Tregtimi për hakmarrje (revenge trading) është hapja e një transaksioni për të rikuperuar një humbje, jo sepse ka një setup (situatë e favorshme). Vullneti nuk e ndalon atë në çast, sepse pikërisht në atë çast gjykimi juaj ka ikur. E ndalon një rregull që e keni shkruar më herët, kur ishit të qetë, dhe që jua heq vendimin nga duart.
Këtë e di, sepse për ta mësuar më është dashur të paguaj 8000 dollarë.
Dita që më kushtoi 8000 dollarë
Ishte 15 nëntor dhe ajo ditë doli të ishte mësimi më i shtrenjtë i karrierës sime.
Transaksioni i parë i mëngjesit shkoi kundër meje. E pranova humbjen. Kjo pjesë ishte normale. Po të ishte mbyllur dita aty, do të kishte qenë një mëngjes i zakonshëm në të kuq, që nuk do ta mbaja mend. Në vend të kësaj, ndoqa ndjenjën. Doja t’i ktheja paratë shpejt, ndaj në transaksionin e radhës e dyfishova madhësinë.
Tregu nuk ma fali. Çmimi shkoi sërish kundër meje dhe brenda pesëmbëdhjetë minutash humba punën e një muaji të tërë. Tetë mijë dollarë. Më dhembi financiarisht dhe më dhembi psikologjikisht, dhe dhimbja e dytë zgjati më shumë.
Pas asaj dite shkrova në ditarin tim një rregull të hekurt, dhe ai është ende aty:
Në çastin kur arrihet kufiri ditor i humbjeve, platforma mbyllet për 24 orë. Pa përjashtime. Pa pozicione më të mëdha, pa larë hesapet me tregun.
Ai mësim kushtoi 8000 dollarë. Që atëherë rregulli më ka kursyer shumë para, dhe edhe më shumë qetësi. Gjithçka më poshtë është versioni i gjatë i arsyes pse funksionon.
Si duket tregtimi për hakmarrje
Ndërsa po ndodh, rrallë duket dramatik. Askush nuk mendon: „Tani po tregtoj për hakmarrje.“ Ndihet si urgjencë, dhe urgjenca ngjan me vendosmëri.
Radha e ngjarjeve është pothuajse gjithmonë e njëjtë:
- Vjen një humbje, shpesh në fillim të seancës së tregtimit.
- Hyrja e radhës vjen më shpejt se zakonisht, me më pak kontrolle.
- Pozicioni është më i madh, sepse një fitim më i madh do ta shpëtonte ditën.
- Stop-loss vendoset më larg, ose nuk ka fare stop-loss, sepse me një stop-loss normal nuk do të rikuperohej mjaftueshëm.
- Nëse ai transaksion mbyllet me humbje, i radhësi është edhe më i madh.
Shenja nuk është emocioni. Është aritmetika. Nëse madhësia e pozicionit tuaj u rrit menjëherë pas një transaksioni me humbje, ju po tregtonit për hakmarrje, çfarëdo që t’i thoshit vetes në atë kohë.
Sa kushton, në shifra
Kjo është pjesa që askush nuk jua tregon. Ja dy tregtarë me një llogari prej 10 000 dollarësh, që kalojnë saktësisht të njëjtën ditë të keqe: pesë transaksione me humbje radhazi. Njëri rrezikon çdo herë të njëjtin 1%. Tjetri e dyfishon rrezikun pas çdo humbjeje.
| Pas | I njëjti 1% në çdo transaksion | Dyfishim pas çdo humbjeje |
|---|---|---|
| Fillimi | $10 000 | $10 000 |
| 1 humbjeje | $9900 | $9900 |
| 2 humbjesh | $9801 | $9702 |
| 3 humbjesh | $9703 | $9314 |
| 4 humbjesh | $9606 | $8569 |
| 5 humbjesh | $9510 | $7198 |
| Fitimi i nevojshëm për t’u kthyer te 10 000 | 5,2% | 38,9% |
Të njëjtat pesë parashikime të gabuara. E njëjta strategji. Diferenca është 2312 dollarë. Dhe më e rëndësishmja, është diferenca mes një jave tregtimi normal për t’u rikuperuar dhe një muaji të tërë.
Meqë ra fjala, pesë humbje radhazi nuk janë diçka e pazakontë. Një monedhë bie pesë herë radhazi me anën e pasme lart afërsisht një herë në çdo 32 përpjekje. Kolona me rrezik të njëjtë e përballon këtë. Kolona tjetër tregon si shkatërrohen llogaritë.
Pse ndodh
Tre zakone të mendjes, të dokumentuara mirë, grumbullohen njëri mbi tjetrin, dhe askush nuk mund t’u shpëtojë.
- Shmangia e humbjes. Një humbje ndihet shumë më e madhe se një fitim i së njëjtës madhësi. Kahneman dhe Tversky e matën këtë dekada më parë dhe gjetja ka qëndruar që atëherë. Kështu, një humbje prej 200 dollarësh nuk krijon dëshirën për një fitim prej 200 dollarësh. Krijon një shtysë shumë më të fortë.
