Een tradingjournaal is een verslag van de beslissing, niet van het resultaat. De winst en het verlies staan al in je rekeningoverzicht, en dat vertelt je bijna niets. Wat het overzicht je niet kan vertellen, is waarom je instapte, wat je van plan was en of je dat ook echt deed.
Het hele systeem past in acht kolommen. Een schrift is genoeg om te beginnen. Je hebt geen software nodig. Bijna elk artikel dat iets anders beweert, is geschreven door een bedrijf dat software verkoopt.
Wat mijn journaal me liet zien en mijn geheugen nooit
Ik dacht altijd dat ik mijn eigen fouten wel onthield. Een journaal bijhouden liet me iets anders zien.
Toen ik eindelijk met de gegevens ging zitten, bleken de verliezen zich op vrijdagavond op te hopen, als ik moe was en zonder het te merken mijn eigen regels brak. Dat had ik nooit ontdekt door goed na te denken. Je geheugen sorteert niet op dag van de week, en het laat stilletjes de trades weg waar je liever niet aan denkt.
Dezelfde gegevens lieten ook iets nuttigs de andere kant op zien. Mijn combinatie van Schaff Trend Cycle en MACD werkte in sommige sessies veel beter dan in andere. Dat kun je niet voelen. Je kunt het alleen tellen.
Ik open geen trade meer zonder het journaal. Het is de eerlijkste spiegel die ik heb.
De oplossing die eruit voortkwam, was geen nieuwe indicator. Het was: niet meer traden op vrijdagavond. Alleen een vastgelegd overzicht kan je zo’n antwoord geven.
De acht kolommen die het werk doen
Meer dan dit en je stopt in de tweede week met invullen. Minder dan dit en het kan geen vragen beantwoorden.
| Kolom | Wat erin komt | Waarom hij zijn plek verdient |
|---|---|---|
| Datum en tijd | Wanneer je instapte | Laat patronen per dag en uur zien die je niet kunt voelen |
| Instrument | Wat je tradede | Laat zien waar je voordeel echt zit |
| Reden van instap | Eén zin, geschreven voordat je klikt | Een vage zin verraadt het. Dan was er geen setup |
| Geplande uitstap | Het doel, en het niveau dat zou bewijzen dat je ongelijk hebt | Maakt van een hoop iets wat je kunt testen |
| Werkelijke uitstap | Waar je echt uitstapte | Het verschil tussen deze rij en de rij erboven is je discipline |
| Risico % | Percentage van de rekening dat op het spel staat | Betrapt een positiegrootte die na een verlies omhoog kruipt |
| Plan gevolgd (J/N) | Gewoon J of N | De allernuttigste kolom op de pagina |
| Stemming | Twee of drie woorden | Verveeld, gehaast, zeker, geïrriteerd. Patronen verschijnen snel |
Kijk ook naar wat er niet op de lijst staat. Er is geen kolom voor winst. Van de winst probeer je niet te leren, en een winstkolom maakt van het journaal ongemerkt een scorebord dat je in slechte weken gaat ontwijken.
Zo ziet een ingevulde rij eruit
Met beschrijvingen van journaals ben je het makkelijk eens, maar ze zijn moeilijk na te doen. Hier zijn twee echte soorten rijen, naast elkaar. Dezelfde trader, dezelfde week.
| Kolom | Een rij die iets waard is | Een rij waar je niets van leert |
|---|---|---|
| Reden van instap | “Pullback naar de EMA 20 nadat het niveau twee keer hield, instap bij de herovering” | “Zag er goed uit” |
| Geplande uitstap | “Doel bij de vorige top, fout onder 1,0820” | “Even kijken hoe het gaat” |
| Werkelijke uitstap | “Doel bereikt” | “Gesloten, werd zenuwachtig” |
| Risico % | 1% | “normale grootte” |
| Plan gevolgd (J/N) | J | N |
| Stemming | rustig, een beetje verveeld | zeker, gehaast |
De rechterkolom is geen grap. Zo zien de meeste journaals er in week één uit. Niets erin is te controleren. “Zag er goed uit” kun je een maand later niet testen, “normale grootte” kun je niet tellen, en een maand aan zulke rijen geeft je niets om te sorteren.
De test voor elke cel is simpel: kan iemand anders hem teruglezen en zeggen dat je ongelijk had? “Pullback naar de EMA 20 nadat het niveau twee keer hield” is te controleren. “Zag er goed uit” niet.
Twee à drie minuten per trade. Meer kost het niet. En de kolom “Reden van instap” gaat sneller zodra je merkt dat de trades die moeilijk op te schrijven zijn, meestal de trades zijn die het niet waard zijn.
Pak het sjabloon
Hier zijn dezelfde acht kolommen als spreadsheet die je kunt openen en meteen kunt gebruiken. Het is gratis en er wordt niets van je gevraagd.
Gratis sjabloon voor een tradingjournaal
Een spreadsheetbestand met de acht kolommen hieronder en verder niets. Geen e-mail, geen aanmelding, geen account. Het opent in Excel, Numbers, Google Sheets of LibreOffice.
Het bestand wordt in je browser gemaakt. Er wordt niets verstuurd en niets vastgelegd.
Werk je liever op papier, gebruik dan papier. Het medium is nooit het probleem geweest.
De kolom die iedereen weglaat
Van de acht verandert de eenvoudigste het meest: “Plan gevolgd (J/N)”, oftewel: heb je je eigen plan gevolgd, ja of nee.
Hij scheidt twee totaal verschillende problemen die er van binnenuit hetzelfde uitzien.
