როგორ გავაკონტროლოთ ემოციები ტრეიდინგში

ტრეიდინგიდან ემოციებს ვერ ამოიღებთ. ყველა სტატია, რომელიც გირჩევთ „იყავით დისციპლინირებული“, შედეგს აღწერს და არა მეთოდს. დისციპლინა ის არის, რასაც გარედან ხედავენ, როცა სხვა რამ მუშაობს.

ის, რაც სინამდვილეში მუშაობს, უფრო ვიწროა, ვიდრე ჟღერს. სავაჭრო გეგმას ორი მდგომარეობა ანგრევს. ისინი მას საპირისპირო მიმართულებით ანგრევენ და საპირისპირო წამალი სჭირდებათ. თითქმის ყველაფერი დანარჩენი ერთ-ერთი მათგანის სახესხვაობაა.

გარიგება, რომელშიც სიხარბეს ნიღაბი ეკეთა

ერთხელ ზედიზედ სამი წამგებიანი გარიგება მქონდა და პანიკაში ჩავვარდი. სადავეები შიშმა კი არ ჩაიგდო ხელში. სიხარბემ ჩაიგდო. ფულის სწრაფად დასაბრუნებლად პოზიციის ზომა გავაორმაგე, ყოველგვარი ტექნიკური ანალიზის გარეშე. ისიც წავაგე.

სწორედ მაშინ მივხვდი, რომ ბაზარმა ჩემი ემოციების შესახებ არაფერი იცის და არც აინტერესებს. ის არ მსჯიდა და არც რაიმეთი იყო ჩემი ვალდებული.

ახლა, როგორც კი შევამჩნევ, რომ გადაწყვეტილებას სიხარბე ან შიში იღებს, ეკრანს ვთიშავ, სანამ აზრებს არ დავალაგებ.

აქ საყურადღებო ისაა, რომ იმ მომენტში ეს სიხარბედ არ მეჩვენებოდა. პასუხისმგებლობის აღებას ჰგავდა, რაღაცის გამოსწორებას. ორივე ამ მდგომარეობის პრობლემა სწორედ ესაა. არცერთი მათგანი თავს არ ამჟღავნებს. ისინი გონივრული გადაწყვეტილების სახით მოდიან, და ამიტომ მათი ამოცნობა მექანიკური უნდა იყოს და არა იმაზე დამოკიდებული, რას გრძნობთ.

შიში და სიხარბე ერთი და იგივე პრობლემა არ არის

რჩევების უმეტესობა ემოციას ერთ მთლიანობად განიხილავს და ერთ წამალს გთავაზობთ, ჩვეულებრივ „შეისვენეთ“. მაგრამ ეს ორი მდგომარეობა გეგმას საპირისპირო გზებით აზიანებს, და ერთზე მიმართულმა გამოსწორებამ შეიძლება მეორე გააუარესოს. შეშინებული ტრეიდერისთვის იმის თქმა, რომ უფრო თამამი იყოს, და ხარბი ტრეიდერისთვის იმავეს თქმა ერთი და იგივე მითითება არ არის.

ამ მომენტში	შიში გაიძულებთ	სიხარბე გაიძულებთ
შესვლისას	გამოტოვოთ სწორი სეტაპი ან იყოყმანოთ, სანამ მოძრაობა არ ჩაივლის	შეხვიდეთ სეტაპის გარეშე ან დაედევნოთ ფასს, რომელიც უკვე წავიდა
ზომის არჩევისას	ისე მცირე ზომით ივაჭროთ, რომ შედეგს მნიშვნელობა არ ჰქონდეს	საკუთარ ლიმიტს გადააჭარბოთ, რადგან ეს გარიგება უეჭველი გეჩვენებათ
მომგებიანი პოზიციის შენარჩუნებისას	ადრე დახუროთ მიზნის მცირე ნაწილზე	მიზნის მიღწევის შემდეგაც დარჩეთ მეტის მოლოდინში
წამგებიანი პოზიციის შენარჩუნებისას	გაშეშდეთ და იმედი გქონდეთ, რომ ფასი დაბრუნდება	დაამატოთ, რომ საშუალო ფასი უკეთესად გამოიყურებოდეს
ზარალის შემდეგ	რამდენიმე დღით შეწყვიტოთ ვაჭრობა, კარგ სეტაპებზეც კი	მაშინვე ისევ ივაჭროთ, თანაც უფრო დიდი ზომით
ამბავი, რომელსაც საკუთარ თავს უყვებით	„სიფრთხილეს ვიჩენ“	„გადამწყვეტად ვმოქმედებ“

ბოლო სტრიქონი ორჯერ წაიკითხეთ. ორივე ეს წინადადება ისეთია, რასაც გონიერი ადამიანი ამბობს. არცერთი მათგანი მტკიცებულებად არ ითვლება, რადგან მათ ზუსტად იმ სიტუაციებში იტყვით, როცა ისინი ყველაზე ნაკლებად შეესაბამება სიმართლეს.

