Je kent het diagram vast. Een vloeiende golf in vier fasen met labels, met pijlen die precies aangeven waar je moet kopen en waar je moet verkopen. Het staat in elk artikel over dit onderwerp, en het is het meest misleidende plaatje in het hele tradingonderwijs.
Niet omdat de fasen niet kloppen. Ze bestaan echt. Het is misleidend omdat het diagram is getekend op een grafiek waarop de keerpunten al achter de rug zijn, en alleen dan zijn ze duidelijk.
De vier fasen in het kort
De termen zijn het kennen waard, dus hier zijn ze, zonder de pijlen.
| Fase | Wat de koers doet | Hoe het op dat moment voelt |
|---|---|---|
| Accumulatie | Zijwaarts na een lange daling | Saai. Niets werkt. De meeste mensen kijken al niet meer |
| Opwaartse fase | Hogere toppen en hogere bodems | Achteraf duidelijk. Op dat moment lijkt het weer een mislukte opleving |
| Distributie | Zijwaarts na een lange stijging, met scherpere uitslagen | Als een pauze voor de volgende stap omhoog. Juist daardoor werkt het |
| Neerwaartse fase | Lagere toppen en lagere bodems | Als een koopkans, keer op keer |
Kijk naar de derde kolom. Elke fase voelt als een voortzetting van de vorige, en precies daarom zie je de omslag niet terwijl je er middenin staat.
Waarom het diagram liegt
Neem een willekeurig cyclusplaatje uit een leerboek en dek de rechterhelft af. Wat overblijft, is onduidelijk. De dip die in het diagram “begin van de neerwaartse fase” heet, ziet er precies zo uit als de twaalf terugvallen in de opwaartse fase die eraan voorafgingen en daarna doorliepen naar nieuwe toppen.
Dit probleem loopt door de hele technische analyse heen. Een patroon wordt bepaald door hoe het afliep. Een hoofd-schouderformatie is pas een hoofd-schouderformatie zodra de neklijn breekt. Daarvoor is het gewoon een grafiek. Een cyclustop is pas een top als de markt geen nieuwe toppen meer maakt, en dat weet je pas een tijd nadat dat is gestopt.
Eerlijk gezegd komt het hierop neer. Fasen zijn een handige manier om te beschrijven wat er is gebeurd. Als hulpmiddel om te voorspellen wat er daarna gebeurt, schieten ze tekort. Wie je het diagram laat zien met instappijlen erop, laat je het verleden zien, getekend met perfecte wijsheid achteraf.
De omkeer die een terugval bleek te zijn
Ik heb ooit een terugval aangezien voor de top van een hele trend. De koers daalde hard genoeg om eruit te zien als het einde van iets, dus begon ik posities in de andere richting te openen, ervan overtuigd dat ik vroeg was voor een grote daling in plaats van laat voor een kleine.
Het was een correctie binnen een sterke opwaartse trend, en die maakte mijn posities volledig kapot.
Het ongemakkelijke is dat op dat moment niets op mijn scherm zei dat het een terugval was en geen omkeer. Terwijl ze gebeuren, zien die twee er precies hetzelfde uit. Maar één van de twee is een week later nog steeds bezig.
Wat ik eruit heb meegenomen, is de regel die ik nog steeds gebruik. Zolang de structuur niet breekt op een hoger tijdsframe dan het tijdsframe waarop ik trade, is de trend die gold nog steeds van kracht, en mijn mening over waar de cyclus is aanbeland, verandert daar niets aan.
Wat je op het moment zelf echt kunt zien
Wie ophoudt met het voorspellen van de fase, blijft niet met lege handen achter. Sommige dingen aan de huidige omstandigheden kun je zien in plaats van raden, en die zijn nuttiger.
| Wat je nu kunt zien | Wat het doet vermoeden | Wat het je niet vertelt |
|---|---|---|
| Hogere toppen en hogere bodems | De trend is op dit moment omhoog | Of hij morgen doorzet |
| Koers beweegt binnen een range | De markt zit op dit moment in een range | Naar welke kant hij uitbreekt, of wanneer |
| Volatiliteit neemt toe | Grotere bewegingen, en grotere stopafstanden nodig | De richting van die bewegingen |
| Volatiliteit neemt af | Kleinere ranges. Breakoutstrategieën mislukken vaker | Dat er een grote beweging aankomt. Rust kan lang duren |
| Volume stijgt richting nieuwe toppen | Kopers ondersteunen de beweging | Dat hij niet zal omkeren |
| Nieuwe toppen bij dalend volume | Minder kopers op deze koersen | Dat de top erin zit. Dit kan maanden doorgaan |
Elke rij heeft een derde kolom, en daar gaat het om. Deze dingen beschrijven het heden. Geen ervan voorspelt iets. En de dingen die het vaakst als signaal worden verkocht, zoals dalend volume richting de toppen, kunnen veel langer doorgaan dan welke rekening dan ook kan wachten.