- Kurthi i kostos së fundosur. Paratë kanë ikur, por nuk ndihen të ikura. Ndihen të rikuperueshme, dhe pikërisht nga i njëjti treg që sapo i mori.
- Ankorimi te pika e barazimit. Sapo jeni në humbje, qëllimi ndryshon në heshtje nga „të tregtoj mirë sot“ në „të kthehem në zero“. Këto janë dy lojëra të ndryshme, dhe e dyta nuk ka dalje.
Njohja e tyre nuk i ndreq. Unë i njihja të tre më 15 nëntor.
Gjashtë rregulla që e ndalojnë vërtet
Çdo rregull më poshtë ka të njëjtën formë: vendoset paraprakisht dhe zbatohet mekanikisht. Asgjë këtu nuk varet nga fakti nëse jeni të arsyeshëm në çastin më të keq të ditës suaj.
1. Një kufi ditor i humbjeve, i shkruar në para
Jo në përqindje. Përqindja është abstrakte dhe me të diskutohet lehtë. Me një shumë në monedhën tuaj nuk diskutohet. Shkruani shumën, dhe shkruani çfarë ndodh kur arrihet: platforma mbyllet.
Platforma ime mbyllet për 24 orë. Kohëzgjatja ka më pak rëndësi sesa fakti që në atë çast nuk diskutohet.
2. Një pauzë qetësimi që nuk mund ta anashkaloni
Pas çdo humbjeje, një pauzë e caktuar para hyrjes së radhës. Pesëmbëdhjetë minuta mjaftojnë për shumicën e njerëzve. Vendosni një kohëmatës në telefon dhe mos e gjykoni me ndjesi, sepse me ndjesi pauza bëhet nëntëdhjetë sekonda.
3. Madhësia e pozicionit caktohet para se të fillojë seanca
Llogariteni madhësinë një herë, para se të hapet tregu, dhe mos e rillogaritni gjatë ditës. Nëse madhësia është një vendim që e merrni njëzet herë në një seancë, një nga ato njëzet do të merret me inat.
Më shumë për mënyrën si ta llogaritni gjeni te menaxhimi i rrezikut në tregtim.
4. Një ndërprerje fizike
Ngrihuni. Dilni nga dhoma. Çdo gjë që e thyen qëndrimin me sy të ngulur në ekran. Tingëllon e parëndësishme, dhe është rregulli që njerëzit e anashkalojnë, por shtysa për të hyrë sërish është pjesërisht fizike. Ajo shuhet më shpejt kur nuk jeni ulur përpara grafikut.
5. Mos e përdorni më fjalën „rikuperim“
Llogaria nuk e di çfarë ka humbur. Nuk ekziston diçka e tillë si rifitimi i parave. Ka vetëm transaksionin e radhës, që është ose i mirë ose i keq më vete. Në çastin kur e kapni veten duke menduar të rikuperoni diçka, transaksioni që jeni gati të hapni nuk ka të bëjë me tregun.
6. Një rutinë pas humbjes, e shkruar kur jeni të qetë
Një kartelë e vetme, e shkruar në një ditë të mirë, me saktësisht çfarë bëni pas një transaksioni me humbje. Mbyllni platformën. Shkruani humbjen në ditar. Kohëmatës. Shëtitje. Pastaj, dhe vetëm atëherë, vendosni nëse ka një setup.
Këtë nuk e shkruani për sot. E shkruani për atë version të vetes suaj që nuk do të jetë në gjendje ta bëjë.
Kur nuk është çështje disipline, por diçka tjetër
Kjo është pjesa që blogjet e brokerëve dhe shitësit e kurseve nuk e shkruajnë, sepse është e keqe për biznesin. Unë nuk shes asgjë, prandaj ja ku është.
Ndonjëherë problemi nuk është teknika. Një studim i vitit 2021 në Frontiers in Psychiatry nga Hakansson, Fernandez-Aranda dhe Jimenez-Murcia raporton se rreth 8% e investitorëve në tregjet financiare mund të plotësojnë kriteret e bixhozit problematik në lidhje me tregtimin e tyre, dhe e përshkruan tregtimin e shpejtë brenda ditës si një rrugë të njohur drejt borxheve dhe problemeve të shëndetit mendor.
Ana financiare tregon në të njëjtin drejtim. Në vitin 2020, Chague, De-Losso dhe Giovannetti studiuan të gjithë ata që filluan të tregtonin brenda ditës kontrata të së ardhmes mbi aksione braziliane nga viti 2013 deri në vitin 2015. Nga ata që vazhduan për më shumë se 300 ditë, 97% humbën para dhe vetëm 1,1% fituan më shumë se paga minimale braziliane. Ata që këmbëngulën nuk ishin ata që fituan në fund.
Prandaj ia vlen ta pyesni veten sinqerisht nëse ndonjë nga këto ju përshkruan:
- Tregtoni me para që ju duhen për qiranë, faturat ose borxhet.