- Je volgde het plan en verloor. Dan is de strategie wat je moet onderzoeken. Je uitvoering was prima.
- Je volgde het plan niet en verloor. Dan is de strategie nooit getest, en zou het veranderen ervan je niets vertellen.
- Je volgde het plan niet en won. Dit is de gevaarlijke rij. Die leert je de verkeerde les, harder dan welk verlies ook, en zonder deze kolom merk je nooit dat het gebeurde.
De meeste traders die denken dat hun strategie niet werkt, hebben hem nooit echt uitgevoerd. De kolom “Plan gevolgd (J/N)” zoekt dat in een middag uit in plaats van in een jaar.
Zo evalueer je het
Het journaal schrijven is de helft van het werk. De helft die mensen overslaan, is het teruglezen, en dat kost minder tijd dan ze verwachten.
| Wanneer | Hoe lang | Waar je naar zoekt |
|---|---|---|
| Na de laatste trade van de dag | Vijf minuten | Vul de gaten in zolang je je stemming nog weet |
| Eén keer per week | Twintig minuten | Tel de rijen met N. Kijk waar de positiegrootte veranderde |
| Eén keer per maand | Een uur | Sorteer op dag, op uur, op instrument, op setup. Tellen, niet lezen |
Uit de maandelijkse evaluatie komen bevindingen zoals de mijne, en die werkt pas als je genoeg rijen hebt om te sorteren. Dat is meestal ergens tussen de dertig en vijftig trades: een paar weken voor sommige mensen, een paar maanden voor anderen.
Wat twintig rijen je vertellen
Je hebt geen jaar aan gegevens nodig. Twintig eerlijke rijen zijn genoeg om het meeste te zien.
| Wat je opvalt | Wat het meestal betekent |
|---|---|
| De kolom “Risico %” schommelt | De positiegrootte wordt op gevoel gekozen, niet volgens een regel |
| “Risico %” springt omhoog direct na een verliesrij | Revenge trading, hoe je het toen ook noemde |
| “Reden van instap” is in meerdere rijen vaag | Dat waren geen setups. Dat was verveling of behoefte |
| “Werkelijke uitstap” wijkt steeds af van “Geplande uitstap” | Het plan wordt halverwege de trade losgelaten |
| Verliezen concentreren zich op één dag of één uur | Vermoeidheid, of een sessie die niet bij je strategie past |
| Meer rijen dan je had verwacht | Overtrading. Bijna iedereen telt de helft te weinig |
Twee of meer hiervan in twintig trades is een patroon, geen slechte week. Meer over de eerste twee lees je in stoppen met revenge trading en risicobeheer bij trading.
Heb je echt software nodig?
Elk artikel dat op deze vraag hoog scoort, is gepubliceerd door een bedrijf dat een journaling-app verkoopt, dus eerlijke antwoorden zijn zeldzaam. Hier is er een.
Een spreadsheet is genoeg als je minder dan ongeveer tien trades per dag doet, als je bereid bent acht velden in te typen en als je vooral je eigen gedrag wilt begrijpen. Dat geldt voor de meeste mensen die dit lezen, en het is waar iedereen zou moeten beginnen.
Software begint zijn prijs waard te worden als het typen zelf de reden wordt dat je stopt. Als je scalpt, of dertig trades per sessie doet, houd je handmatig invoeren niet vol, en dan is een app die je trades bij je broker importeert het geld waard. Hetzelfde geldt als je bij elke rij een grafiek wilt zonder met de hand screenshots op te slaan.
Wat software niet doet, is je eerlijk maken. De kolom “Plan gevolgd (J/N)” vul je nog steeds zelf in, en het is nog steeds de kolom die ertoe doet.
Veelgestelde vragen
Hoe maak ik een tradingjournaal?
Open een spreadsheet, maak de acht kolommen hierboven en vul de eerste rij in voordat je je volgende trade plaatst. Meer hoef je niet in te richten. Het sjabloon hierboven is precies hetzelfde, als je de kolomkoppen liever niet zelf typt.
Moet ik van elke trade een screenshot maken?
Niet in het begin. Screenshots zijn de meest voorkomende reden dat een journaal in week twee sneuvelt, want ze maken van een taak van dertig seconden een klus van vijf minuten. Zodra de gewoonte er stevig in zit, voeg je alleen een screenshot toe bij trades die je met N hebt gemarkeerd, want dat zijn de trades die het waard zijn om nog eens te bekijken.
Excel, een app of een schrift?
Wat je over een maand nog steeds gebruikt. Papier wint op gewoonte en verliest op sorteren, en dat laatste telt pas als je genoeg rijen hebt om te sorteren. Beginnen op papier en na dertig trades overstappen op een spreadsheet is een prima route.
Hoe lang duurt het voordat het helpt?
Het effect op je discipline is er meteen, want als je “Reden van instap” invult voordat je klikt, gaan sommige trades helemaal niet meer door. Patronen vinden kost dertig tot vijftig rijen. Bij mij duurde het een paar maanden voordat er iets uitkwam waar ik mee aan de slag kon, en toen kwam er iets uit dat mijn week veranderde.
Kort samengevat
Acht kolommen. Schrijf de reden op voordat je klikt, niet erna. Vul eerlijk J of N in. Lees het één keer per week terug en tel één keer per maand.
Het journaal is geen administratie. Het is de enige plek waar je trading wordt beschreven door iets anders dan je eigen geheugen, en je geheugen staat aan jouw kant op een manier die je niet helpt.