აფასებს ყველა სერიოზული მიდგომა გადაწყვეტილებებს შედეგებისგან დამოუკიდებლად. სწორედ ამისთვისაა ტრეიდინგის დღიურში სვეტი „გეგმის მიხედვით (კი/არა)“.
უკუკავშირის ნდობას ასობით გარიგება სჭირდება
ვთქვათ, ნამდვილი უპირატესობა (edge) გაქვთ და შემთხვევების 55%-ში იგებთ. რამდენი გარიგებაა საჭირო, რომ ეს მონეტის აგდებისგან განასხვავოთ?
ეს სტატისტიკის სტანდარტული კითხვაა და პასუხი უსიამოვნოა. რომ მომგებიანი გარიგებების 55%-იანი წილი (win rate) 50%-ისგან 80%-იანი სანდოობით განასხვავოთ, დაახლოებით 785 გარიგება გჭირდებათ.
| თუ მომგებიანი გარიგებების თქვენი რეალური წილია | რამდენი გარიგებაა საჭირო, რომ ის მონეტის აგდებისგან განასხვავოთ |
|---|---|
| 60% | დაახლოებით 196 |
| 55% | დაახლოებით 785 |
| 52% | დაახლოებით 4 900 |
ადამიანების უმეტესობა სტრატეგიას თხუთმეტი ცუდი გარიგების შემდეგ ცვლის. თხუთმეტი გარიგება თითქმის არაფერს გეუბნებათ, ორმოცდაათიც ასევე. ტრეიდერი, რომელიც მიდგომას ყოველთვე ცვლის, მტკიცებულებებს კი არ აგროვებს, მხოლოდ ხმაურს, და ასე წლობით შეუძლია გააგრძელოს, თან ჰგონია, რომ სწავლობს.
ამიტომაც არის მცირე უპირატესობის მქონე სტრატეგიით შეგნებულად ვაჭრობა თითქმის შეუძლებელი. ხელს ბევრად ადრე ჩაიქნევდით ან ფული გამოგელეოდათ, ვიდრე რიცხვები რამეს დაამტკიცებდა.
ჩვეულებრივი შემთხვევითობა ზუსტად გაფუჭებულ სტრატეგიას ჰგავს
საკმაოდ კარგი სტრატეგიის დროსაც კი ზედიზედ წაგებები იშვიათი არ არის. ისინი თითქმის გარანტირებულია და იმაზე დიდხანს გრძელდება, ვიდრე უმეტესობა ელის.
აი, რა ალბათობით შეგხვდებათ ასი გარიგების განმავლობაში გარკვეული სიგრძის ზედიზედ წაგებების ერთი სერია მაინც:
| მომგებიანი გარიგებების წილი | ზედიზედ 5 წაგების ალბათობა | ზედიზედ 8 წაგების ალბათობა |
|---|---|---|
| 50% | 81% | 17% |
| 45% | 92% | 31% |
| 40% | 98% | 49% |
45%-იანი წილით, რაც მოგებისა და რისკის 2:1 თანაფარდობისას სრულიად მომგებიანია, ასი გარიგების განმავლობაში ზედიზედ ხუთ წაგებას 92%-იანი ალბათობით შეხვდებით, ზედიზედ რვას კი – დაახლოებით სამიდან ერთ შემთხვევაში.
ზედიზედ რვა წაგება უიღბლობად არ აღიქმება. გეჩვენებათ, რომ სტრატეგიამ მუშაობა შეწყვიტა, ან ბაზარი შეიცვალა, ან ალღო დაკარგეთ. ეს განცდა თითქოს განრიგით მოდის მათთანაც, ვისი სტრატეგიაც სავსებით წესრიგშია. და სწორედ ამ მომენტში ტოვებს მათი უმეტესობა სტრატეგიას და ყველაფერს ნულიდან იწყებს.
ხარჯები გარანტირებულია, მოგება – არა
ყოველ გარიგებაზე იხდით სპრედს, როგორც წესი, საკომისიოს და ზოგჯერ ღამის დაფინანსების საფასურს. ამას იხდით, მართალი იქნებით თუ შეცდებით. მოგება მხოლოდ ალბათობაა.