როგორ გაიგოთ, რომელ მდგომარეობაში ხართ

რადგან განცდა არასანდოა, ქცევას დაეყრდენით. ეს ის რამეებია, რისი დანახვაც შეგიძლიათ, და მათ რამდენიმე წამში შეამოწმებთ ისე, რომ ჯერ საკუთარ თავთან გულწრფელობაც არ დაგჭირდებათ.

რას ამჩნევთ საკუთარ ქცევაში	რომელი მდგომარეობა	რა უნდა გააკეთოთ
პოზიციას ყოველ რამდენიმე წამში ამოწმებთ	შიში	დააყენეთ ფასის შეტყობინება და დახურეთ ჩანართი. გრაფიკს თქვენ არ სჭირდებით
გინდათ მომგებიანი პოზიცია მიზნამდე ბევრად ადრე დახუროთ	შიში	არაფერი. მიზანი მაშინ აირჩიეთ, როცა მშვიდად იყავით, და მაშინ უფრო სანდო იყავით
წამგებიანი გარიგების შემდეგ მაშინვე უფრო დიდი ზომა გინდათ	სიხარბე	დღეისთვის გაჩერდით. სწორედ ეს ჯდება ყველაზე ძვირი
შედიხართ ისე, რომ მიზეზს არ იწერთ	სიხარბე	ჯერ წინადადება დაწერეთ. თუ ბუნდოვანი გამოვა, გარიგებაც არ არის
დარწმუნებული ხართ	სიხარბე	ზომა განახევრეთ. დარწმუნებულობა განცდაა და არა ინფორმაცია
შვება, როცა პოზიცია იხურება, მოგებით თუ ზარალით	შიში	პოზიცია ზედმეტად დიდი იყო. ეს ზომის პრობლემაა და არა ნერვების

ეს ბოლო სტრიქონი ამ სტატიაში ყველაზე სასარგებლოა. შვება საზომია. თუ გარიგების დახურვისას თავს მსუბუქად იგრძნობთ, ესე იგი ისეთ ტვირთს ატარებდით, რომელიც მკაფიოდ აზროვნებაში გიშლიდათ ხელს, და ვერანაირი ფსიქოლოგიური ვარჯიში ვერ გამოასწორებს არასწორ ზომას.

რა ვუყოთ შიშს

პოზიცია იმდენად პატარა გახადეთ, რომ მოსაწყენი იყოს

ეკრანთან შიში თითქმის ყოველთვის შენიღბული ზომის პრობლემაა. პოზიცია, რომელსაც ჩვეულებრივი ხმაურის დროს მშვიდად ინარჩუნებთ, სწორი ზომისაა. პოზიცია, რომლის გამოც ყოველ ტიკს თვალს ადევნებთ, სწორი ზომის არ არის, რაც უნდა კარგი ჩანდეს სეტაპი (ხელსაყრელი სიტუაცია). ზომის შემცირება გარიგებაზე უარის თქმად გეჩვენებათ. სინამდვილეში პირიქითაა. სწორედ ეს გაძლევთ საშუალებას, რომ პოზიცია ბოლომდე შეინარჩუნოთ.

უკვე მიღებული გადაწყვეტილება ძალაში დატოვეთ

შიში ძირითადად გასვლას უტევს. მიზანი, რომელიც შესვლამდე დაისახეთ, თქვენმა უფრო მშვიდმა და უკეთ ინფორმირებულმა ვერსიამ აირჩია. იმ ვერსიას, რომელსაც მიზნის 40%-ზე ადრე დახურვა უნდა, ნაკლები ინფორმაცია აქვს და არა მეტი. თუ საკუთარ მიზნებს მუდმივად უგულებელყოფთ, ეს უნდა ჩაიწეროთ და დათვალოთ და არა იმ წამს იკამათოთ საკუთარ თავთან.

გამიჯნეთ სიფრთხილე თავის არიდებისგან

სეტაპის გამოტოვება იმიტომ, რომ პირობები არ არის შესაფერისი, განსჯაა. მისი გამოტოვება იმიტომ, რომ წინა წამგებიანი იყო, შიშია. შიგნიდან ორივე ერთნაირად იგრძნობა. მოგვიანებით მათი გარჩევის ერთადერთი გზა წერილობითი მიზეზია, და სწორედ ამიტომ ღირს ტრეიდინგის დღიურის წარმოება.

