Hầu hết mọi người trả lời câu hỏi này bằng cách nhìn vào số dư tài khoản. Vấn đề là số dư chính là thứ duy nhất không thể trả lời được câu hỏi đó. Một chiến lược tốt có thể thua trong nhiều tuần. Một chiến lược tồi có thể kiếm tiền trong nhiều tuần. Khi mọi chuyện đang diễn ra, bạn không thể phân biệt được đâu là đâu.
Có một cách tốt hơn. Nó cần năm con số, và nhiều lệnh hơn bạn muốn.
Vì sao số dư tài khoản không thể cho bạn biết
Một lệnh gần như không nói lên điều gì. Hai mươi lệnh vẫn gần như không nói lên điều gì. Đó không phải câu nói truyền động lực, mà là số học, và nó được giải thích đầy đủ trong bài tại sao giao dịch lại khó.
Để khá chắc chắn rằng một chiến lược thắng 55% số lần không chỉ là tung đồng xu, bạn cần khoảng 785 lệnh. Vậy nên nếu bạn đánh giá một chiến lược dựa trên tháng vừa rồi, bạn đang đoán mò.
Điều bạn có thể làm sớm hơn là đo những thứ ổn định từ rất lâu trước khi số dư ổn định.
Năm con số có thể cho bạn biết
Cả năm con số đều lấy từ dữ liệu giao dịch của bạn. Bạn không cần phần mềm, và không con số nào trong đó là số dư.
Trước tiên, một từ bạn sẽ cần: R. R là số tiền bạn chấp nhận rủi ro cho một lệnh. Nếu bạn rủi ro $100 và thắng $200, đó là một lệnh thắng 2R. Nếu bạn mất $100 đó, đó là một khoản lỗ 1R. Tư duy theo R giúp bạn so sánh các lệnh có quy mô khác nhau.
| Con số | Cách tính | Nó cho bạn biết điều gì |
|---|---|---|
| Số lượng lệnh | Đếm chúng. Chỉ tính các lệnh của đúng chiến lược này | Bốn con số còn lại đã có ý nghĩa gì chưa |
| Tỷ lệ thắng | Số lệnh thắng chia cho tổng số lệnh | Rất ít nếu đứng một mình. Nó chỉ có ý nghĩa khi đặt cạnh hàng tiếp theo |
| Lãi trung bình so với lỗ trung bình | Lệnh thắng trung bình chia cho lệnh thua trung bình, tính theo R | Chiến lược có trả đủ khi nó đúng hay không |
| Kỳ vọng (expectancy) | Xem bên dưới | Chiến lược kiếm tiền hay mất tiền |
| Chuỗi thua lỗ tệ nhất | Chuỗi lệnh thua dài nhất cho đến nay | Khối lượng vị thế của bạn có chịu được nó không |
Người ta chăm chăm nhìn vào tỷ lệ thắng và bỏ qua kỳ vọng. Tỷ lệ thắng 70% là vô giá trị nếu các khoản lỗ lớn gấp bốn lần các khoản thắng. Tỷ lệ thắng 35% là xuất sắc nếu các lệnh thắng đủ lớn.
Kỳ vọng là con số quyết định
Kỳ vọng là giá trị trung bình của một lệnh. Công thức rất ngắn:
Kỳ vọng = (tỷ lệ thắng × lãi trung bình) − (tỷ lệ thua × lỗ trung bình)
Giả sử bạn thắng 40% số lần, lãi trung bình là $200 và lỗ trung bình là $100. Ta có (0,40 × 200) − (0,60 × 100), tức là 80 − 60, vậy là $20 mỗi lệnh. Qua một trăm lệnh, đó là $2.000. Không phải nhờ thông minh. Mà nhờ có một lợi thế (edge) và để nó phát huy.
Cùng ý tưởng đó sẽ dễ đọc hơn khi tính theo R. Đây là giá trị của một lệnh với những tổ hợp mà người ta thực sự hay dùng:
| Lợi nhuận mỗi lệnh thắng | Tỷ lệ thắng 40% | Tỷ lệ thắng 50% | Tỷ lệ thắng 60% |
|---|---|---|---|
| 1R | −0,20R | 0,00R | +0,20R |
| 1,5R | 0,00R | +0,25R | +0,50R |
| 2R | +0,20R | +0,50R | +0,80R |
| 3R | +0,60R | +1,00R | +1,40R |
Có hai điều nổi bật. Nếu lệnh thắng của bạn có cùng quy mô với lệnh thua (hàng 1R), bạn phải thắng hơn một nửa số lần chỉ để hòa vốn, chưa tính chi phí. Đó là lý do lướt sóng (scalping) với mục tiêu nhỏ khó hơn vẻ ngoài của nó. Và một chiến lược thắng 2R với tỷ lệ thắng 40% vẫn kiếm được tiền dù sai ba trên năm lần.
