तपाईंले त्यो रेखाचित्र देख्नुभएको छ। नाम दिइएका चार चरणमा बाँडिएको एउटा चिल्लो लहर, कहाँ किन्ने र कहाँ बेच्ने भनेर ठ्याक्कै देखाउने तीरसहित। यो विषयका हरेक लेखमा यो देखिन्छ, र ट्रेडिङ शिक्षाको सबैभन्दा भ्रामक चित्र यही हो।
चरणहरू गलत भएकाले होइन। ती वास्तविक हुन्। यो भ्रामक छ, किनकि रेखाचित्र यस्तो चार्टमा कोरिन्छ जहाँ मोडहरू भइसकेका हुन्छन्, र तिनीहरू स्पष्ट हुने एकमात्र समय त्यही हो।
चार चरण, छोटकरीमा
यी शब्दहरू जान्नु उपयोगी छ, त्यसैले यहाँ तीरबिना दिइएका छन्।
| चरण | मूल्यले के गरिरहेको हुन्छ | त्यतिबेला कस्तो लाग्छ |
|---|---|---|
| सञ्चय | लामो गिरावटपछि तेर्सो चाल | नीरस। केही पनि काम गर्दैन। धेरैजसो मानिसले हेर्न छोडिसकेका हुन्छन् |
| वृद्धि | उच्च र न्यून बिन्दु दुवै क्रमशः माथि | पछि फर्केर हेर्दा स्पष्ट। त्यतिबेला यो अर्को असफल उछालजस्तो देखिन्छ |
| वितरण | लामो वृद्धिपछि तेर्सो चाल, झन् तीखा उतारचढावसहित | अर्को उकालो चालअघिको विश्रामजस्तो। यसलाई काम गर्ने बनाउने कुरा यही हो |
| गिरावट | उच्च र न्यून बिन्दु दुवै क्रमशः तल | पटक-पटक किन्ने अवसरजस्तो |
तेस्रो स्तम्भ हेर्नुहोस्। हरेक चरण अघिल्लो चरण नै जारी रहेजस्तो लाग्छ, र ठ्याक्कै यही कारणले त्यसभित्र उभिरहँदा तपाईं परिवर्तन देख्न सक्नुहुन्न।
रेखाचित्र किन झुट बोल्छ
पाठ्यपुस्तकको कुनै पनि चक्रको चित्र लिनुहोस् र त्यसको दायाँ आधा भाग छोप्नुहोस्। बाँकी रहेको भाग अस्पष्ट हुन्छ। रेखाचित्रले “गिरावटको सुरुआत” भनेर देखाएको झरान ठ्याक्कै वृद्धिका बेला त्यसअघि आएका ती बाह्रवटा पुलब्याकजस्तै देखिन्छ, जुन पछि नयाँ उच्च बिन्दुसम्म पुगेका थिए।
यो समस्या सम्पूर्ण प्राविधिक विश्लेषणमा छ। ढाँचाको परिभाषा त्यो कसरी सकियो भन्ने कुराले हुन्छ। हेड एन्ड सोल्डर्स नेकलाइन टुटेपछि मात्र हेड एन्ड सोल्डर्स बन्छ। त्यसअघि त्यो एउटा चार्ट मात्र हो। चक्रको शिखर बजारले नयाँ उच्च बिन्दु बनाउन छोडेपछि मात्र शिखर हुन्छ, र यो कुरा तपाईंले त्यो रोकिएको केही समयपछि मात्र थाहा पाउनुहुन्छ।
त्यसैले इमानदार अडान यो हो। चरणहरू के भयो भनेर वर्णन गर्ने उपयोगी तरिका हुन्। अब के हुन्छ भनेर पूर्वानुमान गर्ने कमजोर साधन हुन्। प्रवेशका तीरसहितको रेखाचित्र देखाउने जो कोहीले पनि तपाईंलाई पूर्ण रूपमा पछि फर्केर हेरेर कोरिएको विगत देखाइरहेको हुन्छ।
रिभर्सल ठानेको चाल, जुन पुलब्याक निस्कियो
एक पटक मैले एउटा पुलब्याकलाई पूरै ट्रेन्डको शिखर ठानेँ। मूल्य यति जोडले झरेको थियो कि कुनै कुराको अन्त्यजस्तो देखियो, त्यसैले मैले उल्टो दिशामा पोजिसन खोल्न थालेँ, म सानो चालमा ढिलो नभई ठूलो गिरावटमा चाँडै पुगेकी छु भन्नेमा पक्का भएर।
त्यो बलियो उकालो ट्रेन्डभित्रको एउटा करेक्सन थियो, र त्यसले मेरा पोजिसनलाई पूरै ध्वस्त पारिदियो।