რა ვუყოთ სიხარბეს

ზომა სესიამდე დააფიქსირეთ და არა მის განმავლობაში

სიხარბე, როგორც წესი, სტრატეგიას არ ცვლის. ის ზომას ცვლის, თანაც თითო გარიგებით, ისე, რომ ცალკე აღებული არცერთი ნაბიჯი არაგონივრული არ ჩანს. რიცხვი ბაზრის გახსნამდე განსაზღვრეთ და ჩათვალეთ საბოლოოდ გადაწყვეტილად, ისე, როგორც მაღვიძარაზე დაყენებულ დროს უყურებთ.

დარწმუნებულობა გაფრთხილებად მიიჩნიეთ

ყველაზე ცუდად იშვიათად მთავრდება ის გარიგებები, რომლებშიც დარწმუნებული არ იყავით. ცუდად სწორედ ის გარიგებები მთავრდება, რომლებშიც დარწმუნებული იყავით, რადგან დარწმუნებულობა ყველა შემოწმებას აქრობს. ჩემი ყველაზე ცუდი დღე სიგნალით დაიწყო, რომელშიც ოდნავადაც არ მეპარებოდა ეჭვი.

არასდროს გაზარდოთ ზომა ზარალის ასანაზღაურებლად

ზარალის შემდეგ ზომის გაზრდა ტრეიდინგში ყველაზე დამანგრეველი ჩვევაა და მას ცალკე გაკვეთილი ეთმობა: როგორ შევწყვიტოთ შურისძიების ტრეიდინგი. მოკლედ: ხუთი ჩვეულებრივი წამგებიანი გარიგების შემდეგ, თითოეულზე 1%-ის დაკარგვით, საწყის დონეზე დასაბრუნებლად დაახლოებით 5% გჭირდებათ. თუ ყოველი ზარალის შემდეგ ზომას აორმაგებთ, დაახლოებით 39% დაგჭირდებათ.

წესი, რომელიც ორივეს მოიცავს

ყველაფერი ზემოთ ნათქვამი ერთ პრინციპამდე დადის. გადაწყვეტილებები მიიღეთ, როცა მშვიდად ხართ, და გახადეთ ისინი იმდენად მექანიკური, რომ ეკრანთან მჯდომმა თქვენმა ვერსიამ მათი გადასინჯვა ვერ შეძლოს.

პრაქტიკაში ეს ნიშნავს ოთხ რიცხვს, რომლებსაც სესიის დაწყებამდე წერთ:

ზომა, გამოთვლილი პროცენტით და არა შეგრძნებით არჩეული.
შესვლის პირობა – ჩამოყალიბებული ისეთი კონკრეტული წინადადებით, რომ შეიძლება მცდარი აღმოჩნდეს.
გასვლა – როგორც მიზანი, ისე დონე, რომელიც იდეას აუქმებს.
ზღვარი, რომელზეც იმ დღეს ვაჭრობას წყვეტთ, თანხაში გამოხატული.

დაუკვირდით, რომ არცერთი მათგანი ემოციას არ ეხება. თქვენ არ ცდილობთ თავი სხვაგვარად იგრძნოთ, რადგან ამას ბრძანებით ვერ გააკეთებთ. თქვენ ცდილობთ შეამციროთ იმ გადაწყვეტილებების რაოდენობა, რომლებიც ხელმისაწვდომია მაშინ, როცა თქვენი განსჯა ყველაზე სუსტია. ეს დიზაინის ამოცანაა, დიზაინის ამოცანები კი გადაჭრადია.

როცა საქმე დისციპლინაზე აღარ არის

ამ თემაზე ყველა სტატია რჩევით „მართეთ ემოციები“ მთავრდება. ღირს ითქვას ის, რასაც არცერთი მათგანი არ ამბობს: ზოგიერთი ადამიანისთვის ეს საერთოდ არ არის ემოციების კონტროლის პრობლემა.

2021 წელს ჟურნალ Frontiers in Psychiatry-ში გამოქვეყნებულ კვლევაში Hakansson, Fernandez-Aranda და Jimenez-Murcia წერენ, რომ ფინანსური ბაზრების ინვესტორების დაახლოებით 8% შესაძლოა თავიანთ ტრეიდინგთან მიმართებით პრობლემური აზარტული თამაშის კრიტერიუმებს აკმაყოფილებდეს, და სწრაფ ვაჭრობას აღწერენ, როგორც სერიოზული ვალებისა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების აღიარებულ გზას.