Bất cứ thứ gì bằng hoặc dưới 0 không phải là một chiến lược đang có một tháng tệ. Nó mất tiền theo thiết kế, và không có mức kỷ luật nào sửa được.
Năm lệnh thắng chẳng chứng minh được gì
Có một chiến lược trông hoàn hảo vì cả năm lệnh đầu tiên đều thắng. Năm lần liên tiếp là đủ để cảm thấy bất khả chiến bại nhưng còn lâu mới đủ để biết được điều gì. Lúc đó tôi không hiểu điều này, nên tôi tăng khối lượng và bắt đầu lên kế hoạch.
Rồi thị trường thay đổi một chút và mọi thứ sụp đổ. Chính những quy tắc từng trông hoàn hảo bắt đầu tạo ra hết lệnh thua này đến lệnh thua khác. Thứ tôi tưởng là bằng chứng hóa ra chỉ là một chuỗi may mắn.
Phải gần một trăm lệnh thì các con số mới nói lên được điều gì đó mà tôi có thể dựa vào. Người thiếu kiên nhẫn chẳng ai muốn nghe điều đó. Nhưng đó vẫn là điều hữu ích nhất tôi biết về việc kiểm tra một chiến lược.
Cần bao nhiêu lệnh trước khi có thể tin vào câu trả lời
Kỳ vọng tính từ mười lăm lệnh chỉ là tin đồn. Đại khái, đây là điều mà mỗi mức số lệnh có thể cho bạn biết:
| Số lệnh đã ghi | Điều bạn có thể nói |
|---|---|
| Dưới 20 | Không gì cả. Đừng thay đổi gì |
| 20 đến 50 | Bạn có tuân theo kế hoạch hay không. Chưa phải kế hoạch có hiệu quả hay không |
| 50 đến 100 | Cái nhìn đầu tiên về kỳ vọng và chuỗi thua tệ nhất của bạn. Hãy coi đó là tạm thời |
| 100 đến 300 | Một ước tính dùng được, nếu thị trường không thay đổi dưới chân bạn |
| Vài trăm | Đủ để phân biệt một lợi thế nhỏ với may mắn |
Sự thật khó nghe là hầu hết trader nhỏ lẻ không bao giờ ghi đủ số lệnh của một cách làm để biết nó có hiệu quả hay không. Họ đổi cách sau mỗi chuỗi tệ, và việc này đưa số đếm về 0. Rồi họ lại làm như vậy trong nhiều năm.
Nó hỏng rồi, hay đây là chuyện bình thường?
Đây là câu hỏi người ta thực sự đặt ra, thường là giữa lúc tài khoản đang sụt giảm (drawdown). Đây là cách phân biệt hai trường hợp.
| Điều bạn thấy | Có lẽ bình thường | Có lẽ đã hỏng |
|---|---|---|
| Năm hoặc sáu lệnh thua liên tiếp | Có. Với tỷ lệ thắng 45%, hầu như ai cũng gặp điều này trong vòng 100 lệnh | Chỉ khi các khoản lỗ lớn hơn bạn đã lên kế hoạch |
| Mức sụt giảm tài khoản sâu hơn bất cứ lần nào trước đây | Có thể, nếu dữ liệu của bạn còn ngắn | Đáng xem xét khi nó đã vượt xa chuỗi thua tệ nhất của bạn |
| Tỷ lệ thắng giảm, R thì không | Nhiều khả năng là dao động ngẫu nhiên | Nếu kéo dài 100+ lệnh, thiết lập có thể đã ngừng hiệu quả |
| Khoản lỗ lớn hơn kế hoạch | Không phải dao động ngẫu nhiên | Vấn đề thực thi, không phải vấn đề chiến lược |
| Thiết lập ngày càng khó tìm | Thị trường đã thay đổi | Chiến lược có thể chỉ phù hợp với những điều kiện đã qua |
Hàng quan trọng nhất là hàng thứ tư. Nếu các khoản lỗ của bạn lớn hơn kế hoạch, bạn hoàn toàn chưa kiểm tra chiến lược, vì thứ bạn đã chạy không phải là chiến lược đó.