असहज कुरा के हो भने, त्यतिबेला मेरो स्क्रिनमा कुनै पनि कुराले यो रिभर्सल होइन, पुलब्याक हो भनेर भनेको थिएन। यी दुई भइरहँदा उस्तै देखिन्छन्। एक हप्तापछि पनि तीमध्ये एउटा मात्र जारी रहेको हुन्छ।
यसबाट मैले सिकेको पाठ नै म अझै प्रयोग गर्ने नियम हो। म ट्रेड गरिरहेको टाइमफ्रेमभन्दा ठूलो टाइमफ्रेममा संरचना नटुटेसम्म, लागू रहेको ट्रेन्ड अझै लागू रहन्छ, र चक्र कहाँ पुग्यो भन्ने मेरो रायले त्यो बदल्दैन।
वास्तविक समयमा तपाईं साँच्चै के देख्न सक्नुहुन्छ
चरणको पूर्वानुमान गर्न छोड्दैमा तपाईंसँग केही बाँकी नरहने होइन। वर्तमान अवस्थाका केही कुरा अनुमान गर्नुपर्दैन, देख्न सकिन्छ, र ती बढी उपयोगी हुन्छन्।
| अहिले तपाईं के देख्न सक्नुहुन्छ | यसले के सङ्केत गर्छ | यसले के बताउँदैन |
|---|---|---|
| उच्च र न्यून बिन्दु दुवै क्रमशः माथि | ट्रेन्ड अहिले माथितिर छ | भोलि पनि जारी रहन्छ कि रहँदैन |
| मूल्य एउटा दायराभित्र चलिरहेको | अहिले बजार दायराभित्र सीमित छ | कुन दिशामा वा कहिले तोडिन्छ |
| अस्थिरता (volatility) बढ्दै | ठूला चाल, र स्टप-लसका लागि बढी दूरी चाहिने | ती चालको दिशा |
| अस्थिरता घट्दै | साना दायरा। ब्रेकआउट रणनीति धेरै पटक असफल हुन्छन् | ठूलो चाल आउन लागेको छ भन्ने। शान्त अवस्था लामो समय रहन सक्छ |
| नयाँ उच्च बिन्दुतिर जाँदा भोल्युम बढ्दै | किन्नेहरूले चाललाई साथ दिइरहेका छन् | यो उल्टिँदैन भन्ने |
| घट्दो भोल्युममा नयाँ उच्च बिन्दु | यी मूल्यमा किन्नेहरू कम | शिखर बनिसक्यो भन्ने। यो महिनौँसम्म चल्न सक्छ |
हरेक पङ्क्तिमा तेस्रो स्तम्भ छ, र मुख्य कुरा यही हो। यिनले वर्तमानको वर्णन गर्छन्। यीमध्ये कुनैले पनि पूर्वानुमान गर्दैन। अनि सिग्नलका रूपमा सबैभन्दा धेरै बेचिने कुराहरू, जस्तै उच्च बिन्दुतिर घट्दो भोल्युम, कुनै पनि खाताले पर्खन सक्नेभन्दा धेरै लामो समयसम्म चल्न सक्छन्।
चरणको पूर्वानुमान होइन, रणनीति समायोजन गर्नुहोस्
व्यावहारिक रूप यो हो। हामी कुन चरणमा छौँ भनेर सोध्नुको सट्टा, अहिले कस्तो अवस्था छ, र तपाईंको रणनीति त्यसलाई सुहाउँछ कि सुहाउँदैन भनेर सोध्नुहोस्।
| हालको अवस्था | प्रायः काम गर्छ | प्रायः असफल हुन्छ |
|---|---|---|
| स्पष्ट ट्रेन्ड, फैलँदो दायरा | ट्रेन्ड पछ्याउने, ठूला टार्गेटका लागि होल्ड गर्ने, पुलब्याकमा प्रवेश | चालको विपरीत ट्रेड गर्ने, औसतमा फर्कने चालका साँघुरा टार्गेट |
| दायराभित्र सीमित, घट्दो अस्थिरता | दायराका किनारमा विपरीत ट्रेड गर्ने, साना टार्गेट | ब्रेकआउटमा प्रवेश। धेरैजसो तोडिन्छन् र सिधै फर्किन्छन् |
| अस्तव्यस्त, कुनै स्पष्ट संरचना छैन | ट्रेड नगर्नु | अरू सबै |