- Ua fshihni madhësinë e humbjeve njerëzve të afërt.
- I keni thënë vetes më shumë se një herë që do të ndaleni, dhe nuk jeni ndalur.
- Humbjet po ndikojnë në gjumin, punën ose marrëdhëniet tuaja.
- Pas ditëve fitimprurëse ndiheni më keq nga sa e prisnit.
Nëse disa prej tyre janë të vërteta, asnjë artikull për stop-loss nuk do t’ju ndihmojë, dhe kufiri ditor i humbjeve do të jetë thjesht edhe një rregull që e shkelni. Ky është i njëjti territor si bixhozi, dhe trajtohet në të njëjtën mënyrë. Të flisni me një mjek ose me një shërbim mbështetjeje për varësinë nga bixhozi është një hap i parë i arsyeshëm, jo dramatik. Nuk ekziston asnjë variant ku tregu jua zgjidh këtë problem.
Si ta dalloni në ditarin tuaj
Nëse tashmë mbani shënime, nuk keni pse të mbështeteni te kujtesa. Rilexoni njëzet transaksionet tuaja të fundit dhe kërkoni këto pesë modele.
| Çfarë shihni në regjistër | Çfarë do të thotë |
|---|---|
| Madhësia është më e madhe se në transaksionin e mëparshëm, dhe transaksioni i mëparshëm ishte në të kuq | Transaksion për hakmarrje, çfarëdo që të thotë shënimi i hyrjes |
| Më pak se pesëmbëdhjetë minuta mes një humbjeje dhe hyrjes së radhës | Pa pauzë qetësimi. Vendimin e mori humbja |
| Shënimi „Arsyeja e hyrjes“ është i paqartë ose bosh në atë rresht | Nuk kishte setup. Kishte një nevojë |
| Keni dalë diku tjetër, jo në nivelin e planifikuar të stop-loss | Plani u braktis në mes të transaksionit |
| I njëjti instrument, i rihapur brenda një ore pasi humbët me të | Po ndiqni pikërisht atë që ju lëndoi |
Dy ose më shumë prej tyre në njëzet transaksione janë një model, jo një ditë e keqe. Nëse ende nuk mbani shënime, filloni me mbajtjen e një ditari tregtimi, sepse pa të çdo humbje duket si një rast i veçantë fati të keq.
Pyetje të shpeshta
A është e vërtetë që 90% e tregtarëve humbasin para?
Shifra 90% përsëritet kudo dhe nuk ka pas saj asnjë studim të vetëm. Ajo që është e dokumentuar nuk është më e butë. Autoriteti Evropian i Letrave me Vlerë dhe i Tregjeve (ESMA) shqyrtoi llogaritë CFD të investitorëve individualë në të gjithë Bashkimin Evropian dhe gjeti se nga 74% deri në 89% prej tyre humbasin para. Studimi brazilian i përmendur më lart gjeti 97% mes atyre që vazhduan përtej 300 ditëve. Pra, 90% është folklor, dhe shifrat reale ndodhen nga të dyja anët e saj.
Çfarë është rregulli i 90% në tregtim?
Zakonisht citohet si „90% e tregtarëve humbasin 90% të parave të tyre brenda 90 ditëve“. Është një thënie, jo një gjetje. Askush nuk e ka paraqitur kurrë studimin pas saj. Kur ju duhet një numër që mund ta mbroni, përdorni shifrat e ESMA dhe të studimit brazilian.
A është e vërtetë që 99% e tregtarëve dështojnë?
Asnjë burim nuk thotë saktësisht 99%. Shifra reale më e afërt vjen nga studimi brazilian, ku 98,9% e tregtarëve këmbëngulës brenda ditës nuk arritën të fitonin as pagën minimale. Ndoshta ndjesia vjen prej andej. Fjala e rëndësishme është „këmbëngulës“: këta ishin njerëz që vazhduan për më shumë se 300 ditë.
A e bën një llogari më e madhe tregtimin për hakmarrje më pak të rrezikshëm?
Jo. Çdo numër në tabelën më lart është përqindje, dhe përqindjeve nuk u intereson sa para ka në llogari. Dyfishimi pas çdo humbjeje shkatërron një llogari prej 100 000 në saktësisht të njëjtin numër transaksionesh si një llogari prej 10 000. Ndryshon vetëm kostoja.
Shkurt
Tregtimi për hakmarrje nuk është një e metë karakteri dhe nuk është i rrallë. Është ajo që ndodh kur një vendim që duhej marrë paraprakisht e merr dikush që sapo ka humbur para.
Shkruajeni kufirin ditor të humbjeve në para. Vendosni që tani çfarë ndodh kur arrihet. Mbështetuni te mbyllja e platformës, jo te vullneti juaj. Dhe nëse e njohët veten në listën më lart, merruni së pari me këtë, sepse asnjë rregull nuk i mbijeton një problemi për të cilin nuk është ndërtuar.
Rregulli im më kushtoi 8000 dollarë derisa ta shkruaja. I juaji mund të mos ju kushtojë asgjë.