Pas je strategie aan, voorspel de fase niet
Dit is de praktische versie. Vraag niet in welke fase we zitten, maar welke omstandigheden er zijn, en of je strategie daarbij past.
| Huidige omstandigheden | Werkt meestal | Faalt meestal |
|---|---|---|
| Duidelijke trend, steeds grotere uitslagen | Trendvolgen, vasthouden voor grotere koersdoelen, instappen op een terugval | Tegen bewegingen in traden, krappe doelen voor mean reversion |
| Zijwaarts in een range, afnemende volatiliteit | Traden tegen de randen van de range in, kleinere doelen | Instappen op een breakout. De meeste breken uit en komen meteen terug |
| Grillig, geen duidelijke structuur | Niet traden | Al het andere |
De derde rij is een echt antwoord, en het is de rij die mensen overslaan. Een strategie die werkt in een trend, verliest gestaag in een grillige markt, en dat verlies betekent niet dat de strategie kapot is. Het betekent dat hij in de verkeerde omstandigheden wordt gebruikt. Daarom moet je naast je resultaten ook de omstandigheden vastleggen. Meer over hoe je die twee uit elkaar houdt, lees je in hoe je weet of je strategie werkt.
Wat de cyclus niet is
- Het is geen kalender. Fasen hebben geen vaste lengte. Accumulatie kan twee weken duren of vier jaar, en niets in het patroon vertelt je welke van de twee.
- Het is niet symmetrisch. De nette golf in het diagram is een tekengewoonte. Echte neerwaartse fasen gaan meestal sneller en steiler dan de opwaartse fase ervoor.
- Het is niet één cyclus. Een weekgrafiek en een vijfminutengrafiek kunnen tegelijk in verschillende fasen zitten, en allebei kloppen ze.
- Het herhaalt zich niet volgens schema. “We zijn toe aan een correctie” is geen waarneming. Het is een gevoel met een grafiek erbij.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik in welke fase van de marktcyclus we zitten?
Met zekerheid weet je dat niet, en niemand anders die je een diagram laat zien waarop vandaag staat aangegeven. Wat je wel kunt vaststellen, is of de koers in een trend of in een range beweegt, en of de volatiliteit toeneemt of afneemt. Dat is minder bevredigend en veel nuttiger, want je kunt het controleren.
Hoe lang duurt een marktcyclus?
Er is geen standaardlengte. Elk getal dat je krijgt, is een gemiddelde van eerdere cycli die daar enorm van afweken. De cyclus is een vorm, geen tijdsduur.
Kan ik indicatoren gebruiken om de fase te bepalen?
Indicatoren zijn berekeningen op koersen uit het verleden, dus ze hebben hetzelfde probleem: ze bevestigen een verandering nadat die heeft plaatsgevonden. Nutteloos is dat niet, bevestiging heeft waarde. Maar een indicator die de top opmerkt, merkt die op na de top, en dat is een ander product dan wat er meestal wordt aangeprezen.
Geldt dit ook voor crypto en forex, en niet alleen voor aandelen?
De beschrijving in vier fasen geldt overal waar een markt is, en het probleem van de wijsheid achteraf ook. In snellere markten is het eerder nog erger: daar verschijnt dezelfde vorm op elk tijdsframe, en dat verleidt mensen om meerdere keren per dag een keerpunt aan te wijzen.
Kort samengevat
De vier fasen zijn een goede beschrijving van het verleden en een slechte voorspelling van de toekomst. Op het moment zelf zien een terugval en het begin van een daling er precies hetzelfde uit, en dat is geen toeval.
Stop met proberen de fase te benoemen. Beschrijf de omstandigheden die je echt kunt zien, kies de strategie die daarbij past, en accepteer dat je het keerpunt pas een tijd na afloop herkent. Dat doet iedereen. Wie iets anders beweert, laat je de rechterhelft van de grafiek zien.