Brad Barber-მა და Terrance Odean-მა 1991-დან 1996 წლამდე დაბალსაკომისიოიან ბროკერთან 66 465 ოჯახს ადევნეს თვალი. ბაზრის შემოსავლიანობა წელიწადში 17,9% იყო. საშუალო ოჯახმა 16,4% გამოიმუშავა, ყველაზე აქტიურმა მეხუთედმა კი – 11,4%. სხვაობის მიზეზი აქციების ცუდი შერჩევა არ ყოფილა. ეს იყო ამდენი ვაჭრობის ფასი.
ასე რომ, აქტიურობას თავისი ფასი აქვს და მას წინასწარ იხდით. იმის მეტად კეთება, რაც ჯერ კარგად არ გამოგდით, უფრო ძვირი ჯდება, ვიდრე ნაკლებად კეთება. ეს ზუსტად საპირისპიროა იმისა, თუ როგორ აჯილდოებს პრაქტიკას უნარების უმეტესობა.
მხოლოდ შეუპოვრობა ამას ვერ გამოასწორებს
ამ ყველაფერზე ჩვეულებრივი პასუხია: განაგრძეთ. ღირს იმის ცოდნა, რა დაემართათ მათ, ვინც ასე მოიქცა.
2020 წელს Chague-მ, De-Losso-მ და Giovannetti-მ შეისწავლეს ყველა, ვინც 2013-დან 2015 წლამდე ბრაზილიის აქციების ფიუჩერსების ბაზარზე დეი-ტრეიდინგი დაიწყო. მათ შორის, ვინც 300 დღეზე მეტ ხანს განაგრძო, 97%-მა ფული დაკარგა. მხოლოდ 1,1%-მა გამოიმუშავა ბრაზილიის მინიმალურ ხელფასზე მეტი, 0,5%-მა კი – ბანკის მოლარის საწყის ხელფასზე მეტი.
ეს პირობა კიდევ ერთხელ წაიკითხეთ, რადგან სწორედ ესაა კვლევის მთავარი მიგნება. ეს არ იყვნენ ადამიანები, რომლებიც ადრე დანებდნენ. მათ გაუძლეს, და ის, რაც აკლდათ, გაძლება არ ყოფილა. შეუპოვრობა აუცილებელია, მაგრამ სულაც არ არის საკმარისი, და წამახალისებელი რჩევების უმეტესობა, რასაც წაიკითხავთ, ჩუმად საპირისპიროს გულისხმობს.
ბაზარი ერთ ადგილას არ დგას, სანამ მას სწავლობთ
ჩოგბურთის კორტი მომავალ წელსაც იმავე ზომის იქნება. ბაზარი – არა. ვოლატილობა იცვლება, კორელაციები ირღვევა, ქცევა კი, რომელზეც ფიგურა იყო დამოკიდებული, შეიძლება უბრალოდ შეწყდეს.
რაც უარესია, მოწინააღმდეგე ცვლილებებს ეგუება. თქვენ სირთულის წინააღმდეგ კი არ ვაჭრობთ, არამედ სხვა ადამიანების წინააღმდეგ, რომელთაგან ბევრი უფრო სწრაფია, უკეთ დაფინანსებული და ავტომატიზებული. ნებისმიერ უპირატესობას, როგორც კი ის ფართოდ ცნობილი გახდება, ამოწურავენ ისინი, ვინც ის პირველმა იპოვა. ეს ერთადერთი უნარია, რომელშიც გაუმჯობესება არ გაძლევთ გარანტიას, რომ ფეხს აუწყობთ.
და ის ისეა მოწყობილი, რომ ადვილი ჩანდეს
ყველაფერ ზემოთქმულს გაუმკლავდებოდით, სირთულე რომ ჩანდეს. მაგრამ ის არ ჩანს.
არ არსებობს არც მისაღები გამოცდა, არც შეგირდობა, არც ლიცენზია და არც მინიმალური ზღვარი. ინტერფეისი ორი ღილაკია, გრაფიკები ისეთივეა, როგორსაც პროფესიონალები იყენებენ, პირველი რამდენიმე გარიგება კი ხშირად სუფთა იღბლის წყალობით მომგებიანია. ამ გამოცდილებაში არაფერი გეუბნებათ, რას კისრულობთ სინამდვილეში, და მთელი ინდუსტრია იმის ხარჯზე არსებობს, რომ ყველაფერი ასე რჩება.
