Amillərin siyahısı qısadır, onu on dəqiqəyə öyrənmək olar. Faiz dərəcələri, inflyasiya, məşğulluq, iqtisadi artım, şirkətlərin mənfəəti. Bu mövzuda yazılan hər məqalə sizə bu siyahını verir və elə orada da dayanır.
Faydalı hissə isə siyahının kənarda qoyduğudur. Bazar rəqəmə görə hərəkət etmir. O, rəqəmlə əvvəlcədən gözlənilən arasındakı fərqə görə hərəkət edir. Bunu başa düşəndən sonra iqtisadi təhlil adı ilə satılanların çoxu artıq üstünlük (edge) kimi görünmür.
Əsas amillər və adətən qiyməti hansı tərəfə itələdikləri
Bunlar qanun deyil, meyillərdir. Növbəti bölmədə izah olunan səbəblərə görə onların hər biri dəfələrlə əks nəticə verib.
| Amil | Səhm qiymətlərinə adi təsiri | Səbəbi |
|---|---|---|
| Faiz dərəcələri qalxır | Aşağı təzyiq | Borc götürmək bahalaşır, gələcək mənfəətin bugünkü dəyəri azalır, istiqrazlar isə daha cəlbedici alternativə çevrilir |
| İnflyasiya gözlənilmədən artır | Aşağı təzyiq | Faiz artımı ehtimalını yüksəldir və real mənfəəti yeyir |
| Güclü məşğulluq məlumatları | Qarışıq | Şirkətlərin gəliri üçün yaxşıdır, amma faiz endirimini də az ehtimallı edə bilər |
| ÜDM artımı gözləntidən yüksəkdir | Yuxarı təzyiq | Daha çox iqtisadi fəallıq adətən şirkətlərin daha yüksək mənfəəti deməkdir |
| Şirkətin mənfəəti gözləntiləri üstələyir | Həmin şirkətin səhminə yuxarı təzyiq | Bu siyahıdakı ən birbaşa əlaqədir, amma hətta bu da mütəmadi olaraq işləmir |
| Mərkəzi bank siyasət dəyişikliyinə işarə edir | Çox vaxt siyahıda qiyməti ən çox tərpədən amil | Bütün digər qiymətləndirmələrin əsasında duran fərziyyəni dəyişir |
Diqqət edin, bunların neçəsi faiz dərəcələrinə gəlib çıxır. Səhmlər üçün faiz dərəcələrinin gedişatı adətən əsas dəyişəndir, çünki gələcək mənfəətin istənilən axınının bu gün nə qədər dəyərli olduğunu məhz o müəyyən edir.
Hər şeyi dəyişən hissə
İnsanların gözdən qaçırdığı budur. Rəqəm dərc olunana qədər bazar onun necə olacağına dair gözləntini artıq qiymətə daxil edib. Açıqlamadan əvvəl gördüyünüz qiymətin içində proqnoz artıq var.
Deməli, hərəkəti səviyyənin özü yox, sürpriz yaradır.
| Gözlənilən | Faktiki | Sürpriz | Adi reaksiya |
|---|---|---|---|
| 150.000 iş yeri | 200.000 | Gözləntini açıq-aydın üstələyir | Qalxır |
| 200.000 iş yeri | 200.000 | Yoxdur | Az hərəkət |
| 250.000 iş yeri | 200.000 | Gözləntidən aşağı | Düşür |
Faktiki rəqəm hər üç sətirdə eynidir. Məhz buna görə görəcəksiniz ki, güclü iqtisadi məlumat gəlir, bazar isə düşür, sonra da şərhlərdə bunu elə izah edirlər ki, sanki incə bir şey baş verib. Heç bir incə şey baş verməyib. Rəqəm yaxşı idi, gözlənti isə daha yaxşı idi.
Bu, əks istiqamətdə də işləyir və bunu izləmək daha da çaşdırıcıdır. Daha pis xəbərə hazırlaşmış bazarı pis xəbər yuxarı qaldıra bilər.