Dấu hiệu cho thấy bạn chưa bao giờ thực sự kiểm tra nó
Trước khi kết luận một chiến lược không hiệu quả, hãy loại trừ những điều này. Cả bốn đều phổ biến hơn nhiều so với một phương pháp hỏng.
- Bạn đã thay đổi quy tắc trong lúc kiểm tra. Khi đó mẫu dữ liệu chẳng đại diện cho thứ gì cả.
- Bạn đã không tuân theo quy tắc. Nếu cột “Theo kế hoạch (C/K)” trong nhật ký của bạn phần lớn là K, bạn đã kiểm tra kỷ luật của mình, không phải chiến lược.
- Quy tắc quá mơ hồ để có thể bị phá. “Mua ở nhịp điều chỉnh” không phải là một quy tắc. “Mua ở lần đóng cửa đầu tiên trên EMA 20 sau hai lần chạm mức giá đó” mới là quy tắc.
- Khối lượng vị thế của bạn liên tục thay đổi. Nếu rủi ro khác nhau giữa các lệnh, kết quả không thể so sánh được và kỳ vọng tính theo R chẳng có nghĩa gì.
Backtest có giá trị đến đâu
Kiểm tra một chiến lược trên dữ liệu quá khứ là hữu ích, nhưng nó bị thổi phồng quá mức. Đây là cách phân chia thật lòng.
Những gì nó mang lại: một mẫu dữ liệu lớn trong thời gian ngắn, ý niệm về mức sụt giảm tệ nhất mà cách làm đó từng có thể gặp, và một cách nhanh để loại bỏ những ý tưởng chưa từng hiệu quả.
Những gì nó không thể mang lại: sự trung thực về quá khứ. Bạn đã biết mọi chuyện kết thúc ra sao, và mọi lựa chọn bạn đưa ra khi kiểm tra đều bị điều đó chi phối. Thêm đủ quy tắc thì giai đoạn nào trong lịch sử cũng có thể trở nên có lãi. Điều đó chẳng cho bạn biết gì về giai đoạn tiếp theo. Và bạn không thể backtest hành vi của chính mình, thứ thường là giới hạn thực sự.
Cách làm thực tế ở giữa: dùng backtest để loại bỏ ý tưởng, không phải để xác nhận chúng. Sau đó kiểm tra tiếp những ý tưởng còn trụ lại trên thị trường thật (forward test) với khối lượng nhỏ nhất mà công ty môi giới cho phép. Một chiến lược hiệu quả trên giấy nhưng sụp đổ trên tài khoản thật là kết quả bình thường, không phải ngoại lệ.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết chiến lược giao dịch của tôi có hiệu quả không?
Tính kỳ vọng từ ít nhất một trăm lệnh đã ghi lại, trong đó bạn tuân theo quy tắc và giữ rủi ro như nhau. Nếu nó rõ ràng trên 0 sau khi trừ chi phí, chiến lược hiệu quả. Nếu bạn không tính được vì không có dữ liệu, thì đó là câu trả lời của bạn cho một câu hỏi cấp bách hơn.
Một chiến lược tốt nên có tỷ lệ thắng bao nhiêu?
Không có con số nào như vậy. Tỷ lệ thắng chỉ có ý nghĩa khi đặt cạnh tỷ lệ lợi nhuận trên rủi ro của bạn. 35% là xuất sắc với 3R và chết người với 1R.
Nên kiểm tra một chiến lược trong bao lâu?
Hãy đếm số lệnh, không phải số tuần. Một trăm lệnh là mức tối thiểu hợp lý cho kết luận đầu tiên. Hãy quyết định con số trước khi bắt đầu. Nếu bạn quyết định giữa lúc tài khoản đang sụt giảm, bạn sẽ dừng lại vào đúng thời điểm tệ nhất.
Có nên chạy nhiều hơn một chiến lược không?
Chưa nên, cho đến khi chiến lược đầu tiên có vài trăm lệnh được ghi lại. Hai chiến lược sẽ chia đôi mẫu dữ liệu của mỗi cái và nhân đôi khả năng bạn chẳng học được gì về cái nào.
Tóm lại
Năm con số: số lượng lệnh, tỷ lệ thắng, lãi trung bình so với lỗ trung bình, kỳ vọng, chuỗi thua tệ nhất. Kỳ vọng là phán quyết. Số lượng lệnh quyết định phán quyết đó có ý nghĩa hay không. Số dư tài khoản không có trong danh sách.
Hầu hết các chiến lược bị bỏ đi đều chưa bao giờ được kiểm tra. Chúng chỉ bị cắt ngang.