ტრეიდინგში რისკის მართვა ორი გადაწყვეტილებაა, რომლებსაც გარიგებაში შესვლამდე იღებთ, და ერთი არითმეტიკული მოქმედება, რომელიც მათგან გამომდინარეობს. გადაწყვეტილებებია: რამდენი ფული შეიძლება დაგიჯდეთ ეს გარიგება და რა ფასი დაამტკიცებს, რომ თქვენი იდეა მცდარია. არითმეტიკა კი ამ ორ რიცხვს პოზიციის ზომად აქცევს.
დამწყებთა უმეტესობა ამას პირიქით აკეთებს. ჯერ ზომას ირჩევენ, რადგან მრგვალი რიცხვი სწორად ეჩვენებათ, მერე კი ეძებენ სტოპ-ლოსს, რომელიც ამ ზომას მოერგება. სწორედ ამ ერთმა შებრუნებულმა თანმიმდევრობამ გაანადგურა იმაზე მეტი ანგარიში, ვიდრე რომელიმე ინდიკატორმა ოდესმე.
გარიგება, რომლის შემდეგაც ეს წესად ვაქციე
ეს გაკვეთილი ძვირად დამიჯდა. ვალუტის წყვილზე მოძრავი საშუალოების გადაკვეთას ველოდებოდი და, როცა ის მოხდა, სიგნალში ისე ვიყავი დარწმუნებული, რომ დეპოზიტის თითქმის ნახევარი ერთ გარიგებაში ჩავდე. ვუყურებდი, როგორ შემობრუნდა სანთელი ჩემს საწინააღმდეგოდ ბოლო წამებში.
სწორედ იმ მომენტში რისკის მართვა სადღაც წაკითხული ფრაზიდან წესად იქცა. მას შემდეგ ის ურყევია:
ერთ გარიგებაზე არასდროს ბალანსის მცირე პროცენტზე მეტი, რაც არ უნდა დამაჯერებელი ჩანდეს ინდიკატორი.
დააკვირდით, რა იყო იქ არასწორი, რადგან პრობლემა ანალიზი არ ყოფილა. გადაკვეთა შესაძლოა მართლაც კარგი სიგნალი იყო. შეცდომა ის იყო, რომ ზომის განსაზღვრა თავდაჯერებულობას მივანდე. თავდაჯერებულობა ყველაზე ცუდი რამაა, რასაც შეიძლება დაეყრდნოთ, რადგან ის ყველაზე მაღალია სწორედ მაშინ, როცა დაუდევრობის ზღვარზე ხართ.
ერთი წესი უნივერსალურია, ერთი ნაწილი – არა
სანამ გამოთვლებზე გადავალთ, ღირს ორი რამის გამიჯვნა, რადგან ისინი ყოველთვის ერთად არ მიდის.
ლიმიტი უნივერსალურია. რითაც არ უნდა ვაჭრობდეთ და როგორც არ უნდა ერქვას გასვლას თქვენს პლატფორმაზე, არსებობს პროცენტი, რომლის იქით ერთი არასწორი გადაწყვეტილება გამოუსწორებელ ზიანს მოგაყენებთ. ეს ეხება აქციებს, ფიუჩერსებსა და სპოტურ ვალუტებს და ზუსტად ასევე ეხება ნებისმიერ ფიქსირებულვადიან პროდუქტს, სადაც მთელი ჩადებული თანხა თავიდანვე რისკის ქვეშაა. უფრო მეტიც: რაც უფრო ნაკლებად აკონტროლებთ გასვლას, მით მეტი ტვირთი აწევს შესვლის ზომას.
ზომის გამოთვლა კი უნივერსალური არ არის. ქვემოთ მოცემული ნაბიჯები გულისხმობს, რომ გასვლის ფასს თავად ირჩევთ, რაც აქციებს, ფიუჩერსებს, სპოტურ ფორექსსა და CFD-ებს ეხება. თუ გასვლას თქვენ კი არა, პროდუქტი განსაზღვრავს, პირდაპირ გადადით ჯამური რისკისა და მომგებიანი გარიგებების წილის (win rate) ნაწილებზე. გაყოფა თქვენს შემთხვევაში არ გამოდგება, მაგრამ ყველაფერი, რაც მის გარშემოა, ისევ მოქმედებს.