İqtisadi təqvim niyə üstünlük deyil
Bu, birbaşa yuxarıdakından irəli gəlir. Əgər hərəkət sürprizdən asılıdırsa, açıqlamadan mənfəət götürmək üçün rəqəm dərc olunmazdan əvvəl onun haqqında konsensusun bilmədiyi nəyisə bilməlisiniz.
- Eyni rəqəmi hamı ilə eyni saniyədə oxuyursunuz.
- İnstitusional oyunçuların birjanın yanında yerləşdirilmiş, mikrosaniyələr ərzində reaksiya verən maşınları var. Siz başlığı oxuyana qədər ilk hərəkət artıq baş vermiş olur.
- Açıqlamalar ətrafında spredlər genişlənir və sürüşmə (slippage) artır, ona görə hətta düzgün proqnoz da pis qiymətlə icra oluna bilər. Bu barədə daha ətraflı treydinqdə risklərin idarə edilməsi dərsində danışılır.
Bunların heç biri iqtisadi məlumatların əhəmiyyətsiz olduğu demək deyil. Sadəcə bu məlumatlar fərdi treyderin hesabı üçün ticarət siqnalı deyil və açıqlamalar üzərində ticarətə qurulmuş strategiya satan hər kəs sizə piyada qatılacağınız bir yarış satır.
İnflyasiya rəqəminin saniyələr içində apardığı mövqe
Razı qaldığım bir mövqeyim var idi, sonra inflyasiya məlumatı çıxdı və bazar sanki ağlını itirdi. Saniyələr ərzində. Qiymətin hara gedəcəyi barədə bildiyimi düşündüyüm hər şey əhəmiyyətini itirdi, çünki bir rəqəm proqnoza uyğun gəlmədi.
Onda ən açıq görünən addımı atdım və açıqlamaların özündə ticarət etməyə başladım. Bu, daha pis nəticə verdi. Açıqlamadan sonrakı ilk hərəkət bazarın nəyisə qərara alması deyil. Bu, basabasdır və sıçrayışlar məni mövqedən o qədər çox atdı ki, bu ideyadan birdəfəlik əl çəkdim.
İndi etdiyim şeydə heç bir fənd yoxdur. Təqvimdə böyük bir açıqlama olanda həmin vaxt bazarda olmuram. İlk dalğanın keçməsinə imkan verirəm, spredin və hərəkətin sakitləşməsini gözləyirəm, sonra isə faktiki olaraq nə qalıbsa, ona baxıb qərar verirəm.
Mənim fikrimcə, təqvim əslində buna görə lazımdır. İmkanların siyahısı kimi yox, başqa yerdə olmalı olduğunuz vaxtların siyahısı kimi.
Təqvim əslində nə üçündür
Onun real faydası var və bu fayda proqnozlaşdırmaq yox, müdafiə olunmaqdır.
- Volatilliyin nə vaxt gələcəyini bilmək. Hansı saatlarda planlaşdırılmış açıqlama olduğunu əvvəlcədən görə və həmin saatları daha riskli saya bilərsiniz.
- Açıqlama zamanı mövqe saxlamamaq qərarı. Əgər istənilən istiqamətdə kəskin sıçrayış mövqeyə ciddi ziyan vuracaqsa, onu əvvəlcədən bağlamaq qorxaqlıq yox, real strategiyadır.
- Hərəkəti sonradan izah etmək. Həftənin gedişatını faiz dərəcələrinin müəyyən etdiyini bilmək şəraiti anlamağa kömək edir, baxmayaraq ki, onu əvvəlcədən proqnozlaşdırmağa kömək etməzdi.
- Uzunmüddətli perspektiv üçün kontekst. Mövqeləri həftələrlə saxlayırsınızsa, faiz mühiti sizin üçün hər gün mövqeni bağlayan birindən qat-qat vacibdir.