तेस्रो पङ्क्ति वास्तविक उत्तर हो, र मानिसहरूले छोड्ने उत्तर पनि यही हो। ट्रेन्डमा काम गर्ने रणनीतिले अस्तव्यस्त बजारमा निरन्तर घाटा दिन्छ, र त्यो घाटाको अर्थ रणनीति बिग्रिएको हो भन्ने होइन। यसको अर्थ त्यसलाई गलत अवस्थामा प्रयोग गरिँदै छ। त्यसैले तपाईंको रेकर्डमा नतिजासँगै अवस्था पनि लेखिनुपर्छ। यी दुईलाई कसरी छुट्याउने भन्नेबारे थप जानकारी तपाईंको रणनीतिले काम गर्छ कि गर्दैन पाठमा छ।
चक्र के होइन
- यो पात्रो होइन। चरणहरूको कुनै निश्चित अवधि हुँदैन। सञ्चय दुई हप्ता पनि रहन सक्छ, चार वर्ष पनि, र ढाँचाको कुनै पनि कुराले कुन हो भनेर बताउँदैन।
- यो सममित हुँदैन। रेखाचित्रको सफा लहर कोर्ने बानी मात्र हो। वास्तविक गिरावट प्रायः त्यसअघिको वृद्धिभन्दा छिटो र ठाडो हुन्छ।
- यो एउटै चक्र होइन। साप्ताहिक चार्ट र पाँच मिनेटको चार्ट एकै समयमा फरक-फरक चरणमा हुन सक्छन्, र दुवै सही हुन्छन्।
- यो तालिकाअनुसार दोहोरिँदैन। “अब करेक्सन आउने बेला भयो” भन्ने अवलोकन होइन। यो चार्ट जोडिएको एउटा अनुभूति हो।
प्रायः सोधिने प्रश्नहरू
हामी बजार चक्रको कुन चरणमा छौँ भनेर कसरी थाहा पाउने?
विश्वासका साथ थाहा पाउन सक्नुहुन्न, र आजको दिन चिन्ह लगाइएको रेखाचित्र देखाउने कसैले पनि सक्दैन। तपाईं के निश्चित गर्न सक्नुहुन्छ भने, मूल्य ट्रेन्डमा छ कि दायराभित्र, र अस्थिरता बढ्दै छ कि घट्दै। यो कम सन्तोषजनक छ तर धेरै बढी उपयोगी छ, किनकि तपाईं यसलाई जाँच्न सक्नुहुन्छ।
बजार चक्र कति लामो हुन्छ?
यसको कुनै मानक अवधि छैन। तपाईंलाई दिइने कुनै पनि अङ्क विगतका चक्रहरूको औसत हो, र ती चक्रहरू त्यस औसतको वरिपरि निकै धेरै फरक थिए। चक्र एउटा आकार हो, अवधि होइन।
के चरण पहिचान गर्न इन्डिकेटर प्रयोग गर्न सकिन्छ?
इन्डिकेटरहरू विगतका मूल्यमा आधारित गणना हुन्, त्यसैले तिनमा पनि उही समस्या छ: तिनले परिवर्तन भइसकेपछि मात्र त्यसको पुष्टि गर्छन्। यो बेकार होइन, पुष्टिको पनि मूल्य छ। तर शिखर पहिचान गर्ने इन्डिकेटरले शिखर बनिसकेपछि मात्र पहिचान गर्छ, र यो प्रायः विज्ञापन गरिने उत्पादनभन्दा फरक उत्पादन हो।
के यो सेयरमा जस्तै क्रिप्टो र फरेक्समा पनि लागू हुन्छ?
चार चरणको वर्णन जहाँ बजार छ त्यहाँ लागू हुन्छ, र पछि फर्केर हेर्दा मात्र देखिने समस्या पनि। बरु छिटो चल्ने बजारमा यो झन् खराब हुन्छ, जहाँ उही आकार हरेक टाइमफ्रेममा देखिन्छ र मानिसहरूलाई दिनमा धेरै पटक मोडको घोषणा गर्न लोभ्याउँछ।
छोटकरीमा
चार चरण विगतको राम्रो वर्णन र भविष्यको कमजोर पूर्वानुमान हुन्। वास्तविक समयमा पुलब्याक र गिरावटको सुरुआत उस्तै देखिन्छन्, र उस्तै देखिनु नै तिनको स्वभाव हो।
चरणको नाम तोक्ने प्रयास छोड्नुहोस्। तपाईंले साँच्चै देख्न सक्ने अवस्थाको वर्णन गर्नुहोस्, त्यसलाई सुहाउने रणनीति छान्नुहोस्, र मोड आएको केही समयपछि मात्र तपाईंले त्यो चिन्नुहुनेछ भन्ने स्वीकार गर्नुहोस्। सबैले त्यसै गर्छन्। अन्यथा दाबी गर्नेहरूले तपाईंलाई चार्टको दायाँ आधा भाग देखाइरहेका हुन्छन्।