ნაბიჯი 1: გადაწყვიტეთ, რა შეიძლება დაგიჯდეთ ერთი გარიგება
პირველ რიგში განსაზღვრეთ, ანგარიშის რა ნაწილი შეიძლება წაიღოს ერთმა წამგებიანმა გარიგებამ. ერთხელ ჩაიწერეთ ეს პროცენტებში და სავაჭრო სესიის დროს არასდროს შეცვალოთ.
ჩვეულებრივ, ეს 1%-დან 2%-მდეა. ამ რიცხვებში ჯადოსნური არაფერია. ისინი უბრალოდ იმდენად მცირეა, რომ წარუმატებლობის ჩვეულებრივ სერიას გადაურჩეთ, ზედიზედ ხუთი ან ექვსი წაგება კი ნორმალურია. მონეტა ზედიზედ ხუთჯერ საფასურით დაეცემა დაახლოებით ყოველ 32 ცდაში ერთხელ.
| ანგარიში | 1% ერთ გარიგებაზე | 2% ერთ გარიგებაზე |
|---|---|---|
| $1 000 | $10 | $20 |
| $5 000 | $50 | $100 |
| $10 000 | $100 | $200 |
| $25 000 | $250 | $500 |
| $100 000 | $1 000 | $2 000 |
თუ ეს რიცხვები იმდენად მცირე გეჩვენებათ, რომ მათთვის ვაჭრობა არ ღირს, ჯერ ამ განცდას უნდა გაუმკლავდეთ და არა პროცენტს. რისკის დონე, რომელიც იმიტომ აირჩიეთ, რომ მოგება მოსაწყენი მოგეჩვენათ, საბოლოოდ ანგარიშს გაანულებს. ამაზე მეტი შეგიძლიათ წაიკითხოთ გაკვეთილში რატომ კარგავთ მუდმივად ფულს.
ნაბიჯი 2: იპოვეთ, სად ცდებით, და არა სად გრძნობთ თავს კომფორტულად
სტოპ-ლოსის ადგილი იმ ფასზეა, რომელიც ამბობს, რომ იდეა მცდარი იყო. იმ სტრუქტურის ქვემოთ, საიდანაც ვაჭრობთ, იმ დონის მიღმა, რომელსაც უნდა გაეძლო, იმ რხევის იქით, რომელმაც მოძრაობა განსაზღვრა. სტოპ-ლოსი გრაფიკის შესახებ რაღაცას ამბობს.
თქვენი ანგარიშის შესახებ ის არაფერს ამბობს. სტოპ-ლოსი, რომელიც „რამდენზეც ჯიბე მიწევს“ პრინციპით დააყენეთ, სტოპ-ლოსი კი არა, სურვილია. თუ სწორი სტოპ-ლოსი იმდენად შორსაა, რომ თქვენს რისკში არ ეტევა, გამოსავალი უფრო პატარა პოზიციაა და არასდროს – უფრო ახლოს დაყენებული სტოპ-ლოსი.
ნაბიჯი 3: ზომა არითმეტიკამ განსაზღვროს
როცა ეს ორი რიცხვი გაქვთ, პოზიციის ზომა საერთოდ აღარ არის გადაწყვეტილება. ეს გაყოფაა.
- რისკი ფულში = ანგარიში × რისკი ერთ გარიგებაზე. $10 000-იან ანგარიშზე 1%-ის შემთხვევაში ეს $100-ია.
- რისკი ერთეულზე = შესვლის ფასი − სტოპ-ლოსის ფასი. შესვლა $50,00, სტოპ-ლოსი $47,00 – ეს $3,00-ია ერთ აქციაზე.
- პოზიციის ზომა = რისკი ფულში ÷ რისკი ერთეულზე. $100 ÷ $3,00 = 33 აქცია.
ოცდაცამეტი აქცია $50-ად $10 000-იან ანგარიშზე $1 650-იანი პოზიციაა. არა იმიტომ, რომ $1 650 სწორად მოგეჩვენათ, არამედ იმიტომ, რომ ეს ერთადერთი ზომაა, რომლის დროსაც შეცდომა ზუსტად იმდენი დაგიჯდებათ, რამდენიც თავად დაუშვით.
