Umeshauona mchoro huo. Wimbi laini lenye hatua nne zenye majina, na mishale inayoonyesha hasa wapi pa kununua na wapi pa kuuza. Unaonekana katika kila makala kuhusu mada hii, na ndiyo picha inayopotosha zaidi katika elimu ya trading.
Si kwa sababu hatua hizo si sahihi. Zipo kweli. Unapotosha kwa sababu mchoro huchorwa kwenye chati ambapo mageuko yameshatokea, na huo ndio wakati pekee yanapoonekana wazi.
Hatua nne, kwa ufupi
Maneno haya yanafaa kuyajua, kwa hiyo haya hapa bila mishale.
| Hatua | Bei inafanya nini | Inavyohisi wakati huo |
|---|---|---|
| Ukusanyaji | Inasonga pembeni baada ya kushuka kwa muda mrefu | Inachosha. Hakuna kinachofanya kazi. Watu wengi wameacha kufuatilia |
| Kupanda | Vilele vya juu zaidi na mabonde ya juu zaidi | Wazi ukitazama nyuma. Wakati huo inaonekana kama mruko mwingine wa bei ulioshindwa |
| Usambazaji | Pembeni baada ya kupanda kwa muda mrefu, na mayumbo makali zaidi | Kama pumziko kabla ya awamu inayofuata ya kupanda. Ndicho kinachoifanya ifanikiwe |
| Kushuka | Vilele vya chini zaidi na mabonde ya chini zaidi | Kama fursa ya kununua, tena na tena |
Angalia safu ya tatu. Kila hatua inahisi kama mwendelezo wa ile iliyotangulia, na ndiyo sababu hasa huwezi kuona mabadiliko ukiwa bado ndani yake.
Kwa nini mchoro hudanganya
Chukua picha yoyote ya mzunguko kutoka kitabu cha kiada na ufunike nusu yake ya kulia. Kinachobaki hakieleweki. Kushuka ambako mchoro unakuita “mwanzo wa kushuka” kunafanana kabisa na pullback kumi na mbili za wakati wa kupanda zilizotangulia, ambazo baadaye zilifika vilele vipya.
Tatizo hili linapita katika uchambuzi wote wa kiufundi. Muundo wa bei hufafanuliwa kwa jinsi ulivyoishia. Kichwa na mabega (head and shoulders) ni kichwa na mabega pale tu mstari wa shingo (neckline) unapovunjwa. Kabla ya hapo, ni chati tu. Kilele cha mzunguko ni kilele pale tu soko linapoacha kufikia vilele vipya, na unagundua hilo muda fulani baada ya kuacha.
Kwa hiyo msimamo wa kweli ni huu. Hatua ni njia nzuri ya kueleza kilichotokea. Ni chombo dhaifu cha kutabiri kitakachofuata. Yeyote anayekuonyesha mchoro wenye mishale ya kuingia anakuonyesha yaliyopita, yaliyochorwa ukijua tayari kila kilichotokea.
Mgeuko ambao kumbe ulikuwa pullback
Wakati mmoja nilisoma pullback kama kilele cha mwelekeo mzima wa bei. Bei ilishuka kwa nguvu kiasi cha kuonekana kama mwisho wa kitu fulani, kwa hiyo nikaanza kufungua position upande mwingine, nikiwa na uhakika kwamba nilikuwa mapema kwenye mshuko mkubwa badala ya kuchelewa kwenye mdogo.
Ilikuwa marekebisho ndani ya mwelekeo imara wa kupanda, na ilisambaratisha position zangu kabisa.
Sehemu isiyopendeza ni kwamba wakati huo, hakuna chochote kwenye skrini yangu kilichosema pullback badala ya mgeuko. Viwili hivi vinafanana kabisa vinapotokea. Kimoja tu ndicho bado kinaendelea wiki moja baadaye.
Nilichojifunza ni kanuni ninayoitumia hadi leo. Mpaka muundo uvunjike kwenye muda wa chati (timeframe) mkubwa kuliko ule ninaoufanyia trading, mwelekeo uliokuwepo bado upo, na maoni yangu kuhusu mzunguko umefika wapi hayabadilishi hilo.
Unachoweza kuona kweli kwa wakati halisi
Kuacha kutabiri hatua hakukuachi mikono mitupu. Baadhi ya mambo kuhusu hali ya sasa yanaweza kuonekana badala ya kukisiwa, na yanafaa zaidi.
| Unachoweza kuona sasa | Kinachoashiria | Kisichokuambia |
|---|---|---|
| Vilele vya juu zaidi na mabonde ya juu zaidi | Mwelekeo kwa sasa ni wa kupanda | Kama utaendelea kesho |
| Bei inasonga ndani ya masafa (range) | Kwa sasa soko linasonga ndani ya masafa | Litavunja upande gani, au lini |
| Kuyumba kwa bei kunaongezeka | Misogeo mikubwa zaidi, na stop loss zinahitaji umbali mkubwa zaidi | Mwelekeo wa misogeo hiyo |
| Kuyumba kwa bei kunapungua | Masafa madogo zaidi. Mikakati ya kuvunja masafa (breakout) itashindwa mara nyingi zaidi | Kwamba msogeo mkubwa unakaribia. Utulivu unaweza kudumu muda mrefu |
| Kiasi cha mauzo (volume) kinaongezeka bei ikifika vilele vipya | Wanunuzi wanaunga mkono msogeo | Kwamba hautageuka |
| Vilele vipya huku kiasi cha mauzo kikipungua | Wanunuzi wachache kwenye bei hizi | Kwamba kilele kimefika. Hali hii inaweza kuendelea kwa miezi |
Kila mstari una safu ya tatu, na hiyo ndiyo hoja. Haya yanaeleza hali ya sasa. Hakuna hata kimoja kinachotabiri. Na yale yanayouzwa mara nyingi kama ishara, kama kiasi cha mauzo kupungua bei ikielekea vileleni, yanaweza kuendelea muda mrefu zaidi kuliko akaunti yoyote inavyoweza kusubiri.