შეადარეთ ეს ნებისმიერ სხვა საქმიანობას, სადაც ადამიანების 74%-დან 89%-მდე მარცხდება. მას კარზევე გაფრთხილებები ექნებოდა. აქ გაფრთხილება ბროკერის ვებგვერდის თავში წვრილი შრიფტით დაწერილი ერთი სტრიქონია, და ამაზეც რეგულატორებს მოუწიათ დაჟინება.
თვეები, რომლებიც არასწორ ადგილას ძებნაში გავატარე
ბევრი ისეთი გარიგება მქონდა, როცა გრაფიკი სწორად წავიკითხე და მაინც წავაგე, რადგან შიშის გამო პოზიცია დავხურე მანამ, სანამ ნაწინასწარმეტყველები მოძრაობა მართლა დაიწყებოდა. მართალი ყოფნა და მოგების მიღება ორი სხვადასხვა რამაა, და გრაფიკზე ამას არაფერი გეუბნებათ.
თვეების განმავლობაში ამას მეტი სწავლით ვპასუხობდი. კიდევ ერთი ინდიკატორი, კიდევ ერთი ფიგურა, კიდევ ერთი კომბინაცია, რომელიც ბოლოს და ბოლოს სწორედ ის იქნებოდა. ფორმულას ვეძებდი და ეს ძებნა სამუშაოდ აღიქმებოდა, სწორედ ამიტომ იყო ასე ადვილი მისი გაგრძელება.
ამას ბოლო მოუღო სუფთა გრაფიკზე ვაჭრობამ, რომელზეც საერთოდ არაფერი იყო. როცა დასადანაშაულებელი ინდიკატორი აღარ დარჩა, აშკარა გახდა, რომ პრობლემა ანალიზში არ იყო. პრობლემა ის იყო, რას ვაკეთებდი ამ ანალიზით, სანამ გარიგება ღია იყო.
ამ ნაწილს კურსზე ვერავინ გადმოგცემთ, და სწორედ ისაა ამ სირთულის დიდი წილი.
რა ამცირებს სირთულეს სინამდვილეში
არაფერი ამათგანი დანებების არგუმენტი არ არის. ეს არგუმენტია იმისთვის, რომ შეცვალოთ, რას ელით პირველი წლისგან, და მოემზადოთ ზემოთ ჩამოთვლილი კონკრეტული პრობლემებისთვის და არა სირთულის ბუნდოვანი შეგრძნებისთვის.
- ივაჭრეთ ერთი ინსტრუმენტით, სანამ მასზე ორმოცდაათ გარიგებას არ დადებთ. ხუთ რამეს ერთდროულად ვერ ისწავლით, როცა ჯერ არცერთ მათგანს ვერ განასხვავებთ ხმაურისგან.
- ერთ სტრატეგიას იმდენ ხანს მიჰყევით, რომ საკმარისი შერჩევა შეაგროვოთ. ზემოთ მოყვანილი რიცხვების გათვალისწინებით, სტრატეგიის ყოველთვიური შეცვლა გარანტიას გაძლევთ, რომ ვერასდროს ვერაფერს ისწავლით.
- შეაფასეთ გადაწყვეტილება და არა შედეგი. ის, მიჰყევით თუ არა გეგმას, უფრო მეტს გეუბნებათ, ვიდრე მოგება ან ზარალი, და ამას მაშინვე იგებთ.
- პოზიციის ზომა ისე შეარჩიეთ, რომ ზედიზედ რვა წაგებას გაუძლოთ. ნუ ჩათვლით, რომ ეს ნაკლებად სავარაუდოა, რადგან ასე არ არის. იხილეთ: რისკის მართვა ტრეიდინგში.
- წაგებების სერიას მის დაწყებამდე ელოდეთ. ადამიანების უმეტესობა მომუშავე მეთოდს ისეთი სერიის დროს ტოვებს, რომელიც, მათემატიკის მიხედვით, აუცილებლად მოვიდოდა.