შეცვალეთ სტოპ-ლოსი და მასთან ერთად ზომაც შეიცვლება. ეს ბევრს აკვირვებს, ამიტომ აი ცხრილი, სადაც რისკი ყველა სტრიქონში $100-ია:
| სტოპ-ლოსამდე მანძილი | რამდენი აქციის ყიდვა შეგიძლიათ | პოზიციის ღირებულება $50-ად |
|---|---|---|
| $0,50 | 200 | $10 000 |
| $1,00 | 100 | $5 000 |
| $2,00 | 50 | $2 500 |
| $3,00 | 33 | $1 650 |
| $4,00 | 25 | $1 250 |
ახლოს დაყენებული სტოპ-ლოსი ნაკლებ რისკს არ ნიშნავს. ის ნიშნავს უფრო დიდ პოზიციას იმავე რისკით, უფრო დიდი პოზიცია კი უფრო ხშირად იხურება სტოპ-ლოსით. არც შორს დაყენებული სტოპ-ლოსი ნიშნავს მეტ რისკს. ის ნიშნავს, რომ ნაკლებ აქციას ყიდულობთ. რისკი ყველა სტრიქონში $100 დარჩა.
შეიყვანეთ საკუთარი რიცხვები:
პოზიციის ზომის კალკულატორი
არსად არაფერი იგზავნება. გამოთვლა თქვენს ბრაუზერში ხდება.
ნაბიჯი 4: შეზღუდეთ მთელი პორტფელი და არა მხოლოდ თითოეული გარიგება
ხუთჯერ 1%-ის რისკი 5%-ს ჰგავს. მაგრამ ეს 5% მხოლოდ მაშინაა, თუ ხუთი გარიგება ერთმანეთთან არ არის დაკავშირებული. ყიდვის ოთხი პოზიცია ერთსა და იმავე სექტორში ან ოთხი ვალუტის წყვილი, რომელთაგან თითოეულში დოლარია, უფრო ოთხ ნაწილად დაყოფილ ერთ გარიგებას ჰგავს, და ისინი ერთად წააგებენ.
ამიტომ ჯამურ ღია რისკზე მეორე ლიმიტი დააწესეთ. თუ ყველა პოზიცია ერთდროულად სტოპ-ლოსით დაიხურება, რა დაგიჯდებათ ეს დღე? სწორედ ეს რიცხვია მნიშვნელოვანი და ის, როგორც წესი, იმაზე დიდია, ვიდრე ადამიანებს ჰგონიათ.
რას ამბობს სინამდვილეში 3-5-7 წესი
ეს კითხვა მუდმივად ჩნდება, ამიტომ პირდაპირ ვიტყვი. 3-5-7 წესი რისკის მართვის ჩარჩოა სამი ლიმიტით:
- 3% – მაქსიმალური რისკი ნებისმიერ ცალკეულ გარიგებაზე.
- 5% – მაქსიმალური ჯამური რისკი ყველა ღია პოზიციაზე ერთდროულად.
- 7% – მინიმალური სხვაობა, რომლითაც თქვენი მომგებიანი გარიგებები წამგებიანს უნდა აჭარბებდეს.
ეს გონივრული სტრუქტურაა და იმავე აზრს გამოხატავს, რასაც ზემოთ მოცემული აბზაცი: მხოლოდ ერთი გარიგების ლიმიტი საკმარისი არ არის. ორი გულწრფელი დათქმა. ეს რიცხვები პირობითი შეთანხმებაა და არა კვლევის შედეგი, ანუ არცერთ კვლევას არ დაუდგენია, რომ 3, 5 და 7 სწორია. და ერთ გარიგებაზე 3% დამწყებისთვის საკმაოდ აგრესიულია. ბევრი გამოცდილი ტრეიდერი ამის მესამედს რისკავს.