Rekebisha mkakati, usitabiri hatua
Hili ndilo toleo la vitendo. Badala ya kuuliza tuko kwenye hatua gani, uliza ni hali gani zilizopo, na kama mkakati wako unaendana nazo.
| Hali ya sasa | Kwa kawaida hufanya kazi | Kwa kawaida hushindwa |
|---|---|---|
| Mwelekeo wazi, masafa yanapanuka | Kufuata mwelekeo, kushikilia kwa malengo makubwa zaidi, kuingia kwenye pullback | Kwenda kinyume na misogeo, malengo ya karibu ya kurudi kwenye wastani (mean reversion) |
| Ndani ya masafa, kuyumba kwa bei kunapungua | Kwenda kinyume kwenye kingo za masafa, malengo madogo zaidi | Kuingia kwenye breakout. Nyingi huvunja kisha hurudi moja kwa moja |
| Bei inarukaruka, hakuna muundo wazi | Kutofanya trading | Kila kitu kingine |
Mstari wa tatu ni jibu la kweli, na ndilo ambalo watu huliruka. Mkakati unaofanya kazi kwenye mwelekeo utapoteza taratibu kwenye soko linalorukaruka, na hasara hiyo haimaanishi mkakati umeharibika. Inamaanisha unatumiwa katika hali isiyofaa. Ndiyo sababu kumbukumbu zako zinahitaji kuandika hali ya soko pamoja na matokeo. Zaidi kuhusu kutofautisha hayo mawili katika jinsi ya kujua kama mkakati wako unafanya kazi.
Kile ambacho mzunguko sicho
- Si kalenda. Hatua hazina urefu maalum. Ukusanyaji unaweza kudumu wiki mbili au miaka minne, na hakuna chochote kwenye muundo kinachokuambia ni upi.
- Haulingani pande zote. Wimbi nadhifu kwenye mchoro ni mazoea ya kuchora tu. Kushuka halisi kwa kawaida huwa kwa kasi zaidi na kwa mteremko mkali zaidi kuliko kupanda kulikotangulia.
- Si mzunguko mmoja. Chati ya wiki na chati ya dakika tano zinaweza kuwa kwenye hatua tofauti kwa wakati mmoja, na zote mbili ziko sahihi.
- Haujirudii kwa ratiba. “Muda wa marekebisho umefika” si uchunguzi. Ni hisia iliyoambatanishwa na chati.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Nitajuaje tuko kwenye hatua gani ya mzunguko wa soko?
Kwa uhakika, huwezi kujua, na wala hawezi yeyote anayekuonyesha mchoro wenye alama ya leo juu yake. Unachoweza kuthibitisha ni kama bei iko kwenye mwelekeo au ndani ya masafa, na kama kuyumba kwa bei kunaongezeka au kunapungua. Hilo haliridhishi sana lakini lina manufaa zaidi, kwa sababu unaweza kulikagua.
Mzunguko wa soko hudumu kwa muda gani?
Hakuna urefu wa kawaida. Namba yoyote unayopewa ni wastani wa mizunguko iliyopita iliyotofautiana sana kuzunguka wastani huo. Mzunguko ni umbo, si muda.
Je, naweza kutumia viashiria (indicators) kutambua hatua?
Viashiria ni mahesabu yanayofanywa kwenye bei zilizopita, kwa hiyo vina tatizo lilelile: vinathibitisha mabadiliko baada ya kutokea. Hilo si bure, uthibitisho una thamani. Lakini kiashiria kinachogundua kilele kitakigundua baada ya kilele, na hiyo ni bidhaa tofauti na ile inayotangazwa kwa kawaida.
Je, hili ni kweli kwa crypto na forex pia, si kwa hisa tu?
Maelezo ya hatua nne yanahusu popote palipo na soko, na vivyo hivyo tatizo la kujua mambo baada ya kutokea. Kama kuna tofauti, ni kwamba tatizo ni baya zaidi kwenye masoko yenye kasi, ambapo umbo lilelile linaonekana kwenye kila muda wa chati na kuwavutia watu kutangaza mageuko mara kadhaa kwa siku.
Kwa ufupi
Hatua nne ni maelezo mazuri ya yaliyopita na utabiri dhaifu wa yajayo. Kwa wakati halisi, pullback na mwanzo wa kushuka vinafanana kabisa, na vinafanana kwa makusudi.
Acha kujaribu kuipa hatua jina. Eleza hali unazoweza kuziona kweli, chagua mkakati unaoendana nazo, na ukubali kwamba utautambua mgeuko muda fulani baada ya kutokea. Kila mtu yuko hivyo. Wanaodai vinginevyo wanakuonyesha nusu ya kulia ya chati.