გულწრფელი ტესტი ის კი არ არის, რას გრძნობთ ვაჭრობისას. ტესტი ისაა, როგორ მოქმედებს ტრეიდინგი თქვენს დანარჩენ ცხოვრებაზე:

ვაჭრობთ ფულით, რომელიც ბინის ქირისთვის, კომუნალური გადასახადებისთვის ან ვალის დასაფარად გჭირდებათ.
ახლობლებს უმალავთ, რამხელა ზარალი გაქვთ.
ერთზე მეტჯერ გადაგიწყვეტიათ შეწყვეტა და არ შეგიწყვეტიათ.
ეს თქვენს ძილზე, სამსახურზე ან ურთიერთობებზე აისახება.

თუ ამათგან რამდენიმე სიმართლეა, ზემოთ ნახსენები ოთხი რიცხვი ვერ გიშველით, რადგან ისინი ამისთვის არ არის შექმნილი. ეს იგივე სფეროა, რაც აზარტული თამაშები, მას იგივე სახის მხარდაჭერა შველის, და ექიმთან ან აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულების დამხმარე სამსახურთან საუბარი გონივრული პირველი ნაბიჯია და არა დრამატული.

ხშირად დასმული კითხვები

როგორ გამოვრიცხო ემოციები ტრეიდინგიდან მთლიანად?

ვერ გამორიცხავთ, და ტრეიდერები, რომლებიც ამბობენ, რომ ეს შეძლეს, კარგ სისტემებს აღწერენ და არა განცდის არარსებობას. რეალისტური მიზანია ემოციური მომენტი უმნიშვნელო გახადოთ იმით, რომ ყველაფერი უკვე გადაწყვეტილი გაქვთ, და არა ის, რომ ეს მომენტი საერთოდ აღარ დადგეს. სრული ავტომატიზაცია გადაწყვეტილებებს აქრობს, მაგრამ ემოციას არ შლის – უბრალოდ სხვაგან გადააქვს: იმ გადაწყვეტილებაში, როდის გამორთოთ სისტემა.

რა თქვა უორენ ბაფეტმა შიშსა და სიხარბეზე?

მისი ცნობილი ფრაზაა: „გეშინოდეთ, როცა სხვები სიხარბეს იჩენენ, და იყავით ხარბი, როცა სხვებს ეშინიათ“ (უორენ ბაფეტი). ღირს ნათლად ვთქვათ, რას ნიშნავს ეს, რადგან მას ხშირად არასწორი პრობლემის მიმართ იშველიებენ. ის ხანგრძლივ პერიოდში მთელი ბაზრის განწყობის საწინააღმდეგოდ მოქმედებას აღწერს. ის არაფერს ამბობს იმაზე, როგორ მართოთ საკუთარი რეაქცია წამგებიან გარიგებაზე სამშაბათს ნაშუადღევს, და სწორედ ამაზეა ეს სტატია. ამ ორს მუდმივად ურევენ ერთმანეთში.

რატომ აგებს ტრეიდერების 95%?

ეს კონკრეტული ციფრი ფოლკლორია, თუმცა დოკუმენტირებული მონაცემები მისგან შორს არ არის, და ისინი დაწვრილებით არის განხილული გაკვეთილში რატომ კარგავთ მუდმივად ფულს. რაც შეეხება იმას, თუ ბრალის რა ნაწილი ეკისრება ემოციას: ის იშვიათად არის პირდაპირი მიზეზი. ემოცია ცვლის ზომასა და დროის შერჩევას, ზიანს კი სწორედ ზომა და დროის შერჩევა აყენებს.

დამეხმარება ამაში დემო ანგარიში?

პლატფორმის შესასწავლად – კი. ამისთვის – თითქმის საერთოდ არა. შიში და სიხარბე რეაქციაა იმაზე, რომ ფული რისკის ქვეშაა, დემო ანგარიშზე კი არაფერია რისკის ქვეშ. ძალიან პატარა რეალური ანგარიში ერთ კვირაში უფრო მეტს გასწავლით საკუთარ ქცევაზე, ვიდრე დიდი დემო ანგარიში – ერთ წელიწადში.

მოკლედ

ორი მდგომარეობა, საპირისპირო მიმართულებები. შიში მომგებიან პოზიციებს ნაადრევად ხურავს, სეტაპებს ტოვებს და წამგებიან პოზიციებთან გაშეშებს. სიხარბე ზედმეტად დიდ ზომას იღებს, ფასს დასდევს და წამგებიან პოზიციებს ამატებს. არცერთი მათგანი თავს არ ამჟღავნებს, ამიტომ ქცევას დააკვირდით და არა განცდას.

შემდეგ ოთხი რიცხვი მშვიდ მდგომარეობაში განსაზღვრეთ და ყველაფერი ისე ააწყვეთ, რომ ეკრანთან მჯდომ ადამიანს გადასაწყვეტი აღარაფერი დარჩეს.