ნაბიჯი 5: იცოდეთ, მომგებიანი გარიგებების რა წილი სჭირდება თქვენს თანაფარდობას
რისკი ერთ გარიგებაზე გეუბნებათ, რა დაგიჯდებათ ზარალი. ის არაფერს გეუბნებათ იმაზე, მოაქვს თუ არა სტრატეგიას ფული. ეს ორ რამეზეა დამოკიდებული ერთად: რამდენს იგებთ, როცა მართალი ხართ, იმასთან შედარებით, რასაც კარგავთ, როცა ცდებით, და რამდენად ხშირად ხართ მართალი.
ეს ორი ერთმანეთთან მჭიდროდაა გადაბმული. როცა მოგებისა და რისკის თანაფარდობა იცით, მომგებიანი გარიგებების წილი, რომელიც ზარალის გარეშე დასახურად გჭირდებათ, უკვე ფიქსირებულია და მისი გამოთვლა ერთი გაყოფით შეგიძლიათ.
| თუ მომგებიანი გარიგება გაძლევთ | ზარალის გარეშე დახურვისთვის საჭირო მომგებიანი გარიგებების წილი | ამაზე ნაკლები წილის დროს ფულს კარგავთ |
|---|---|---|
| რისკის 1× | 50% | ხარჯების შემდეგ მონეტის აგდების შანსიც კი არ კმარა |
| 1,5× | 40% | ათიდან ექვსი წაგება გადასატანია |
| 2× | 33% | სამიდან ორი გარიგება შეიძლება მცდარი იყოს |
| 3× | 25% | ოთხიდან სამი შეიძლება მცდარი იყოს |
| 5× | 17% | ექვსიდან ხუთი შეიძლება მცდარი იყოს |
მესამე სტრიქონი კიდევ ერთხელ წაიკითხეთ, რადგან სწორედ ის ცვლის, როგორ ვაჭრობენ ადამიანები. 2:1 თანაფარდობისას შეიძლება გარიგებების ორ მესამედში შეცდეთ და მაინც მოგებაში დარჩეთ. მომგებიანი გარიგებების მაღალი წილი მიზანი არ არის, მისი დევნა კი ტრეიდერებს იქამდე მიიყვანს, რომ პაწაწინა მოგებას აფიქსირებენ და დიდ ზარალს არ ხურავენ.
ფორმულა ასეთია: ერთი გაყოფილი ერთისა და თანაფარდობის ჯამზე. 2:1 თანაფარდობისას ეს არის 1 ÷ 3, ანუ 33%. ზემოდან ცოტა დაამატეთ სპრედისა და საკომისიოსთვის, რადგან ისინი ყოველი გარიგებიდან იქვითება, მომგებიანია ის თუ წამგებიანი.
ეს სტრატეგიის გულწრფელი შემოწმებაცაა. ორმოცდაათი გარიგების განმავლობაში აღრიცხეთ თქვენი რეალური საშუალო მოგება, რეალური საშუალო ზარალი და მომგებიანი გარიგებების რეალური წილი. თუ ეს რიცხვები ვერ აჭარბებს იმ სტრიქონის მაჩვენებელს, რომელზეც ხართ, სტრატეგიას ვერანაირი პოზიციის ზომა ვერ გადაარჩენს. ზომა განსაზღვრავს, რამდენ ხანს გაძლებთ, და არა იმას, მოიგებთ თუ არა.
შეცდომა, რომელსაც თითქმის ყველა უშვებს
დააკვირდით თანმიმდევრობას, რადგან სწორედ აქ ფუჭდება ყველაფერი:
| რას აკეთებს უმეტესობა | რა მუშაობს სინამდვილეში |
|---|---|
| პოზიციის ისეთი ზომის არჩევა, რომელიც სწორად გეჩვენებათ | ჯერ რისკის არჩევა ფულში |
| ამ ზომაზე მორგებული სტოპ-ლოსის ძებნა | იმ სტოპ-ლოსის პოვნა, რომელსაც გრაფიკი ამართლებს |
| რისკის გაგება უკვე შესვლის შემდეგ | ზომის მიღება გაყოფით |
| სტოპ-ლოსის გადაწევა, როცა ფასი მას უახლოვდება | სტოპ-ლოსის დატოვება იქ, სადაც დააყენეთ |
მარცხენა სვეტში ზომას ემოცია განსაზღვრავს. მარჯვენაში – არითმეტიკა. სწორედ ესაა მთავარი, რადგან არითმეტიკას ცუდი დილა არ აქვს.