ხშირად დასმული კითხვები
როგორ დაიწყოს დამწყებმა ტრეიდინგი?
უფრო მცირე მასშტაბით და უფრო ნელა, ვიდრე გონივრულად გეჩვენებათ. ერთი ინსტრუმენტი, ერთი სტრატეგია, წერილობითი გეგმა, ყოველი გარიგების ჩანაწერი და პოზიციის ზომა, რომლის დროსაც ზედიზედ რვაჯერ შეცდომას გაუძლებთ. პირველი მიზანი მოგება არ არის. მიზანია, ერთი მიდგომით საკმარისი რაოდენობის გარიგება დააგროვოთ, რომ გაიგოთ, საერთოდ იძლევა თუ არა ის რამე შედეგს.
შემიძლია ტრეიდინგით დღეში $1 000 გამოვიმუშაო?
ზოგი ახერხებს. ზემოთ ნახსენებმა ბრაზილიურმა კვლევამ აჩვენა, რომ შეუპოვარი დეი-ტრეიდერების 1,1%-მა გამოიმუშავა მინიმალურ ხელფასზე მეტი, ამიტომ, როგორც გეგმა მომდევნო თორმეტი თვისთვის, ეს გონივრული მოლოდინი არ არის, და ვინც მას ასე წარმოგიდგენთ, რაღაცას გყიდით. კითხვის გულწრფელი ვერსია ასეთია: რა ზომის ანგარიში და რა შემოსავლიანობა დაგჭირდებათ. ეს გამოთვლა, როგორც წესი, თავისთავად საკმარისად გამოგაფხიზლებთ.
ტრეიდინგი ინვესტირებაზე რთულია?
ადამიანების უმეტესობისთვის – ბევრად რთული. გრძელვადიან ინვესტირებაში ნაკლები გადაწყვეტილებაა მისაღები, ხარჯები უფრო დაბალია და ბაზრის საერთო ზრდაც თქვენს სასარგებლოდ მუშაობს. ტრეიდინგი სამივე უპირატესობას აქრობს და ამატებს უკუკავშირის პრობლემას, რომელიც ამ გვერდის დასაწყისშია აღწერილი. ეს არ ნიშნავს, რომ ტრეიდინგი არასწორია. ეს ნიშნავს, რომ ეს სხვა საქმიანობაა, რომლის სწავლაც გაცილებით ძვირი ჯდება.
დროთა განმავლობაში უფრო ადვილი ხდება?
მექანიკური ნაწილები – კი, და სწრაფად. პოზიციის ზომის გამოთვლა, ორდერების განთავსება, ჩანაწერების წარმოება. უკუკავშირის პრობლემა არასდროს ქრება, რადგან ის ბაზარს ეკუთვნის და არა თქვენ. იცვლება ის, რომ აღარ ელით, რომ ცალკეული შედეგი რამეს ნიშნავს. ეს იმაზე ნაკლებად სასიამოვნოა, ვიდრე ჟღერს, და სწორედ ეს განასხვავებს დიდწილად მათ, ვინც ძლებს, მათგან, ვინც ვერ ძლებს.
მოკლედ
ტრეიდინგი რთულია, რადგან უკუკავშირი ტყუის, მის ნდობას უზარმაზარი შერჩევა სჭირდება, ჩვეულებრივი შემთხვევითობა ქმნის წაგებების სერიებს, რომლებიც მარცხად აღიქმება, ხარჯებს წინასწარ იხდით, ბაზარი მუდმივად ერგება ახალ პირობებს და არაფერი ამათგანი გარედან არ ჩანს.
თითქმის არაფერი ამათგანი თქვენზე არ მეტყველებს. ამის ცოდნა კიდევ ერთ ინდიკატორზე მეტი ღირს, რადგან ისინი, ვინც თავს ანებებს, იშვიათად არიან ისინი, ვისაც ყველაზე ცუდად გამოსდით. ესენი ის ადამიანები არიან, რომლებსაც ეგონათ, რომ ზედიზედ რვა წაგება რაღაცას ნიშნავდა.