Bunun hansı saatlar olduğu və qaçınmağa dəyən digər vaxtlar gün ərzində ticarət üçün ən yaxşı vaxt dərsində izah olunur.
Hansı bazarda nə daha vacibdir
Eyni açıqlama hər yerdə eyni çəkiyə malik deyil.
| Nə ilə ticarət edirsinizsə | Onu ən çox hərəkətə gətirən amillər |
|---|---|
| Ayrı-ayrı səhmlər | Əvvəlcə şirkətin mənfəəti, sonra sektor, sonra faiz dərəcələri |
| Fond indeksləri | Faiz gözləntiləri və mərkəzi bankın dili, demək olar ki, hər şeydən daha vacib |
| Valyutalar | İki ölkə arasında faiz gözləntilərindəki fərq, onlardan birinin ayrılıqda gözləntisi yox |
| Əmtəələr | Həmin əmtəəyə tələb və təklif, üstəgəl dollar, üstəgəl artım gözləntiləri |
| Kripto | Likvidlik şəraiti və riskə meyil. Özünü valyutadan çox yüksək betalı texnologiya aktivi kimi aparır |
Valyuta sətri ən çox səhv öyrədilən sətirdir. Faiz artımı valyutanı öz-özünə gücləndirmir. O, valyutanı faizlərin qalxması gözlənilməyən ölkənin valyutasına nisbətən gücləndirir, həm də yalnız bu artım əvvəlcədən gözlənilmirdisə.
Tez-tez verilən suallar
Səhm qiymətlərinə ən çox hansı iqtisadi amillər təsir edir?
Bütövlükdə bazar üçün — faiz gözləntiləri və mərkəzi bankın bu barədə verdiyi siqnallar. Ayrıca şirkət üçün — onun öz mənfəəti analitiklərin proqnozu ilə müqayisədə. Adi siyahıdakı qalan demək olar ki, hər şey bu ikisindən birini dəyişməklə təsir edir.
Bazar niyə yaxşı xəbərə düşdü?
Çünki xəbər qiymətin artıq nəzərə aldığı qədər yaxşı deyildi, ya da faiz endirimini daha az ehtimallı etdi, ya da hərəkət gözlənilirdi və onu gözləyənlər mənfəətlərini götürdülər. Üçü də adi haldır və heç birini izah etmək üçün sui-qəsd nəzəriyyəsinə ehtiyac yoxdur.
Xəbərlər üzərində ticarət etməliyəmmi?
Yeni başlayan kimi — xeyr. Spred genişlənir, icra etibarsız olur, ilk hərəkət siz reaksiya verə biləcəyinizdən daha tez baş verir, istiqamət isə qiymətləndirə bilmədiyiniz proqnoz rəqəmindən asılıdır. Açıqlamalar zamanı kənarda durmaq strategiyadır, həm də ağıllı strategiya.
Ticarət etmək üçün iqtisadiyyatı izləməliyəmmi?
Təqvimin nə vaxt sıx olduğunu biləcək qədər izləməlisiniz ki, planlaşdırılmış hadisə sizi heç vaxt qəfil yaxalamasın. İqtisadiyyat haqqında böyük mənzərəyə ehtiyacınız yoxdur, üstəlik belə bir baxış qrafikin artıq təsdiqləmədiyi mövqeyə bağlanıb qalmağın geniş yayılmış yoludur.
Qısaca
Faiz gözləntiləri həlledici rol oynayır, qalan hər şey əsasən onların vasitəsilə təsir edir, bazar isə rəqəmin özünə görə yox, rəqəmlə proqnoz arasındakı fərqə görə hərəkət edir.
Təqvimdən nə baş verəcəyini bilmək üçün yox, nə vaxt ehtiyatlı olmaq lazım olduğunu bilmək üçün istifadə edin. Birincisi mümkündür. İkincisi isə sizə satılan şeydir.