ხშირად დასმული კითხვები
რამდენი უნდა რისკოს დამწყებმა ერთ გარიგებაზე?
ერთი პროცენტი ჩვეულებრივი საწყისი წერტილია, და სანამ ჯერ კიდევ სწავლობთ, ნაკლებიც სავსებით გამართლებულია. დასაწყისში მცირე რიცხვი ნელა ფულის შოვნას არ ნიშნავს. მისი აზრი ისაა, რომ ანგარიში საკმარისად ცოცხალი დარჩეს, სანამ იმ ორმოცდაათ ან ას გარიგებამდე მიხვალთ, რომლებიც საჭიროა, რომ საერთოდ გაიგოთ, მუშაობს თუ არა თქვენი მიდგომა.
როგორ გამოვთვალო პოზიციის ზომა?
თანხა, რომლის დაკარგვაც მზად ხართ, გაყავით შესვლასა და სტოპ-ლოსს შორის მანძილზე. ანგარიში $10 000, რისკი 1%, ანუ $100. შესვლა $50, სტოპ-ლოსი $47, ანუ $3 ერთ აქციაზე. $100 გაყოფილი $3-ზე უდრის 33 აქციას. ზემოთ მოცემული კალკულატორი იმავე გამოთვლას აკეთებს.
იძლევა თუ არა სტოპ-ლოსი ჩემი მაქსიმალური ზარალის გარანტიას?
არა, და ამ თემაზე სტატიების უმეტესობა ამას არ ამბობს. ჩვეულებრივი სტოპ-ლოსი ინსტრუქციაა, რომ პოზიცია საბაზრო ფასით გაიყიდოს, როგორც კი ფასი მითითებულ დონეს შეეხება. ეს არ არის დაპირება, რომ სწორედ ამ ფასს მიიღებთ. გეპის ან სწრაფი მოძრაობის დროს თქვენი ორდერი შეიძლება ბევრად დაბალ ფასზე შესრულდეს. ყველაზე ხშირი შემთხვევებია ღამის გეპები, შაბათ-კვირის გეპები და დაგეგმილი ახალი ამბები. გარანტირებული სტოპ-ლოსის ფასი, თუ ბროკერი მას გთავაზობთ, როგორც წესი, უფრო ფართო სპრედი ან დამატებითი საკომისიოა. ეს იმას არ ნიშნავს, რომ სტოპ-ლოსი უსარგებლოა. ეს ნიშნავს, რომ ყველაზე ცუდი სცენარი ცოტა უფრო ცუდია, ვიდრე გამოთვლა გვიჩვენებს, და ეს კიდევ ერთი მიზეზია, რომ თქვენი რისკის დიაპაზონის ზედა ზღვარზე არ ივაჭროთ.
უნდა გადავწიო სტოპ-ლოსი, თუ გარიგება ჩემს საწინააღმდეგოდ მიდის?
სტოპ-ლოსის უფრო შორს გადაწევა ცნობილ ზარალს უცნობ ზარალად აქცევს, და ეს ყველაზე გავრცელებული გზაა, რომლითაც 1%-იანი ზარალი 10%-იანად იქცევა. სტოპ-ლოსის ახლოს გადმოწევა მოგების დასაცავად, როცა გარიგება უკვე თქვენს სასარგებლოდ წავიდა, სხვა ქმედებაა და სავსებით გამართლებული. შემოწმება მარტივია. თუ მას იმიტომ სწევთ, რომ პოზიცია სტოპ-ლოსით არ დაიხუროს, გაჩერდით.
მოკლედ
ჯერ თანხა განსაზღვრეთ. სტოპ-ლოსი გრაფიკმა განსაზღვროს. ერთი მეორეზე გაყავით და დაეთანხმეთ ზომას, რაც არ უნდა გამოვიდეს. ყველა ერთდროულად ღია პოზიციისთვის მეორე ლიმიტიც დააწესეთ.
ოთხი წინადადება, და ისინი ყველა იმ ინდიკატორს სჯობს, რომელსაც ოდესმე დააყენებთ.